7 sự thật về ung thư

GD&TĐ - Tế bào ung thư là những tế bào bất thường, nhân lên nhanh chóng. Chúng có khả năng sinh sản và phát triển liên tục.



Sự tăng trưởng tế bào không kiểm soát này dẫn đến sự gia tăng đáng kể về mô hoặc khối u. Khối u tiếp tục phát triển và một số bệnh ác tính có thể lan từ vị trí này sang vị trí khác.

Tế bào ung thư khác với tế bào bình thường ở nhiều điểm. Tế bào ung thư không trải qua quá trình lão hóa sinh học, do đó vẫn duy trì khả năng phân chia, và không phản ứng với các tín hiệu tự hủy.

Có hơn 100 loại ung thư

Có rất nhiều loại ung thư khác nhau và chúng có thể xuất hiện ở bất kỳ loại cơ thể nào. Các loại ung thư thường được đặt tên theo cơ quan, mô hoặc tế bào mà chúng bắt nguồn.

Loại ung thư phổ biến nhất là ung thư biểu mô ác tính, hay ung thư da. Các tế bào ác tính phát triển trong mô, bao phủ bề mặt ngoài của cơ thể và kết nối các cơ quan, mạch máu và các khoang.

Sarcoma phát triển trong cơ, xương và các kết nối mềm của mô, bao gồm mỡ, mạch máu, mạch bạch huyết, gân và dây chằng.

Bệnh bạch cầu là loại ung thư phát triển trong các tế bào tủy xương tạo ra bạch cầu. U lympho phát triển trong các tế bào bạch cầu gọi là tế bào lympho. Loại ung thư này ảnh hưởng đến cả tế bào B và tế bào T.

Một số loại virus có thể tạo ra tế bào ung thư

Sự phát triển của tế bào ung thư có thể do nhiều yếu tố gây ra, bao gồm tiếp xúc với hóa chất, bức xạ, tia cực tím và lỗi sao chép nhiễm sắc thể.

Ngoài ra, virus có khả năng gây ung thư bằng cách thay đổi gen. Người ta ước tính rằng virus ung thư gây ra 15% đến 20% tổng số ca ung thư.

Những loại virus này làm thay đổi DNA của tế bào vật chủ bằng cách tích hợp vật liệu di truyền của chính chúng vào tế bào. Các gen xoắn ốc kiểm soát sự phát triển của tế bào và cho phép tế bào phát triển bất thường.

Virus herpes ở người có liên quan đến u lympho Burgit, virus viêm gan B có thể gây ung thư gan và virus u nhú ở người có thể gây ung thư cổ tử cung.

Khoảng một phần ba số ca ung thư có thể phòng ngừa được

Theo Tổ chức Y tế Thế giới, khoảng 30% số ca ung thư có thể phòng ngừa được. Ước tính khoảng 5-10% số ca ung thư có thể do khiếm khuyết di truyền. Phần còn lại liên quan đến ô nhiễm môi trường, nhiễm trùng và lối sống (hút thuốc lá, chế độ ăn uống kém và thiếu hoạt động thể chất).

Yếu tố nguy cơ ung thư có thể phòng ngừa được nhiều nhất trên toàn thế giới là hút thuốc lá và sử dụng thuốc lá. Khoảng 70% nguyên nhân gây ung thư phổi có liên quan đến hút thuốc lá.

Tế bào ung thư ưa đường

Tế bào ung thư cần nhiều đường trong máu hơn tế bào bình thường. Đường trong máu là một loại đường đơn giản mà tế bào cần để tạo ra năng lượng thông qua hô hấp.

Tế bào ung thư tiêu thụ đường với tốc độ cao hơn để tiếp tục phân chia. Những tế bào này không chỉ lấy năng lượng thông qua quá trình đường phân (quá trình phân hủy đường để tạo ra năng lượng). Ty thể của tế bào khối u cung cấp năng lượng cần thiết cho tế bào ung thư phát triển bất thường. Ty thể cung cấp khả năng khuếch đại.

Tế bào ung thư ẩn náu trong cơ thể

Tế bào ung thư có thể ẩn náu trong các tế bào khỏe mạnh để tránh hệ thống miễn dịch của cơ thể. Ví dụ, một số khối u tiết ra một loại protein giống với protein được tiết ra bởi các hạch bạch huyết. Protein này cho phép khối u thay đổi lớp ngoài để trở nên giống với các hạch bạch huyết.

Những khối u này trông không giống mô ung thư mà giống như mô khỏe mạnh. Bằng cách này, các tế bào miễn dịch không thể phát hiện khối u là có hại và được phép phát triển đồng thời lan rộng trong cơ thể.

Các tế bào ung thư khác tránh hóa trị bằng cách ẩn náu trong các khoang của cơ thể. Một số tế bào ung thư bạch cầu ẩn náu trong khoang xương để tránh điều trị.

Tế bào ung thư có thể thay đổi hình dạng

Tế bào ung thư thay đổi hình dạng để trốn tránh hệ thống miễn dịch và cũng để chống lại xạ trị và hóa trị.

Ví dụ, các tế bào biểu mô ác tính sẽ bắt chước hình dạng của các tế bào khỏe mạnh để mô phỏng mô liên kết lỏng lẻo.

Các nhà khoa học so sánh quá trình này với quá trình lột da của một con rắn. Khả năng thay đổi hình dạng làm bất hoạt các công tắc phân tử gọi là microRNA. Những phân tử điều hòa RNA nhỏ này có khả năng kiểm soát biểu hiện gen. Khi một số microRNA nhất định bị bất hoạt, các tế bào khối u có khả năng thay đổi hình dạng.

Tế bào ung thư cần mạch máu để tồn tại

Một trong những đặc điểm của ung thư là sự hình thành nhanh chóng các mạch máu mới. Sự phát triển của khối u đòi hỏi chất dinh dưỡng từ mạch máu. Nội mô mạch máu chịu trách nhiệm cho sự hình thành mạch máu nói chung cũng như sự hình thành mạch máu khối u.

Các tế bào ung thư phát tín hiệu cho các tế bào khỏe mạnh gần đó tác động đến sự phát triển của mạch máu để tế bào ung thư có thể nhận được chất dinh dưỡng cho sự phát triển của chúng. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng khi sự hình thành mạch máu bị chặn, khối u sẽ ngừng phát triển.



Sự tăng trưởng tế bào không kiểm soát này dẫn đến sự gia tăng đáng kể về mô hoặc khối u. Khối u tiếp tục phát triển và một số bệnh ác tính có thể lan từ vị trí này sang vị trí khác.

Tế bào ung thư khác với tế bào bình thường ở nhiều điểm. Tế bào ung thư không trải qua quá trình lão hóa sinh học, do đó vẫn duy trì khả năng phân chia, và không phản ứng với các tín hiệu tự hủy.

Có hơn 100 loại ung thư

Có rất nhiều loại ung thư khác nhau và chúng có thể xuất hiện ở bất kỳ loại cơ thể nào. Các loại ung thư thường được đặt tên theo cơ quan, mô hoặc tế bào mà chúng bắt nguồn.

Loại ung thư phổ biến nhất là ung thư biểu mô ác tính, hay ung thư da. Các tế bào ác tính phát triển trong mô, bao phủ bề mặt ngoài của cơ thể và kết nối các cơ quan, mạch máu và các khoang.

Sarcoma phát triển trong cơ, xương và các kết nối mềm của mô, bao gồm mỡ, mạch máu, mạch bạch huyết, gân và dây chằng.

Bệnh bạch cầu là loại ung thư phát triển trong các tế bào tủy xương tạo ra bạch cầu. U lympho phát triển trong các tế bào bạch cầu gọi là tế bào lympho. Loại ung thư này ảnh hưởng đến cả tế bào B và tế bào T.

Một số loại virus có thể tạo ra tế bào ung thư

Sự phát triển của tế bào ung thư có thể do nhiều yếu tố gây ra, bao gồm tiếp xúc với hóa chất, bức xạ, tia cực tím và lỗi sao chép nhiễm sắc thể.

Ngoài ra, virus có khả năng gây ung thư bằng cách thay đổi gen. Người ta ước tính rằng virus ung thư gây ra 15% đến 20% tổng số ca ung thư.

Những loại virus này làm thay đổi DNA của tế bào vật chủ bằng cách tích hợp vật liệu di truyền của chính chúng vào tế bào. Các gen xoắn ốc kiểm soát sự phát triển của tế bào và cho phép tế bào phát triển bất thường.

Virus herpes ở người có liên quan đến u lympho Burgit, virus viêm gan B có thể gây ung thư gan và virus u nhú ở người có thể gây ung thư cổ tử cung.

Khoảng một phần ba số ca ung thư có thể phòng ngừa được

Theo Tổ chức Y tế Thế giới, khoảng 30% số ca ung thư có thể phòng ngừa được. Ước tính khoảng 5-10% số ca ung thư có thể do khiếm khuyết di truyền. Phần còn lại liên quan đến ô nhiễm môi trường, nhiễm trùng và lối sống (hút thuốc lá, chế độ ăn uống kém và thiếu hoạt động thể chất).

Yếu tố nguy cơ ung thư có thể phòng ngừa được nhiều nhất trên toàn thế giới là hút thuốc lá và sử dụng thuốc lá. Khoảng 70% nguyên nhân gây ung thư phổi có liên quan đến hút thuốc lá.

Tế bào ung thư ưa đường

Tế bào ung thư cần nhiều đường trong máu hơn tế bào bình thường. Đường trong máu là một loại đường đơn giản mà tế bào cần để tạo ra năng lượng thông qua hô hấp.

Tế bào ung thư tiêu thụ đường với tốc độ cao hơn để tiếp tục phân chia. Những tế bào này không chỉ lấy năng lượng thông qua quá trình đường phân (quá trình phân hủy đường để tạo ra năng lượng). Ty thể của tế bào khối u cung cấp năng lượng cần thiết cho tế bào ung thư phát triển bất thường. Ty thể cung cấp khả năng khuếch đại.

Tế bào ung thư ẩn náu trong cơ thể

Tế bào ung thư có thể ẩn náu trong các tế bào khỏe mạnh để tránh hệ thống miễn dịch của cơ thể. Ví dụ, một số khối u tiết ra một loại protein giống với protein được tiết ra bởi các hạch bạch huyết. Protein này cho phép khối u thay đổi lớp ngoài để trở nên giống với các hạch bạch huyết.

Những khối u này trông không giống mô ung thư mà giống như mô khỏe mạnh. Bằng cách này, các tế bào miễn dịch không thể phát hiện khối u là có hại và được phép phát triển đồng thời lan rộng trong cơ thể.

Các tế bào ung thư khác tránh hóa trị bằng cách ẩn náu trong các khoang của cơ thể. Một số tế bào ung thư bạch cầu ẩn náu trong khoang xương để tránh điều trị.

Tế bào ung thư có thể thay đổi hình dạng

Tế bào ung thư thay đổi hình dạng để trốn tránh hệ thống miễn dịch và cũng để chống lại xạ trị và hóa trị.

Ví dụ, các tế bào biểu mô ác tính sẽ bắt chước hình dạng của các tế bào khỏe mạnh để mô phỏng mô liên kết lỏng lẻo.

Các nhà khoa học so sánh quá trình này với quá trình lột da của một con rắn. Khả năng thay đổi hình dạng làm bất hoạt các công tắc phân tử gọi là microRNA. Những phân tử điều hòa RNA nhỏ này có khả năng kiểm soát biểu hiện gen. Khi một số microRNA nhất định bị bất hoạt, các tế bào khối u có khả năng thay đổi hình dạng.

Tế bào ung thư cần mạch máu để tồn tại

Một trong những đặc điểm của ung thư là sự hình thành nhanh chóng các mạch máu mới. Sự phát triển của khối u đòi hỏi chất dinh dưỡng từ mạch máu. Nội mô mạch máu chịu trách nhiệm cho sự hình thành mạch máu nói chung cũng như sự hình thành mạch máu khối u.

Các tế bào ung thư phát tín hiệu cho các tế bào khỏe mạnh gần đó tác động đến sự phát triển của mạch máu để tế bào ung thư có thể nhận được chất dinh dưỡng cho sự phát triển của chúng. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng khi sự hình thành mạch máu bị chặn, khối u sẽ ngừng phát triển.