Loạt thực phẩm quen thuộc thúc đẩy viêm trong cơ thể, tăng nguy cơ đột quỵ
2025/10/20 10:41
GD&TĐ - Nhiều người nghĩ đột quỵ là sự kiện bất ngờ, nhưng thực tế nó thường là kết quả của lối sống tích lũy qua nhiều năm.
Đặc biệt là những gì bạn ăn, đang từ từ thay đổi mạch máu của bạn.
Bà V. (68 tuổi) luôn cảm thấy rằng nếu bà ăn nhẹ và khám sức khỏe bình thường thì sẽ không có vấn đề gì lớn. Nhưng chỉ vài tháng trước, bà đột ngột ngất xỉu trong bếp và được chẩn đoán bị nhồi máu não sau khi được đưa đến bệnh viện. Các bác sĩ cho biết điều này liên quan đến thói quen ăn uống lâu dài của bà.
Cụ thể, bà uống sữa đậu nành “không đường” và ăn xúc xích giăm bông vào bữa sáng mỗi ngày, và thường ăn mì ăn liền hoặc mang đi để thuận tiện vào buổi trưa. Các bác sĩ chỉ ra rằng loại thực phẩm này tuy không có mùi vị khó chịu nhưng lại chứa nhiều chất béo bão hòa và các chất phụ gia, sẽ tích tụ từ từ trong cơ thể, gây viêm, tăng nguy cơ tắc nghẽn mạch máu. Nghiên cứu và dữ liệu lâm sàng liên tục chứng minh những gì chúng ta ăn ảnh hưởng trực tiếp đến nguy cơ đột quỵ. Theo giới chuyên gia, đột quỵ là tổn thương hệ thần kinh do mạch máu não bị tắc nghẽn hoặc vỡ đột ngột, chia thành đột quỵ thiếu máu cục bộ (nhồi máu não) và đột quỵ xuất huyết (xuất huyết não).
Loại đầu tiên chiếm gần 80% và là loại phổ biến nhất. Dữ liệu từ Hiệp hội Đột quỵ Thế giới cho thấy, trong số các bệnh nhân đột quỵ, hơn 85% có thói quen ăn uống không lành mạnh.
Dưới đây là những thực phẩm quen thuộc đang âm thầm làm hại mạch máu của chúng ta:
Thịt chế biến: Xúc xích, thịt xông khói, giăm bông
Những loại thực phẩm này chứa nhiều nitrat, chất bảo quản và chất béo bão hòa, không chỉ thúc đẩy viêm mạn tính mức thấp trong cơ thể mà còn làm tăng gánh nặng lên thành mạch.
Một nghiên cứu được công bố trên tạp chí The Lancet Neurology cho thấy, những người tiêu thụ thịt chế biến lâu dài có nguy cơ đột quỵ do thiếu máu cục bộ tăng 18%.
Đặc biệt là người cao tuổi, khi độ đàn hồi mạch giảm, tiêu thụ các thực phẩm giàu chất béo và muối dễ dẫn đến hình thành các mảng xơ vữa động mạch, và một khi chúng bong ra, có thể gây tắc mạch máu não.
Đồ uống nhiều đường: Trà sữa, đồ uống ngọt, nước ép
Đừng nghĩ không đường thì an toàn. Nhiều loại đồ uống “không đường” thực ra chứa chất tạo ngọt nhân tạo, có thể làm rối loạn chuyển hóa insulin, gây kháng insulin và rối loạn chuyển hóa.
Một nghiên cứu của Trường Đại học Y tế Cộng đồng Phúc Đán (Trung Quốc) chỉ ra rằng, những người uống hơn 250 ml đồ uống có đường mỗi ngày có nguy cơ đột quỵ tăng 12%. Khi đường vào máu sẽ khiến mỡ máu tăng, huyết áp biến động, thúc đẩy lão hóa mạch máu và tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến hệ thống cung cấp máu cho não.
Chất béo chuyển hóa: Bánh ngọt, bánh quy, gà rán
Những loại thực phẩm “hấp dẫn” này là vùng có hàm lượng chất béo chuyển hóa cao. Chúng làm tăng rõ rệt cholesterol LDL (cholesterol xấu) và giảm cholesterol HDL (cholesterol tốt).
Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA) chỉ ra rằng tiêu thụ chất béo chuyển hóa có liên quan trực tiếp đến các bệnh tim mạch và não. Nguy cơ đột quỵ do chất béo chuyển hóa có thể tăng hơn 30%.
Chất béo chuyển hóa còn gây rối loạn chức năng nội mô mạch máu, ảnh hưởng đến điều hòa huyết áp và ổn định lưu lượng máu, đồng thời tăng khả năng hình thành cục máu đông.
Lý do một số thực phẩm có thể gây ra đột quỵ
Nhiều người nghĩ rằng đột quỵ chỉ là mạch máu bị tắc, nhưng thực sự cơ chế sâu hơn là phản ứng viêm mãn tính mất kiểm soát.
Khi bạn tiêu thụ lâu dài thực phẩm giàu chất béo, nhiều đường, nhiều muối, cơ thể sẽ sản sinh ra nhiều yếu tố gây viêm, chẳng hạn như interleukin-6 (IL-6) và yếu tố hoại tử khối u α (TNF-α).
Những yếu tố này giống như ngọn lửa, liên tục cháy trong mạch máu, khiến thành mạch ngày càng dày, cứng và cuối cùng hình thành các mảng bám.
Khi những mảng bám này bị vỡ, giống như một mẩu bùn rơi vào ống nước, lập tức làm tắc dòng máu, khu vực não bị "mất điện" và đột quỵ xảy ra.
Các bác sĩ gợi ý, nếu bạn muốn tránh xa đột quỵ, bạn nên thực hiện những điều này trong chế độ ăn uống của mình:
Ăn đủ rau và ngũ cốc nguyên hạt mỗi ngày
Ăn đủ rau và ngũ cốc nguyên hạt mỗi ngày giúp giảm nguy cơ đột quỵ. (Ảnh: ITN)
Rau lá xanh, yến mạch, gạo lứt, v.v. rất giàu chất xơ và chất dinh dưỡng thực vật, làm giảm mức cholesterol và ổn định lượng đường trong máu.
Chọn thực phẩm chống viêm
Ví dụ, cá biển sâu (giàu axit béo Ω-3), các loại hạt, dầu ô liu, v.v., giúp ức chế viêm và bảo vệ nội mô mạch máu.
Kiểm soát lượng muối
Người lớn không nên tiêu thụ quá 5 gam muối mỗi ngày, đặc biệt, những người bị huyết áp cao và bệnh thận nên tiêu thụ lượng muối thấp hơn.
Hạn chế ăn thực phẩm chế biến
Giảm tần suất ăn xúc xích, giăm bông, thực phẩm đóng hộp, v.v. có thể giảm đáng kể gánh nặng trao đổi chất cho gan và thận và giảm nguy cơ đột quỵ.
Đặc biệt là những gì bạn ăn, đang từ từ thay đổi mạch máu của bạn.
Bà V. (68 tuổi) luôn cảm thấy rằng nếu bà ăn nhẹ và khám sức khỏe bình thường thì sẽ không có vấn đề gì lớn. Nhưng chỉ vài tháng trước, bà đột ngột ngất xỉu trong bếp và được chẩn đoán bị nhồi máu não sau khi được đưa đến bệnh viện. Các bác sĩ cho biết điều này liên quan đến thói quen ăn uống lâu dài của bà.
Cụ thể, bà uống sữa đậu nành “không đường” và ăn xúc xích giăm bông vào bữa sáng mỗi ngày, và thường ăn mì ăn liền hoặc mang đi để thuận tiện vào buổi trưa. Các bác sĩ chỉ ra rằng loại thực phẩm này tuy không có mùi vị khó chịu nhưng lại chứa nhiều chất béo bão hòa và các chất phụ gia, sẽ tích tụ từ từ trong cơ thể, gây viêm, tăng nguy cơ tắc nghẽn mạch máu. Nghiên cứu và dữ liệu lâm sàng liên tục chứng minh những gì chúng ta ăn ảnh hưởng trực tiếp đến nguy cơ đột quỵ. Theo giới chuyên gia, đột quỵ là tổn thương hệ thần kinh do mạch máu não bị tắc nghẽn hoặc vỡ đột ngột, chia thành đột quỵ thiếu máu cục bộ (nhồi máu não) và đột quỵ xuất huyết (xuất huyết não).
Loại đầu tiên chiếm gần 80% và là loại phổ biến nhất. Dữ liệu từ Hiệp hội Đột quỵ Thế giới cho thấy, trong số các bệnh nhân đột quỵ, hơn 85% có thói quen ăn uống không lành mạnh.
Dưới đây là những thực phẩm quen thuộc đang âm thầm làm hại mạch máu của chúng ta:
Thịt chế biến: Xúc xích, thịt xông khói, giăm bông
Những loại thực phẩm này chứa nhiều nitrat, chất bảo quản và chất béo bão hòa, không chỉ thúc đẩy viêm mạn tính mức thấp trong cơ thể mà còn làm tăng gánh nặng lên thành mạch.
Một nghiên cứu được công bố trên tạp chí The Lancet Neurology cho thấy, những người tiêu thụ thịt chế biến lâu dài có nguy cơ đột quỵ do thiếu máu cục bộ tăng 18%.
Đặc biệt là người cao tuổi, khi độ đàn hồi mạch giảm, tiêu thụ các thực phẩm giàu chất béo và muối dễ dẫn đến hình thành các mảng xơ vữa động mạch, và một khi chúng bong ra, có thể gây tắc mạch máu não.
Đồ uống nhiều đường: Trà sữa, đồ uống ngọt, nước ép
Đừng nghĩ không đường thì an toàn. Nhiều loại đồ uống “không đường” thực ra chứa chất tạo ngọt nhân tạo, có thể làm rối loạn chuyển hóa insulin, gây kháng insulin và rối loạn chuyển hóa.
Một nghiên cứu của Trường Đại học Y tế Cộng đồng Phúc Đán (Trung Quốc) chỉ ra rằng, những người uống hơn 250 ml đồ uống có đường mỗi ngày có nguy cơ đột quỵ tăng 12%. Khi đường vào máu sẽ khiến mỡ máu tăng, huyết áp biến động, thúc đẩy lão hóa mạch máu và tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến hệ thống cung cấp máu cho não.
Chất béo chuyển hóa: Bánh ngọt, bánh quy, gà rán
Những loại thực phẩm “hấp dẫn” này là vùng có hàm lượng chất béo chuyển hóa cao. Chúng làm tăng rõ rệt cholesterol LDL (cholesterol xấu) và giảm cholesterol HDL (cholesterol tốt).
Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA) chỉ ra rằng tiêu thụ chất béo chuyển hóa có liên quan trực tiếp đến các bệnh tim mạch và não. Nguy cơ đột quỵ do chất béo chuyển hóa có thể tăng hơn 30%.
Chất béo chuyển hóa còn gây rối loạn chức năng nội mô mạch máu, ảnh hưởng đến điều hòa huyết áp và ổn định lưu lượng máu, đồng thời tăng khả năng hình thành cục máu đông.
Lý do một số thực phẩm có thể gây ra đột quỵ
Nhiều người nghĩ rằng đột quỵ chỉ là mạch máu bị tắc, nhưng thực sự cơ chế sâu hơn là phản ứng viêm mãn tính mất kiểm soát.
Khi bạn tiêu thụ lâu dài thực phẩm giàu chất béo, nhiều đường, nhiều muối, cơ thể sẽ sản sinh ra nhiều yếu tố gây viêm, chẳng hạn như interleukin-6 (IL-6) và yếu tố hoại tử khối u α (TNF-α).
Những yếu tố này giống như ngọn lửa, liên tục cháy trong mạch máu, khiến thành mạch ngày càng dày, cứng và cuối cùng hình thành các mảng bám.
Khi những mảng bám này bị vỡ, giống như một mẩu bùn rơi vào ống nước, lập tức làm tắc dòng máu, khu vực não bị "mất điện" và đột quỵ xảy ra.
Các bác sĩ gợi ý, nếu bạn muốn tránh xa đột quỵ, bạn nên thực hiện những điều này trong chế độ ăn uống của mình:
Ăn đủ rau và ngũ cốc nguyên hạt mỗi ngày
Ăn đủ rau và ngũ cốc nguyên hạt mỗi ngày giúp giảm nguy cơ đột quỵ. (Ảnh: ITN)
Rau lá xanh, yến mạch, gạo lứt, v.v. rất giàu chất xơ và chất dinh dưỡng thực vật, làm giảm mức cholesterol và ổn định lượng đường trong máu.
Chọn thực phẩm chống viêm
Ví dụ, cá biển sâu (giàu axit béo Ω-3), các loại hạt, dầu ô liu, v.v., giúp ức chế viêm và bảo vệ nội mô mạch máu.
Kiểm soát lượng muối
Người lớn không nên tiêu thụ quá 5 gam muối mỗi ngày, đặc biệt, những người bị huyết áp cao và bệnh thận nên tiêu thụ lượng muối thấp hơn.
Hạn chế ăn thực phẩm chế biến
Giảm tần suất ăn xúc xích, giăm bông, thực phẩm đóng hộp, v.v. có thể giảm đáng kể gánh nặng trao đổi chất cho gan và thận và giảm nguy cơ đột quỵ.
