Miền Bắc rét đậm: Đột quỵ gia tăng đột biến và rủi ro của người trẻ

GD&TĐ - Thời tiết rét đậm, rét hại đang bao trùm nhiều địa phương, kéo theo những nguy cơ đáng lo ngại đối với sức khỏe cộng đồng.



Tại các bệnh viện, số ca tai biến mạch máu não nhập viện trong những ngày lạnh có xu hướng gia tăng rõ rệt.

Nhiều người bỏ qua cơ hội “vàng”

Theo BSCKII Nguyễn Tiến Dũng - Phó Giám đốc Trung tâm Đột quỵ (Bệnh viện Bạch Mai), mùa lạnh là giai đoạn nguy cơ cao đối với đột quỵ, đặc biệt ở những người có bệnh lý nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu hoặc tiền sử tim mạch.

Khi nhiệt độ môi trường giảm sâu, cơ thể có xu hướng co mạch để giữ nhiệt, khiến huyết áp tăng lên đột ngột. Ở những người có hệ mạch đã xơ cứng, sự thay đổi này dễ dẫn tới vỡ mạch hoặc tắc mạch não.

“Rất nhiều bệnh nhân nhập viện trong tình trạng nặng do đột quỵ xảy ra vào ban đêm hoặc sáng sớm, thời điểm nhiệt độ xuống thấp nhất. Không ít trường hợp người bệnh thức dậy thấy yếu liệt, nói khó nhưng chủ quan, cho rằng do mệt hoặc trúng gió, dẫn tới nhập viện muộn”, BS Dũng cho biết.

Tại Trung tâm Đột quỵ (Bệnh viện Bạch Mai) nhiều ca đột quỵ mùa lạnh có diễn biến phức tạp hơn do huyết áp khó kiểm soát, kèm theo các rối loạn tim mạch và chuyển hóa. Chuyên gia nhấn mạnh, trong đột quỵ thiếu máu não, mỗi phút trôi qua có thể khiến hàng triệu tế bào thần kinh bị tổn thương không thể hồi phục. Vì vậy, việc đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế có khả năng cấp cứu đột quỵ càng sớm thì cơ hội hồi phục càng cao.

TS.BS Đinh Thị Hải Hà - Khoa Đột quỵ (Bệnh viện Trung ương Quân đội 108) cũng cho biết, nhiều bệnh nhân nhập viện muộn do chủ quan với các dấu hiệu ban đầu. Không ít người chỉ thấy hơi tê yếu, chóng mặt thoáng qua rồi nghĩ là mệt thông thường. Khi các triệu chứng nặng lên mới đi viện thì đã qua “giờ vàng”, bởi đối với bệnh nhân đột quỵ, “thời gian là não”. Trong mỗi phút trôi qua, não có thể mất khoảng 2 triệu tế bào thần kinh, nếu chậm trễ, nguy cơ tử vong hoặc để lại di chứng suốt đời là rất lớn.

Các bác sĩ cho hay, triệu chứng đột quỵ ở người cao tuổi thường không rầm rộ như ở người trẻ, khiến việc phát hiện càng khó khăn. Nhiều trường hợp đến viện khi đã sau 3 - 4 giờ khởi phát, không còn cơ hội sử dụng các biện pháp tái thông mạch máu hiệu quả. Trong khi đó, nếu được đưa tới cơ sở y tế có đơn vị đột quỵ trong vòng 4, 5 giờ, bệnh nhân có thể được điều trị bằng thuốc tiêu sợi huyết. Với các trường hợp tắc mạch lớn, can thiệp cơ học trong vòng 6 giờ có thể giúp cải thiện đáng kể tiên lượng.

Bệnh nhân là người trẻ gia tăng

Một điểm đáng lo ngại khác được BSCKII Nguyễn Tiến Dũng chỉ ra là xu hướng trẻ hóa của bệnh đột quỵ. “Trước đây, đột quỵ chủ yếu gặp ở người trên 60 tuổi, nhưng hiện nay, chúng tôi tiếp nhận không ít bệnh nhân ở độ tuổi 30 - 40, thậm chí trẻ hơn.

Lối sống ít vận động, căng thẳng kéo dài, hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia và thức khuya là những yếu tố làm gia tăng nguy cơ” - bác sĩ phân tích. Trong mùa lạnh, những thói quen như uống rượu để “chống rét”, tắm khuya, thay đổi nhiệt độ đột ngột càng khiến nguy cơ đột quỵ tăng cao.

Trước thực trạng này, các chuyên gia khuyến cáo người dân cần đặc biệt chú ý phòng ngừa đột quỵ trong mùa lạnh: Giữ ấm cơ thể, nhất là vùng đầu, cổ, ngực; Hạn chế ra ngoài vào sáng sớm hoặc đêm khuya khi trời rét sâu; Không tắm nước lạnh đột ngột; Kiểm soát huyết áp thường xuyên. Người có bệnh nền cần tuân thủ nghiêm phác đồ điều trị, không tự ý bỏ thuốc hoặc thay đổi liều dùng.

Bên cạnh đó, việc nhận biết sớm các dấu hiệu đột quỵ có ý nghĩa sống còn. BSCKII Nguyễn Tiến Dũng nhấn mạnh nguyên tắc FAST - méo miệng, yếu liệt tay chân, nói khó, và thời gian - là công cụ đơn giản nhưng hiệu quả để phát hiện sớm đột quỵ. Khi xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nghi ngờ nào, cần gọi cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến bệnh viện ngay, tuyệt đối không chờ đợi hay tự điều trị tại nhà.



Tại các bệnh viện, số ca tai biến mạch máu não nhập viện trong những ngày lạnh có xu hướng gia tăng rõ rệt.

Nhiều người bỏ qua cơ hội “vàng”

Theo BSCKII Nguyễn Tiến Dũng - Phó Giám đốc Trung tâm Đột quỵ (Bệnh viện Bạch Mai), mùa lạnh là giai đoạn nguy cơ cao đối với đột quỵ, đặc biệt ở những người có bệnh lý nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu hoặc tiền sử tim mạch.

Khi nhiệt độ môi trường giảm sâu, cơ thể có xu hướng co mạch để giữ nhiệt, khiến huyết áp tăng lên đột ngột. Ở những người có hệ mạch đã xơ cứng, sự thay đổi này dễ dẫn tới vỡ mạch hoặc tắc mạch não.

“Rất nhiều bệnh nhân nhập viện trong tình trạng nặng do đột quỵ xảy ra vào ban đêm hoặc sáng sớm, thời điểm nhiệt độ xuống thấp nhất. Không ít trường hợp người bệnh thức dậy thấy yếu liệt, nói khó nhưng chủ quan, cho rằng do mệt hoặc trúng gió, dẫn tới nhập viện muộn”, BS Dũng cho biết.

Tại Trung tâm Đột quỵ (Bệnh viện Bạch Mai) nhiều ca đột quỵ mùa lạnh có diễn biến phức tạp hơn do huyết áp khó kiểm soát, kèm theo các rối loạn tim mạch và chuyển hóa. Chuyên gia nhấn mạnh, trong đột quỵ thiếu máu não, mỗi phút trôi qua có thể khiến hàng triệu tế bào thần kinh bị tổn thương không thể hồi phục. Vì vậy, việc đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế có khả năng cấp cứu đột quỵ càng sớm thì cơ hội hồi phục càng cao.

TS.BS Đinh Thị Hải Hà - Khoa Đột quỵ (Bệnh viện Trung ương Quân đội 108) cũng cho biết, nhiều bệnh nhân nhập viện muộn do chủ quan với các dấu hiệu ban đầu. Không ít người chỉ thấy hơi tê yếu, chóng mặt thoáng qua rồi nghĩ là mệt thông thường. Khi các triệu chứng nặng lên mới đi viện thì đã qua “giờ vàng”, bởi đối với bệnh nhân đột quỵ, “thời gian là não”. Trong mỗi phút trôi qua, não có thể mất khoảng 2 triệu tế bào thần kinh, nếu chậm trễ, nguy cơ tử vong hoặc để lại di chứng suốt đời là rất lớn.

Các bác sĩ cho hay, triệu chứng đột quỵ ở người cao tuổi thường không rầm rộ như ở người trẻ, khiến việc phát hiện càng khó khăn. Nhiều trường hợp đến viện khi đã sau 3 - 4 giờ khởi phát, không còn cơ hội sử dụng các biện pháp tái thông mạch máu hiệu quả. Trong khi đó, nếu được đưa tới cơ sở y tế có đơn vị đột quỵ trong vòng 4, 5 giờ, bệnh nhân có thể được điều trị bằng thuốc tiêu sợi huyết. Với các trường hợp tắc mạch lớn, can thiệp cơ học trong vòng 6 giờ có thể giúp cải thiện đáng kể tiên lượng.

Bệnh nhân là người trẻ gia tăng

Một điểm đáng lo ngại khác được BSCKII Nguyễn Tiến Dũng chỉ ra là xu hướng trẻ hóa của bệnh đột quỵ. “Trước đây, đột quỵ chủ yếu gặp ở người trên 60 tuổi, nhưng hiện nay, chúng tôi tiếp nhận không ít bệnh nhân ở độ tuổi 30 - 40, thậm chí trẻ hơn.

Lối sống ít vận động, căng thẳng kéo dài, hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia và thức khuya là những yếu tố làm gia tăng nguy cơ” - bác sĩ phân tích. Trong mùa lạnh, những thói quen như uống rượu để “chống rét”, tắm khuya, thay đổi nhiệt độ đột ngột càng khiến nguy cơ đột quỵ tăng cao.

Trước thực trạng này, các chuyên gia khuyến cáo người dân cần đặc biệt chú ý phòng ngừa đột quỵ trong mùa lạnh: Giữ ấm cơ thể, nhất là vùng đầu, cổ, ngực; Hạn chế ra ngoài vào sáng sớm hoặc đêm khuya khi trời rét sâu; Không tắm nước lạnh đột ngột; Kiểm soát huyết áp thường xuyên. Người có bệnh nền cần tuân thủ nghiêm phác đồ điều trị, không tự ý bỏ thuốc hoặc thay đổi liều dùng.

Bên cạnh đó, việc nhận biết sớm các dấu hiệu đột quỵ có ý nghĩa sống còn. BSCKII Nguyễn Tiến Dũng nhấn mạnh nguyên tắc FAST - méo miệng, yếu liệt tay chân, nói khó, và thời gian - là công cụ đơn giản nhưng hiệu quả để phát hiện sớm đột quỵ. Khi xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nghi ngờ nào, cần gọi cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến bệnh viện ngay, tuyệt đối không chờ đợi hay tự điều trị tại nhà.