Đối với nhiều bậc cha mẹ, trẻ mắc rối loạn phổ tự kỷ đột ngột từ chối thức ăn là điều rất quen thuộc. Thức giấc nhiều lần vào ban đêm, hoặc trở nên cáu kỉnh bất thường, cũng không phải chuyện lạ.
Ban đầu, phần lớn cho rằng tình trạng này liên quan đến các tác nhân hành vi hoặc nhạy cảm về giác quan. Tuy nhiên, ngày càng nhiều gia đình phát hiện nguồn gốc thực sự nằm sâu hơn trong hệ tiêu hóa của trẻ.
Nguyên nhân của 90% chứng tự kỷ
Một nghiên cứu gần đây trên Tạp chí Nhi khoa Thế giới xác nhận những gì các bác sĩ tiêu hóa nhi khoa đã quan sát trong nhiều năm: Trẻ em mắc chứng tự kỷ gặp khó khăn về tiêu hóa thường xuyên hơn nhiều so với các bạn cùng trang lứa. Ước tính tỷ lệ các vấn đề này dao động từ 33 đến 50 phần trăm, xấp xỉ gấp đôi so với trẻ em phát triển thần kinh bình thường, theo Tạp chí Y học Cá nhân hóa.
“Táo bón, khó chịu ở bụng, đi tiêu lỏng và đầy hơi xuất hiện rất đều đặn. Đây không phải là những bất tiện thoáng qua. Khi không được giải quyết, chúng có thể làm trầm trọng thêm giấc ngủ bị gián đoạn, các khó khăn trong ăn uống, thậm chí là điều chỉnh cảm xúc”, Tiến sĩ Aditya Kulkarni - bác sĩ chuyên khoa Tiêu hóa Nhi khoa, Bệnh viện Nhi Narayana Health SRCC, Mumbai (Ấn Độ), cho biết.
Mối liên hệ giữa chứng tự kỷ và sức khỏe đường ruột
Ruột và não duy trì một cuộc đối thoại liên tục theo cái mà các nhà khoa học gọi là trục ruột-não. Các dây thần kinh, tín hiệu miễn dịch và các chất được sản xuất bởi vi khuẩn đường ruột di chuyển theo cả hai hướng.
Ở nhiều trẻ em thuộc phổ tự kỷ, sự cân bằng của những vi khuẩn này khác với bình thường. Một số vi khuẩn có lợi xuất hiện ít hơn một cách đáng kể, trong khi những vi khuẩn khác thay đổi theo cách mà các nhà nghiên cứu trên Tạp chí Thế giới về Phương pháp học vẫn đang nghiên cứu. Kết quả có thể là viêm hoặc sự sản xuất các hợp chất bị thay đổi ảnh hưởng đến tâm trạng, sự tập trung và cảm giác thoải mái.
Điều quan trọng là không có bằng chứng nào cho thấy thay đổi ở đường ruột gây ra tự kỷ. Thay vào đó, hai tình trạng này thường đi cùng nhau, mỗi tình trạng làm trầm trọng thêm tình trạng kia. Một đứa trẻ thường xuyên đau bụng có thể gặp khó khăn hơn trong giao tiếp hoặc thích ứng với những thay đổi trong thói quen.
Ngược lại, các thói quen ăn uống chọn lọc phổ biến ở trẻ tự kỷ có thể làm môi trường đường ruột trở nên rối loạn hơn. Nó tạo thành một vòng luẩn quẩn mà cha mẹ thường cảm nhận được nhưng khó phá vỡ nếu không có hướng dẫn.
May mắn là, chỉ việc nhận thức đã mang lại tiến triển. Các gia đình duy trì thói quen viết nhật ký triệu chứng đơn giản, ghi lại bữa ăn, thói quen đi tiêu và hành vi, thường nhận ra các mẫu hình rõ ràng.
Tham khảo ý kiến chuyên gia giúp loại trừ các tình trạng có thể điều trị như táo bón mạn tính hoặc nhạy cảm với thực phẩm. Trong một số trường hợp được chọn, điều chỉnh chế độ ăn uống, cung cấp đủ chất xơ và nước đã làm giảm các triệu chứng.
Lối sống tốt nhất cho trẻ mắc chứng tự kỷ
Theo giới chuyên gia, mối liên hệ giữa sức khỏe đường ruột và chứng tự kỷ ở trẻ xứng đáng được chú ý, không phải như một biện pháp an ủi thực tiễn. Cha mẹ không cần phải chấp nhận những vấn đề về tiêu hóa ở trẻ kéo dài như điều tất yếu.
Việc xem xét cẩn thận sức khỏe đường ruột mang đến một cách khác để hỗ trợ sự khỏe mạnh của trẻ tự kỷ một cách nhẹ nhàng, ổn định và bằng lòng trắc ẩn. Hơn nữa, việc quan tâm sớm đến những tín hiệu này thể hiện thái độ tôn trọng to con trẻ và nhắc nhở chúng ta rằng mỗi cải thiện nhỏ trong sự thoải mái hàng ngày đều quan trọng.
