Một nghiên cứu mới đặt ra nghi vấn về hiệu quả của việc tập thể dục trong việc giảm nhẹ các triệu chứng thoái hóa khớp. Các nhà khoa học tin rằng, phát hiện của họ giúp nhắc nhở các bác sĩ rằng vẫn còn các lựa chọn điều trị khác để giảm nhẹ triệu chứng và liệu pháp tập thể dục liên tục có thể cần thiết.
Các nghiên cứu gần đây ước tính rằng vào năm 2020, khoảng 595 triệu người trên thế giới đang sống chung với bệnh thoái hóa khớp - một loại viêm khớp xảy ra khi sụn giữa các khớp trong cơ thể bị mòn, gây đau, cứng khớp, viêm và hạn chế phạm vi chuyển động.
Thoái hóa khớp có thể xảy ra ở bất kỳ khớp nào trong cơ thể, bao gồm ngón chân, ngón tay, đầu gối, hông và cột sống. Do cơn đau và phạm vi chuyển động bị hạn chế liên quan đến thoái hóa khớp, mặc dù tình trạng này nằm ở các khớp, nhưng nó có thể gây ảnh hưởng tiêu cực lớn đến các vùng xung quanh cơ thể, bao gồm đau và khó chịu, chèn ép dây thần kinh, viêm mô mềm và suy yếu cơ và gân.
Hiện tại chưa có phương pháp chữa khỏi hoàn toàn bệnh thoái hóa khớp. Việc điều trị thường bao gồm thuốc uống, thuốc tiêm và kem bôi ngoài da để giúp kiểm soát các triệu chứng bệnh, cũng như tập thể dục nhẹ nhàng, vật lý trị liệu hoặc phục hồi chức năng, phẫu thuật và thay đổi lối sống như ăn uống theo chế độ chống viêm.
“Viêm khớp thoái hóa là nguyên nhân hàng đầu gây đau khớp mãn tính và góp phần làm tăng chi phí chăm sóc sức khỏe”, Tim Schleimer - Cử nhân, Thạc sĩ, nghiên cứu sinh Tiến sĩ tại Khoa Điều dưỡng, Hộ sinh và Khoa học Trị liệu tại Đại học Khoa học Ứng dụng Bochum ở Đức, cho biết với Medical News Today.
Schleimer là tác giả chính của một nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí RMD Open, nghiên cứu này đặt ra nghi vấn về hiệu quả của việc tập thể dục trong việc giảm các triệu chứng viêm khớp thoái hóa.
Các nhà khoa học tin rằng phát hiện của họ giúp nhắc nhở các bác sĩ rằng đối với những người bị viêm khớp thoái hóa không thể hoặc không muốn tập thể dục, vẫn có những lựa chọn điều trị khác để giảm triệu chứng. Và mặc dù lợi ích về triệu chứng của việc tập thể dục có thể nhỏ, nhưng bản thân hoạt động thể chất vẫn mang lại những tác động tích cực đến sức khỏe tổng thể của một người.
“Tác động về mặt xã hội và kinh tế của bệnh viêm khớp thoái hóa rất lớn và đang ngày càng gia tăng, với dự báo tỷ lệ mắc bệnh sẽ đạt 1 tỷ người vào năm 2050. Trong bối cảnh chưa có liệu pháp điều trị làm thay đổi tiến trình bệnh được phê duyệt, việc quản lý vẫn tập trung vào các triệu chứng. Do đó, các chiến lược hiệu quả để giảm bớt các triệu chứng là ưu tiên hàng đầu cả về lâm sàng và sức khỏe cộng đồng" - Tim Schleimer cho biết.
Tập trung vào tập thể dục trong điều trị viêm khớp thoái hóa
Trong nghiên cứu này, các nhà nghiên cứu đã phân tích dữ liệu từ năm bài đánh giá trước đó và 28 thử nghiệm lâm sàng có đối chứng được công bố cho đến tháng 11/2025, nghiên cứu về tác dụng của liệu pháp tập thể dục đối với người lớn bị viêm khớp thoái hóa ở khớp gối, hông, bàn tay, vai hoặc mắt cá chân, và cũng báo cáo một trong những kết quả nghiên cứu chính là mức độ đau và/hoặc chức năng thể chất tự báo cáo.
“Tập thể dục được khuyến nghị rộng rãi như là phương pháp điều trị đầu tiên cho viêm khớp thoái hóa và do đó là phương pháp điều trị bảo tồn quan trọng nhất", Schleimer nói: “Tuy nhiên, bằng chứng xung quanh nó còn rời rạc. Hầu hết các thử nghiệm đánh giá một khớp tại một thời điểm duy nhất, so sánh với một phương pháp thay thế duy nhất, và sử dụng các thang đo hoặc chỉ số kết quả khác nhau".
“Do đó, các bác sĩ lâm sàng thiếu cái nhìn tổng quan rõ ràng về: mức độ lợi ích trên một thang đo chung, dễ hiểu; độ bền của những lợi ích đó; liệu tác dụng có khác nhau tùy theo khớp hay không; và so sánh hiệu quả của tập thể dục với các phương pháp điều trị khác”, ông tiếp tục.
“Mục tiêu của chúng tôi là tổng hợp dữ liệu hiện có trên các khớp, thời điểm và các yếu tố so sánh, và thể hiện tác dụng trên một chỉ số có thể hiểu được về mặt lâm sàng,” ông nói.
Tập thể dục có thể không mang lại hiệu quả giảm đau tốt hơn
Kết luận của nghiên cứu, các nhà nghiên cứu nhận thấy rằng tập thể dục chỉ có tác dụng nhỏ, ngắn hạn đối với cơn đau do viêm khớp gối, ít hoặc không có sự khác biệt đối với viêm khớp hông, và kết quả nhỏ đối với viêm khớp bàn tay, so với không điều trị.
“Những phát hiện này đòi hỏi một cái nhìn thực tế hơn: việc giảm triệu chứng do tập thể dục mang lại dường như nhỏ và có thể không kéo dài, cho thấy rằng việc tập thể dục liên tục có thể cần thiết để ít nhất duy trì những lợi ích khiêm tốn này” — Tim Schleimer nói.
Kết quả tương tự các liệu pháp khác
Các nhà khoa học cũng phát hiện ra rằng liệu pháp tập thể dục mang lại kết quả tương tự như các lựa chọn điều trị khác — giáo dục bệnh nhân, liệu pháp thủ công, phẫu thuật nội soi khớp gối và sử dụng thuốc giảm đau, steroid hoặc các liều tiêm.
“Những phát hiện này — chủ yếu liên quan đến thoái hóa khớp gối — cho thấy rằng các lựa chọn điều trị khác ngoài tập thể dục có thể mang lại hiệu quả giảm triệu chứng tương tự, điều này có thể đặt ra câu hỏi về việc liệu pháp này được quảng bá mạnh mẽ như là tiêu chuẩn điều trị đầu tiên phổ biến”, Schleimer nói.
“Đối với những bệnh nhân không thể tham gia tập thể dục - ví dụ, do bệnh lý đi kèm, hạn chế về thời gian hoặc rào cản tiếp cận - các phương pháp điều trị bảo tồn thay thế có thể mang lại lợi ích tương đương. Tuy nhiên, khi cân nhắc những tác hại tiềm tàng, chi phí và lợi ích sức khỏe tổng thể, tập thể dục vẫn có thể là lựa chọn tốt hơn trước khi tiến hành các biện pháp can thiệp bằng thuốc hoặc phẫu thuật”, ông giải thích.
Tập thể dục không phải là phương pháp điều trị duy nhất
Cũng theo Tim Schleimer, “Lợi ích của tập thể dục đối với cơn đau và chức năng có thể nhỏ, nhưng nó có thể là một phương pháp điều trị chi phí thấp, rủi ro thấp, có thể được thực hiện trong thời gian dài và cũng có thể có tác động tích cực đến sức khỏe tổng thể. Tuy nhiên, đối với những người đơn giản là không thích hoặc không thể tập thể dục, nó không phải là phương pháp điều trị duy nhất có thể cải thiện các triệu chứng".
Điều trị viêm khớp thoái hóa không phải là một phương pháp phù hợp cho tất cả mọi người
Medical News Today đã nói chuyện với Tiến sĩ Nora Tossounian, bác sĩ nội khoa tại Trung tâm Y tế Đại học Hackensack ở New Jersey, về nghiên cứu này, người nhận xét rằng phản ứng đầu tiên của bà đối với những phát hiện này là sự thận trọng, chứ không phải là bác bỏ.
“Tập thể dục là một phần quan trọng trong khuyến nghị của bác sĩ dành cho bệnh nhân bị viêm khớp, đặc biệt là do những lợi ích bổ sung cho tim mạch”, Tossounian nói.
Tập thể dục ‘không phải là vô ích’
“Nghiên cứu này không có nghĩa là tập thể dục là vô ích, nhưng nó đặt ra câu hỏi đúng đắn về phương pháp điều trị một kiểu mà phù hợp cho tất cả. Đây là lời nhắc nhở quan trọng rằng kế hoạch điều trị cần phải tinh tế hơn, bao gồm việc thiết lập kỳ vọng thực tế với bệnh nhân và tích hợp tập thể dục như một phần của kế hoạch điều trị cá nhân hóa rộng hơn, thay vì quảng bá nó như một giải pháp đầu tay phổ quát cho cơn đau', Tiến sĩ Nora Tossounian cho biết.
Bác sĩ Tossounian cũng nhận xét rằng thoái hóa khớp là nguyên nhân hàng đầu gây ra tàn tật, làm giảm nghiêm trọng chất lượng cuộc sống, và vì không có cách chữa khỏi, nên việc kiểm soát các triệu chứng là mục tiêu chính.
“Nghiên cứu tiếp tục là rất quan trọng để xác định vai trò của tập thể dục trong phương pháp điều trị đa mô thức đối với tình trạng này do gánh nặng cá nhân và xã hội to lớn của bệnh không được điều trị hoặc điều trị không đầy đủ", bà tiếp tục.
“Cần tiến hành thêm nhiều nghiên cứu (đặc biệt là các nghiên cứu tiền cứu) để làm rõ hơn các kết luận đạt được trong nghiên cứu này. Với nền y học mang tính cá nhân hóa hơn, hy vọng rằng mỗi bệnh nhân mắc bệnh viêm khớp đều có thể đạt được mục tiêu của mình thông qua một phương pháp tùy chỉnh", bà nói thêm.
Không phải tất cả các chuyên gia đều đồng ý với kết quả nghiên cứu
Medical News Today cũng đã trao đổi với Bác sĩ Bert Mandelbaum, chuyên gia y học thể thao, bác sĩ phẫu thuật chỉnh hình và đồng giám đốc Trung tâm Sinh học Tái tạo tại Trung tâm Chấn thương chỉnh hình Cedars-Sinai ở Los Angeles, California, người không đồng ý với kết quả nghiên cứu.
“Làm sao bạn có thể nói rằng tập thể dục không giúp ích cho bệnh thoái hóa khớp?”, Bác sĩ Mandelbaum nhận xét. “Tập thể dục là điều quan trọng nhất đối với những người bị thoái hóa khớp vì nó giúp chúng ta duy trì khả năng vận động, giữ cho cơ bắp khỏe mạnh, giữ cho tim khỏe mạnh, giữ cho lipoprotein và cholesterol ở mức thấp.”
“Nếu bạn xem xét tất cả các nghiên cứu về những người 99 tuổi, những người có tuổi thọ và chức năng thấp nhất, và bạn tự hỏi liệu tập thể dục có giúp ích cho người ngồi xe lăn hay không, thì rất khó để chứng minh điều đó. Tôi không chắc bạn có thể chứng minh được điều đó và tôi nghĩ đó là điều họ đang hướng đến ở đây. Nhưng nếu bạn xem xét 100 người 40 tuổi bị thoái hóa khớp, tập thể dục là một phần quan trọng trong lối sống và chức năng của họ, và sự cải thiện đáng kể về tuổi thọ của họ – nó liên quan đến mọi thứ", ông nói với Medical News Today.
Mandelbaum đề xuất rằng các nhà nghiên cứu nên thiết kế một nghiên cứu xem xét tuổi thọ dựa trên các loại bài tập khác nhau.
“Đó có phải là bài tập sức mạnh không?”, ông tiếp tục: “Đó có phải là bài tập sức bền không? Đó có phải là bài tập cường độ cao không? Mỗi loại đều đã được chứng minh trong các tài liệu là có những tác động khác nhau đến chức năng của khớp. Vì vậy, nếu tôi xem xét bài báo đó, tôi sẽ yêu cầu họ phân loại rõ ràng những gì họ đang gọi là bài tập. Nó giống như nói rằng một loại thuốc ở bảy liều lượng khác nhau có cùng một tác dụng".
Cách tốt nhất để kiểm soát các triệu chứng viêm khớp thoái hóa là gì?
Đối với những độc giả có thể mắc bệnh hoặc có người thân mắc viêm khớp thoái hóa, chúng tôi đã hỏi bà Tossounian về cách tốt nhất để điều trị và kiểm soát các triệu chứng của bệnh.
Bà cho biết trọng tâm không nên là từ bỏ hoạt động, mà là tạo ra một kế hoạch quản lý toàn diện, với các chiến lược chính bao gồm:
- Kiểm soát cân nặng để giảm áp lực lên khớp — mỗi pound cân nặng giảm đi sẽ làm giảm vài pound lực tác động lên khớp.
- Các hoạt động ít tác động như bơi lội, đạp xe tại chỗ hoặc đi bộ để duy trì khả năng vận động mà không làm trầm trọng thêm cơn đau.
- Vật lý trị liệu để tăng cường sức mạnh và hướng dẫn vận động.
- Điều trị y tế khi cần thiết, từ thuốc và tiêm đến phẫu thuật thay khớp đối với các trường hợp nặng.
“Lợi ích của việc tập thể dục so với các phương pháp điều trị khác phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng của viêm khớp và mức độ đau ảnh hưởng đến khả năng thực hiện các hoạt động hàng ngày của bệnh nhân như thế nào", bà Tossounian nói.
