Từ đầu năm 2026, gần 300 tấn thịt heo mắc dịch đã bị tuồn ra thị trường, len lỏi qua chợ đầu mối, chợ dân sinh và thậm chí đi vào bếp ăn trường học.
Trước diễn biến này, TP Hà Nội đã yêu cầu các trường rà soát, niêm yết công khai nguồn thực phẩm bếp ăn bán trú. Tuy nhiên, điều khiến nhiều phụ huynh lo lắng là lượng thịt đã tiêu thụ trước đó có thể ảnh hưởng ra sao đến sức khỏe học sinh.
Không lây sang người, nhưng rủi ro vẫn rất lớn
Trao đổi với phóng viên Báo Nhà báo và Công luận, bác sĩ Lê Văn Thiệu, khoa Nhiễm khuẩn tổng hợp, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết, dịch tả heo châu Phi do virus ASFV gây ra, có khả năng lây lan nhanh trong đàn heo với tỉ lệ chết gần như 100%.
Dù virus này không lây sang người, nhưng nguy cơ không vì thế mà giảm đi.
“Nếu thịt được nấu chín kỹ thì nguy cơ từ virus không lớn. Tuy nhiên, điều đáng lo là thịt heo bệnh hoặc heo chết lại là môi trường thuận lợi cho vi khuẩn và độc tố phát triển”, bác sĩ Thiệu nhấn mạnh.
Theo đó, các vi khuẩn như Salmonella, E.coli, Listeria có thể gây tiêu chảy, nôn mửa, sốt cao, đặc biệt nguy hiểm với trẻ nhỏ, người già và phụ nữ mang thai. Ngoài ra, ký sinh trùng như giun xoắn, sán dây có thể xâm nhập cơ thể nếu thịt không được nấu chín hoàn toàn, gây tổn thương cơ, mắt, thậm chí hệ thần kinh.
Đáng lo hơn, thịt ôi thiu có thể sinh ra các độc tố như histamine, endotoxin, mycotoxin - những chất khó bị phá hủy ngay cả khi nấu ở nhiệt độ cao. Khi ăn phải, người dùng có nguy cơ ngộ độc cấp tính, thậm chí sốc nhiễm độc, đe dọa tính mạng.
Bên cạnh đó, heo mắc dịch tả thường suy giảm miễn dịch, dễ nhiễm thêm các bệnh nguy hiểm như tai xanh, cúm, thương hàn hay liên cầu khuẩn lợn, bệnh có thể lây sang người, gây nhiễm trùng máu, viêm màng não, suy đa tạng.
Nhận diện thịt heo bệnh: Không phải lúc nào cũng dễ
Theo ông Nguyễn Duy Thịnh, chuyên gia công nghệ thực phẩm, người tiêu dùng có thể nhận biết thịt heo bệnh qua một số dấu hiệu như màu tái nhợt hoặc bầm tím, chảy nước, mùi hôi, thớ thịt nhão, kém đàn hồi; khi luộc nước đục, không có váng mỡ.
Ngược lại, thịt an toàn thường có màu đỏ hồng, mỡ trắng chắc, khô ráo, đàn hồi tốt và khi nấu có mùi thơm đặc trưng.
Tuy nhiên, ông Thịnh cũng cảnh báo nhiều trường hợp thịt nhiễm bệnh khó phân biệt bằng mắt thường, đòi hỏi phải được kiểm dịch nghiêm ngặt.
“Người dân cần tuyệt đối tránh ăn thịt sống, tái như tiết canh, nem chua; đồng thời bảo đảm vệ sinh trong chế biến để tránh lây nhiễm chéo”, ông Thịnh khuyến cáo.
Trong bối cảnh hàng trăm tấn thịt heo bệnh đã lọt vào chuỗi cung ứng, bài toán an toàn thực phẩm không chỉ dừng ở kiểm soát nguồn hàng, mà còn là cảnh báo cấp thiết về những rủi ro âm thầm nhưng nguy hiểm đối với sức khỏe cộng đồng.
