'Tụt giảm vận động' ở trẻ, dấu hiệu báo động trong mùa hè

Đảo lộn mọi thói quen

Thuật ngữ “sụt giảm kiến thức mùa Hè” từ lâu đã không còn xa lạ với các phụ huynh. Nó dùng để chỉ tình trạng trẻ quên đi một phần kiến thức đã học sau khi rời xa trường lớp trong nhiều tháng.

Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng, mùa Hè còn kéo theo một dạng “sụt giảm” khác ít được chú ý hơn. Đó là trẻ ít vận động hơn, dành nhiều thời gian cho màn hình và dần mất đi những thói quen tốt cho sức khỏe.

Một khảo sát toàn quốc tại Mỹ do Planet Fitness thực hiện với 1.000 phụ huynh có con trong độ tuổi từ 14 đến 19 cùng chính các thanh thiếu niên đó, nhằm tìm hiểu thói quen tập luyện và sức khỏe tinh thần của giới trẻ trong mùa Hè. Kết quả cho thấy, có tới 66% phụ huynh lo lắng về sức khỏe và mức độ căng thẳng của con. Trong khi đó, 72% tin rằng, tập thể dục thường xuyên có thể cải thiện sức khỏe tinh thần của thanh thiếu niên.

Điều đáng chú ý là nhiều bạn trẻ cũng tự nhận thức được tác động tích cực của vận động đối với tâm trạng. Có tới 90% thanh thiếu niên tham gia khảo sát cho biết, tập thể dục giúp các em cảm thấy hạnh phúc hơn.

Ngoài ra, 93% đồng ý rằng, việc duy trì vận động thường xuyên giúp bản thân đối mặt tốt hơn với các thử thách trong cuộc sống. Dù vậy, mùa Hè vẫn là khoảng thời gian mà việc duy trì vận động trở nên khó khăn hơn rất nhiều. Một nửa số thanh thiếu niên tham gia khảo sát thừa nhận, thể lực của các em giảm sút trong kỳ nghỉ hè.

Song song với đó, thời gian sử dụng thiết bị điện tử ở thanh thiếu niên tăng mạnh. Có tới 81% thanh thiếu niên cho biết, vào kỳ nghỉ hè, phần lớn thời gian trong ngày của các em gắn với màn hình và mạng xã hội. Dù đa số các em cũng hiểu rằng, việc tạm rời xa mạng xã hội sẽ có lợi cho tinh thần của mình. Song, hiểu là một chuyện, thay đổi thói quen lại là chuyện khác.

Theo ông Jamie Medeiros, Giám đốc Thương hiệu tại Trung tâm Thể dục Planet Fitness, một trong những lý do lớn nhất khiến thanh thiếu niên ít vận động hơn trong mùa Hè là sự biến mất của thói quen sinh hoạt trong năm học. Trong năm học, trẻ phải dậy sớm, di chuyển liên tục giữa các lớp học, tham gia thể thao hoặc câu lạc bộ sau giờ học.

Dù không phải lúc nào trẻ cũng thích thú, nhưng những hoạt động đó vẫn tạo nên một mức độ vận động nhất định trong ngày. Ngược lại, khi bước vào kỳ nghỉ hè, lịch trình của các em bỗng trở nên hoàn toàn tự do. Việc thức khuya, “ngủ nướng” và dành hàng giờ trên điện thoại hoặc máy chơi điện tử dễ dàng trở thành “bình thường mới”.

Thanh thiếu niên yêu thích vận động thường lớn lên trong gia đình mà cha mẹ cũng có thói quen tập luyện. Ảnh: INT.

Duy trì sức khỏe tinh thần

Nhiều người thường nghĩ tới tập thể dục như một cách để duy trì vóc dáng hoặc cải thiện sức khỏe thể chất. Tuy nhiên, thực tế, với thanh thiếu niên, lợi ích của vận động còn vượt xa điều đó.

Tuổi teen là giai đoạn cơ thể và tâm lý thay đổi nhanh chóng. Các em phải đối mặt với áp lực học tập, những biến động cảm xúc, sự ảnh hưởng từ mạng xã hội và cả nhu cầu được công nhận trong các mối quan hệ bạn bè.

Theo Tiến sĩ Hokemeyer, nhà trị liệu hôn nhân và gia đình, thành viên Hiệp hội Trị liệu Hôn nhân và Gia đình Hoa Kỳ (AAMFT), trong bối cảnh ấy, tập thể dục có thể đóng vai trò như một “van xả” lành mạnh cho tâm trí. Thanh thiếu niên thường trải qua tình trạng ngủ không điều độ, ăn uống thất thường và dễ bị tác động tiêu cực bởi môi trường trực tuyến. Hoạt động thể chất vì thế trở thành một trong những cách hiệu quả để duy trì sức khỏe tinh thần.

Bác sĩ Brook Choulet, chuyên gia tâm thần tại Choulet Performance Psychiatry, cũng đồng tình với quan điểm này. “Tập thể dục có thể là một công cụ vô cùng hữu ích để duy trì sức khỏe tinh thần tốt ở thanh thiếu niên. Hoạt động thể chất giúp điều chỉnh tâm trạng, giảm các triệu chứng lo âu và trầm cảm, đồng thời cải thiện giấc ngủ cũng như chức năng nhận thức”, bà nhấn mạnh.

Không chỉ tác động đến tâm trạng, vận động còn tạo cơ hội để thanh thiếu niên kết nối xã hội theo hướng tích cực hơn. Theo bác sĩ Friedman, chuyên khoa vị thành niên tại Nemours Children’s Health, tập thể dục có thể trở thành một hoạt động mang tính xã hội, giúp thanh thiếu niên duy trì kết nối với bạn bè trong suốt mùa Hè.

Một trận bóng rổ, buổi đạp xe hay lớp học nhảy không chỉ giúp trẻ vận động mà còn tạo ra cảm giác thuộc về cộng đồng - yếu tố rất quan trọng với sức khỏe tinh thần ở tuổi vị thành niên.

Theo các chuyên gia, điều quan trọng nhất không phải là ép con tập luyện bằng mọi giá, mà là giúp việc vận động trở thành một phần tự nhiên và tích cực trong cuộc sống hằng ngày. Ông Jamie Medeiros cho rằng, mùa Hè chính là cơ hội để cha mẹ trở thành hình mẫu tốt cho con. “Mùa Hè này, cha mẹ có cơ hội đặc biệt để làm gương bằng cách duy trì hoạt động thể chất cho chính mình”, ông nhìn nhận.

Trong khi đó, Tiến sĩ Hokemeyer cũng nhận thấy một thực tế khá phổ biến: Thanh thiếu niên yêu thích vận động thường lớn lên trong gia đình mà cha mẹ cũng có thói quen tập luyện. Đồng quan điểm, bác sĩ Choulet cho rằng, việc phụ huynh chủ động vận động thường xuyên sẽ gửi đi một thông điệp mạnh mẽ hơn nhiều so với những lời nhắc nhở đơn thuần.

Ngoài việc làm gương, các chuyên gia cũng gợi ý nhiều cách đơn giản để giúp thanh thiếu niên duy trì vận động trong mùa Hè. Một trong số đó là tận dụng các chương trình miễn phí dành cho giới trẻ.

Cha mẹ cũng nên khuyến khích con tham gia những hoạt động mà các em thực sự yêu thích, thay vì áp đặt một hình thức tập luyện cố định. Đó có thể là khiêu vũ, bơi lội, đạp xe, quần vợt hay tập tạ. Theo bác sĩ Choulet, điều quan trọng là giúp thanh thiếu niên cảm thấy hoạt động thể chất gắn liền với những giá trị và sở thích cá nhân của mình.

Tập thể dục có thể đóng vai trò như một 'van xả' lành mạnh cho tâm trí. Ảnh: INT.

Gia đình cũng có thể cùng nhau vận động thông qua những hoạt động đơn giản như đi bộ, leo núi ngắn ngày hoặc đạp xe cuối tuần. Các chuyên gia cũng nhấn mạnh, vận động không nhất thiết phải là những buổi tập bài bản kéo dài hàng giờ đồng hồ. Việc dắt thú cưng đi dạo, phụ giúp việc nhà, chơi ngoài trời hay đơn giản là đi bộ nhiều hơn mỗi ngày đều có giá trị.

Tiến sĩ Doug Newton, Giám đốc Y tế tại Rula, cho rằng cha mẹ nên thừa nhận với con, việc tìm động lực tập thể dục đôi khi thực sự khó khăn. Thay vì chỉ thúc ép, phụ huynh nên trò chuyện cởi mở với con về lý do vì sao việc vận động lại quan trọng. “Giao tiếp cởi mở về sức khỏe tinh thần và lợi ích của hoạt động thể chất có thể khuyến khích thanh thiếu niên duy trì vận động”, ông cho biết.

Dù tập thể dục mang lại nhiều lợi ích, song, các chuyên gia cảnh báo, bất kỳ điều gì bị đẩy đến cực đoan đều có thể trở nên không lành mạnh. Bác sĩ Friedman cho biết, trong một số trường hợp, việc tập luyện quá mức có thể là dấu hiệu của rối loạn ăn uống hoặc những vấn đề tâm lý khác.

Bà khuyên phụ huynh nên chú ý nếu con bắt đầu ám ảnh với lượng calo tiêu thụ và lượng calo đốt cháy, hoặc thường xuyên hủy kế hoạch với bạn bè và gia đình chỉ để ưu tiên tập luyện.