Cú hích mới cho dịch chuyển giáo dục từ tham chiếu khung trình độ

GD&TĐ - Việt Nam trở thành quốc gia thứ 5 trong khu vực hoàn thành tham chiếu trình độ, mở ra cánh cửa hội nhập cho giáo dục và thị trường lao động.

Sáng 19/12/2025, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã tổ chức Lễ công bố Báo cáo tham chiếu Khung trình độ quốc gia Việt Nam (VQF) với Khung tham chiếu trình độ ASEAN (AQRF).

Đây là dấu mốc quan trọng, đưa Việt Nam trở thành quốc gia thứ 5 trong khu vực hoàn thành tham chiếu trình độ, mở ra cánh cửa hội nhập rộng lớn cho giáo dục và thị trường lao động.

Sáng kiến xây dựng Khung tham chiếu trình độ của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) bắt đầu được đề cập vào năm 2007 với sự nhất trí của 10 quốc gia thành viên ASEAN: Brunei Darussalam, Campuchia, Indonesia, Lào, Malaysia, Myanmar, Philippines, Singapore, Thái Lan và Việt Nam.

Năm 2010, Khung tham chiếu trình độ ASEAN (AQRF) chính thức được thành lập, đóng vai trò như là một công cụ để so sánh, đối chiếu các trình độ giáo dục giữa các quốc gia thành viên ASEAN.



Năm 2014, AQRF được các bộ trưởng kinh tế và giáo dục của ASEAN thông qua và năm 2015, được các bộ trưởng lao động ASEAN nhất trí.

Việc xây dựng Báo cáo tham chiếu Khung trình độ quốc gia với Khung tham chiếu trình độ ASEAN là bước quan trọng đối với tất cả các nước ASEAN nhằm chỉ ra sự tương thích về chất lượng và nội dung đào tạo của một quốc gia trong khối đối với các tiêu chuẩn và chuẩn mực về chất lượng giáo dục của ASEAN, từ đó có được sự công nhận của khu vực đối với các văn bằng do quốc gia đó cấp.

Thông qua việc xác định chất lượng quá trình đào tạo và văn bằng do quốc gia đó cấp, các nước trong khối ASEAN có căn cứ để xem xét việc tuyển dụng người lao động đã học tập ở Việt Nam và được cấp văn bằng ở quốc gia đó đến làm việc tại các nước trong khối ASEAN.

Đây là tiền đề để hướng tới việc ký kết công nhận văn bằng song phương, trực tiếp với các nước trong khối ASEAN, giúp cho người lao động giữa các nước ASEAN sẽ có cơ hội sử dụng văn bằng, chứng chỉ trong nước cấp để làm việc ở các nước khác trong khu vực.

Quy trình thông qua Báo cáo tham chiếu

Thực hiện Quyết định số 436, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Quyết định số 1596/QĐ-BGDĐT ngày 21/5/2021 ban hành Kế hoạch xây dựng Báo cáo tham chiếu.

Ngày 28/5/2021, Hội đồng tư vấn xây dựng, thẩm định Báo cáo tham chiếu đã được thành lập tại Quyết định số 1639/QĐ-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo gồm 4 Tiểu ban là: Tiểu ban thường trực, Tiểu ban thư ký, Tiểu ban xây dựng Báo cáo tham chiếu và Tiểu ban thẩm định Báo cáo tham chiếu với tổng số 49 thành viên đến từ các cơ quan quản lý nhà nước, các cơ sở giáo dục đại học, các tổ chức xã hội có liên quan.

Sau quá trình xây dựng nội dung Báo cáo tham chiếu, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã thực hiện quy trình thẩm định của ASEAN với 3 đợt quan trọng nhất: lấy ý kiến của các Bộ ngành bằng văn bản, chuyên gia trong nước và nước ngoài thẩm định và lấy ý kiến đánh giá của các nước trong khối ASEAN.

Trên cơ sở ý kiến góp ý của các Bộ ngành liên quan, ý kiến của chuyên gia nước ngoài và ý kiến của các nước trong khu vực, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã hoàn thành Báo cáo tham chiếu với 274 trang trong đó có 11 tiêu chí và 15 phụ lục bằng tiếng Anh.

Ngày 24/10/2025, Ủy ban AQRF đã tổ chức họp trực tuyến với 10 nước ASEAN để đánh giá Báo cáo tham chiếu của Việt Nam. Kết quả là 9 nước đã cùng thống nhất thông qua đạt 100% ở cả 8 tiêu chí của ASEAN.

Với kết quả đó, Lãnh đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo đã phê duyệt Quyết định số 3319/QĐ-BGDĐT ngày 01/12/2025 ban hành Báo cáo tham chiếu, xuất bản điện tử và làm lễ công bố cấp quốc gia và quốc tế với sự chứng kiến của các bên liên quan, các nước trong khối ASEAN vào ngày 19/12/2025.

Ý nghĩa chiến lược: Không chỉ là câu chuyện của ngành Giáo dục

Với việc ban hành Quyết định số 3319/QĐ-BGDĐT, Việt Nam đã khẳng định vị thế của mình trong nhóm 5 quốc gia dẫn đầu ASEAN về minh bạch hóa trình độ.

Tuy nhiên, hành trình phía trước vẫn cần sự chung tay của các doanh nghiệp, các cơ sở đào tạo để "hóa thân" những con số, tiêu chí trong báo cáo thành giá trị thực tế cho người lao động. Để thực hiện hóa mục tiêu đó, một số nội dung sau đây cần được lưu tâm và triển khai:

Tiếp tục củng cố hệ thống đảm bảo chất lượng gắn với AQRF, bảo đảm việc mô tả và cấp các trình độ trong Khung trình độ quốc gia Việt Nam luôn nhất quán với cách tiếp cận dựa trên kết quả học tập mà AQRF đề ra.

Chuẩn hóa và rà soát định kỳ các mô tả trình độ, chuẩn đầu ra và chuẩn chương trình, qua đó tăng cường tính minh bạch, khả năng đối sánh và công nhận ở cấp khu vực.

Tăng cường hợp tác và kết nối khu vực, thúc đẩy các cơ chế công nhận lẫn nhau, trao đổi chuyên gia, và từng bước liên thông giữa hệ thống trình độ, hệ thống đảm bảo chất lượng và nhu cầu của thị trường lao động ASEAN.

Thiết lập cơ chế theo dõi, rà soát và cập nhật định kỳ việc triển khai AQRF, coi đây là một quá trình cải tiến liên tục, thay vì một kết quả mang tính thủ tục.

Báo cáo tham chiếu là cầu nối giữa giáo dục trong nước với giáo dục khu vực và quốc tế, là bản mô tả đầy đủ nhất giúp cho các nước hiểu được tổng thể hệ thống giáo dục của Việt Nam và định vị chất lượng của giáo dục Việt Nam trên bản đồ quốc tế. Tuy nhiên, tham chiếu không phải là điểm kết thúc, mà là điểm khởi đầu cho một giai đoạn triển khai sâu hơn và thực chất hơn, nhằm củng cố và phát huy giá trị của kết quả được công nhận.

Việc Báo cáo tham chiếu Khung trình độ quốc gia Việt Nam với AQRF được chính thức công nhận ở cấp khu vực chính là một điểm khởi đầu rất quan trọng, tạo nền tảng để các hoạt động công nhận và liên thông trình độ được triển khai rộng rãi, bài bản và có tính hệ thống hơn.

Điều này đồng nghĩa với việc Việt Nam đã khẳng định nỗ lực vượt trội trong giai đoạn vừa qua, để trở thành quốc gia thứ 5 trong khu vực (cùng với Thái Lan, Indonesia, Malaysia, Philippines) có chất lượng giáo dục và đào tạo đạt tiêu chuẩn khu vực, và quan trọng hơn nữa là đã vượt qua "rào cản kỹ thuật" đầu tiên trong các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới.

Đây cũng là bước đệm để Việt Nam tiến tới tham chiếu với Khung trình độ Châu Âu (EQF). Nếu Khung tham chiếu trình độ ASEAN là cánh cửa vào khu vực, thì EQF sẽ là cầu nối đưa nhân lực Việt Nam tiếp cận các thị trường khó tính và cao cấp nhất trên toàn cầu, hướng tới việc tham gia vào các Công ước công nhận trình độ quốc tế như Công ước Tokyo 2011, Công ước toàn cầu của UNESCO hay còn gọi là Công ước Paris 2016.

Sáng 19/12/2025, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã tổ chức Lễ công bố Báo cáo tham chiếu Khung trình độ quốc gia Việt Nam (VQF) với Khung tham chiếu trình độ ASEAN (AQRF).

Đây là dấu mốc quan trọng, đưa Việt Nam trở thành quốc gia thứ 5 trong khu vực hoàn thành tham chiếu trình độ, mở ra cánh cửa hội nhập rộng lớn cho giáo dục và thị trường lao động.

Sáng kiến xây dựng Khung tham chiếu trình độ của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) bắt đầu được đề cập vào năm 2007 với sự nhất trí của 10 quốc gia thành viên ASEAN: Brunei Darussalam, Campuchia, Indonesia, Lào, Malaysia, Myanmar, Philippines, Singapore, Thái Lan và Việt Nam.

Năm 2010, Khung tham chiếu trình độ ASEAN (AQRF) chính thức được thành lập, đóng vai trò như là một công cụ để so sánh, đối chiếu các trình độ giáo dục giữa các quốc gia thành viên ASEAN.



Năm 2014, AQRF được các bộ trưởng kinh tế và giáo dục của ASEAN thông qua và năm 2015, được các bộ trưởng lao động ASEAN nhất trí.

Việc xây dựng Báo cáo tham chiếu Khung trình độ quốc gia với Khung tham chiếu trình độ ASEAN là bước quan trọng đối với tất cả các nước ASEAN nhằm chỉ ra sự tương thích về chất lượng và nội dung đào tạo của một quốc gia trong khối đối với các tiêu chuẩn và chuẩn mực về chất lượng giáo dục của ASEAN, từ đó có được sự công nhận của khu vực đối với các văn bằng do quốc gia đó cấp.

Thông qua việc xác định chất lượng quá trình đào tạo và văn bằng do quốc gia đó cấp, các nước trong khối ASEAN có căn cứ để xem xét việc tuyển dụng người lao động đã học tập ở Việt Nam và được cấp văn bằng ở quốc gia đó đến làm việc tại các nước trong khối ASEAN.

Đây là tiền đề để hướng tới việc ký kết công nhận văn bằng song phương, trực tiếp với các nước trong khối ASEAN, giúp cho người lao động giữa các nước ASEAN sẽ có cơ hội sử dụng văn bằng, chứng chỉ trong nước cấp để làm việc ở các nước khác trong khu vực.

Quy trình thông qua Báo cáo tham chiếu

Thực hiện Quyết định số 436, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Quyết định số 1596/QĐ-BGDĐT ngày 21/5/2021 ban hành Kế hoạch xây dựng Báo cáo tham chiếu.

Ngày 28/5/2021, Hội đồng tư vấn xây dựng, thẩm định Báo cáo tham chiếu đã được thành lập tại Quyết định số 1639/QĐ-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo gồm 4 Tiểu ban là: Tiểu ban thường trực, Tiểu ban thư ký, Tiểu ban xây dựng Báo cáo tham chiếu và Tiểu ban thẩm định Báo cáo tham chiếu với tổng số 49 thành viên đến từ các cơ quan quản lý nhà nước, các cơ sở giáo dục đại học, các tổ chức xã hội có liên quan.

Sau quá trình xây dựng nội dung Báo cáo tham chiếu, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã thực hiện quy trình thẩm định của ASEAN với 3 đợt quan trọng nhất: lấy ý kiến của các Bộ ngành bằng văn bản, chuyên gia trong nước và nước ngoài thẩm định và lấy ý kiến đánh giá của các nước trong khối ASEAN.

Trên cơ sở ý kiến góp ý của các Bộ ngành liên quan, ý kiến của chuyên gia nước ngoài và ý kiến của các nước trong khu vực, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã hoàn thành Báo cáo tham chiếu với 274 trang trong đó có 11 tiêu chí và 15 phụ lục bằng tiếng Anh.

Ngày 24/10/2025, Ủy ban AQRF đã tổ chức họp trực tuyến với 10 nước ASEAN để đánh giá Báo cáo tham chiếu của Việt Nam. Kết quả là 9 nước đã cùng thống nhất thông qua đạt 100% ở cả 8 tiêu chí của ASEAN.

Với kết quả đó, Lãnh đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo đã phê duyệt Quyết định số 3319/QĐ-BGDĐT ngày 01/12/2025 ban hành Báo cáo tham chiếu, xuất bản điện tử và làm lễ công bố cấp quốc gia và quốc tế với sự chứng kiến của các bên liên quan, các nước trong khối ASEAN vào ngày 19/12/2025.

Ý nghĩa chiến lược: Không chỉ là câu chuyện của ngành Giáo dục

Với việc ban hành Quyết định số 3319/QĐ-BGDĐT, Việt Nam đã khẳng định vị thế của mình trong nhóm 5 quốc gia dẫn đầu ASEAN về minh bạch hóa trình độ.

Tuy nhiên, hành trình phía trước vẫn cần sự chung tay của các doanh nghiệp, các cơ sở đào tạo để "hóa thân" những con số, tiêu chí trong báo cáo thành giá trị thực tế cho người lao động. Để thực hiện hóa mục tiêu đó, một số nội dung sau đây cần được lưu tâm và triển khai:

Tiếp tục củng cố hệ thống đảm bảo chất lượng gắn với AQRF, bảo đảm việc mô tả và cấp các trình độ trong Khung trình độ quốc gia Việt Nam luôn nhất quán với cách tiếp cận dựa trên kết quả học tập mà AQRF đề ra.

Chuẩn hóa và rà soát định kỳ các mô tả trình độ, chuẩn đầu ra và chuẩn chương trình, qua đó tăng cường tính minh bạch, khả năng đối sánh và công nhận ở cấp khu vực.

Tăng cường hợp tác và kết nối khu vực, thúc đẩy các cơ chế công nhận lẫn nhau, trao đổi chuyên gia, và từng bước liên thông giữa hệ thống trình độ, hệ thống đảm bảo chất lượng và nhu cầu của thị trường lao động ASEAN.

Thiết lập cơ chế theo dõi, rà soát và cập nhật định kỳ việc triển khai AQRF, coi đây là một quá trình cải tiến liên tục, thay vì một kết quả mang tính thủ tục.

Báo cáo tham chiếu là cầu nối giữa giáo dục trong nước với giáo dục khu vực và quốc tế, là bản mô tả đầy đủ nhất giúp cho các nước hiểu được tổng thể hệ thống giáo dục của Việt Nam và định vị chất lượng của giáo dục Việt Nam trên bản đồ quốc tế. Tuy nhiên, tham chiếu không phải là điểm kết thúc, mà là điểm khởi đầu cho một giai đoạn triển khai sâu hơn và thực chất hơn, nhằm củng cố và phát huy giá trị của kết quả được công nhận.

Việc Báo cáo tham chiếu Khung trình độ quốc gia Việt Nam với AQRF được chính thức công nhận ở cấp khu vực chính là một điểm khởi đầu rất quan trọng, tạo nền tảng để các hoạt động công nhận và liên thông trình độ được triển khai rộng rãi, bài bản và có tính hệ thống hơn.

Điều này đồng nghĩa với việc Việt Nam đã khẳng định nỗ lực vượt trội trong giai đoạn vừa qua, để trở thành quốc gia thứ 5 trong khu vực (cùng với Thái Lan, Indonesia, Malaysia, Philippines) có chất lượng giáo dục và đào tạo đạt tiêu chuẩn khu vực, và quan trọng hơn nữa là đã vượt qua "rào cản kỹ thuật" đầu tiên trong các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới.

Đây cũng là bước đệm để Việt Nam tiến tới tham chiếu với Khung trình độ Châu Âu (EQF). Nếu Khung tham chiếu trình độ ASEAN là cánh cửa vào khu vực, thì EQF sẽ là cầu nối đưa nhân lực Việt Nam tiếp cận các thị trường khó tính và cao cấp nhất trên toàn cầu, hướng tới việc tham gia vào các Công ước công nhận trình độ quốc tế như Công ước Tokyo 2011, Công ước toàn cầu của UNESCO hay còn gọi là Công ước Paris 2016.