Gắn đào tạo nghề với doanh nghiệp, mở rộng cơ hội việc làm cho người học

GD&TĐ - Gắn đào tạo nghề với nhu cầu doanh nghiệp và thị trường lao động giúp người học nâng cao kỹ năng, tìm việc, phát triển sinh kế.



Đưa sản xuất thực tế vào đào tạo nghề

Đối với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp ở địa bàn còn khó khăn, liên kết với doanh nghiệp, hợp tác xã không chỉ giúp nâng cao chất lượng đào tạo mà còn mở thêm cơ hội việc làm, thu nhập cho người học sau tốt nghiệp.

Tại Trường Trung cấp nghề Thạch Thành (Thanh Hóa), việc gắn đào tạo với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, hợp tác xã và thị trường lao động được xác định là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao chất lượng đào tạo, tạo việc làm và thu nhập bền vững cho người học.

Theo bà Mai Thị Vân, Hiệu trưởng nhà trường, những năm học qua, trường đã phối hợp với một số doanh nghiệp, cơ sở sản xuất trên địa bàn như Công ty Máy tính Hoàn Mỹ, Công ty TNHH Minh Thuận, Công ty May Grestina, Công ty TNHH Xe máy Hậu Dung và các trang trại chăn nuôi để tổ chức cho học sinh trải nghiệm, thực hành, thực tập; đồng thời phối hợp tư vấn, hướng nghiệp và giới thiệu việc làm.

Thông qua hợp tác, nhà trường từng bước đưa nội dung sản xuất thực tế vào quá trình đào tạo. Với các nghề Hàn, May thời trang, Sửa chữa thiết bị may, Kế toán doanh nghiệp, Chăn nuôi thú y, Chăn nuôi gia súc, gia cầm, chương trình đào tạo được chú trọng theo hướng thực hành, giúp người học có khả năng làm việc tại doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, hợp tác xã hoặc tự tạo việc làm tại địa phương sau khi tốt nghiệp.

Hiệu quả rõ nhất, theo bà Mai Thị Vân, là học sinh có điều kiện tiếp cận môi trường làm việc thực tế, vận dụng kiến thức đã học, rèn luyện kỹ năng nghề nghiệp, kỹ năng giao tiếp và tác phong làm việc. Quá trình này cũng giúp các em hiểu rõ hơn về nghề nghiệp, có định hướng cho tương lai; đồng thời giúp nhà trường tăng cường kết nối với doanh nghiệp và từng bước đáp ứng tốt hơn nhu cầu nhân lực của địa phương.

Tuy nhiên, việc hợp tác với doanh nghiệp, hợp tác xã ở địa bàn miền núi còn gặp nhiều trở ngại. Số lượng đơn vị phù hợp với ngành nghề đào tạo chưa nhiều; một số cơ sở có quy mô nhỏ, cơ sở vật chất, thiết bị hạn chế nên chưa tạo được nhiều vị trí thực hành phù hợp.

Trong khi đó, việc tiếp cận các doanh nghiệp có quy mô sản xuất lớn cũng không dễ dàng. Một số doanh nghiệp yêu cầu học sinh thực tập trọn ngày, trong khi học sinh của trường còn phải học văn hóa vào buổi sáng và thực tập vào buổi chiều.

Một số doanh nghiệp, hợp tác xã chưa có cán bộ hoặc người hướng dẫn chuyên trách nên việc theo dõi, hướng dẫn học sinh trong quá trình thực tập còn hạn chế. Công tác bảo đảm an toàn và quản lý học sinh khi tham gia hoạt động tại doanh nghiệp cũng là vấn đề nhà trường phải quan tâm.

Từ thực tế này, Trường Trung cấp nghề Thạch Thành mong muốn có thêm cơ chế, chính sách khuyến khích doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào quá trình đào tạo, từ xây dựng chương trình, góp ý chuẩn đầu ra, tiếp nhận học sinh thực tập đến tuyển dụng sau tốt nghiệp.

Nhà trường cũng đề xuất tăng cường kết nối, xây dựng quan hệ hợp tác lâu dài giữa cơ sở giáo dục nghề nghiệp với doanh nghiệp, hợp tác xã; có cơ chế hỗ trợ về kinh phí, trang thiết bị, địa điểm thực hành và chuyên gia; đồng thời thường xuyên trao đổi thông tin, đánh giá kết quả sau mỗi hoạt động để kịp thời điều chỉnh, nâng cao hiệu quả hợp tác.



Đào tạo nghề gắn với việc làm, thu nhập và sinh kế

Không chỉ đáp ứng nhu cầu nhân lực của doanh nghiệp, giáo dục nghề nghiệp còn có vai trò tạo cơ hội học nghề, việc làm và sinh kế cho những nhóm yếu thế, qua đó góp phần giảm nghèo bền vững và nâng cao thu nhập.

Theo bà Nguyễn Thị Mỹ Linh, Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Vĩnh Long, nhà trường đặc biệt quan tâm tạo cơ hội học nghề cho những nhóm yếu thế, giúp người dân có kỹ năng để tìm việc, tự tạo việc làm hoặc phát triển sản xuất. Đây cũng là đóng góp trực tiếp của giáo dục nghề nghiệp vào phát triển nguồn nhân lực phục vụ nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ và kinh tế số của địa phương.

Từ thực tiễn đào tạo, nhà trường nhấn mạnh ba vấn đề. Trước hết, đào tạo nghề ở vùng khó phải xuất phát từ nhu cầu thực tế của người dân và thị trường lao động, thay vì đào tạo dựa chủ yếu vào những gì cơ sở giáo dục đang có.

Bên cạnh đó, đào tạo nghề cho người nghèo cần gắn chặt với chuỗi “đào tạo - việc làm - thu nhập - sinh kế”. Trong đó, việc làm sau đào tạo là một trong những thước đo quan trọng để đánh giá hiệu quả của hoạt động đào tạo nghề.

Theo bà Nguyễn Thị Mỹ Linh, để thực hiện mục tiêu này cần hình thành hệ sinh thái phối hợp giữa Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp/Hợp tác xã - Người học. Trong hệ sinh thái đó, cơ sở giáo dục nghề nghiệp giữ vai trò kết nối đào tạo với nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Cách tiếp cận này đặt người học và nhu cầu thực tế của thị trường lao động vào trung tâm của quá trình đào tạo. Khi nhà trường, doanh nghiệp, hợp tác xã và người học có sự phối hợp thường xuyên, chương trình đào tạo có thêm cơ sở để điều chỉnh theo nhu cầu thực tế, người học được tiếp cận môi trường làm việc và có thêm cơ hội tìm việc, tạo việc làm sau khi hoàn thành chương trình.



Đưa sản xuất thực tế vào đào tạo nghề

Đối với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp ở địa bàn còn khó khăn, liên kết với doanh nghiệp, hợp tác xã không chỉ giúp nâng cao chất lượng đào tạo mà còn mở thêm cơ hội việc làm, thu nhập cho người học sau tốt nghiệp.

Tại Trường Trung cấp nghề Thạch Thành (Thanh Hóa), việc gắn đào tạo với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, hợp tác xã và thị trường lao động được xác định là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao chất lượng đào tạo, tạo việc làm và thu nhập bền vững cho người học.

Theo bà Mai Thị Vân, Hiệu trưởng nhà trường, những năm học qua, trường đã phối hợp với một số doanh nghiệp, cơ sở sản xuất trên địa bàn như Công ty Máy tính Hoàn Mỹ, Công ty TNHH Minh Thuận, Công ty May Grestina, Công ty TNHH Xe máy Hậu Dung và các trang trại chăn nuôi để tổ chức cho học sinh trải nghiệm, thực hành, thực tập; đồng thời phối hợp tư vấn, hướng nghiệp và giới thiệu việc làm.

Thông qua hợp tác, nhà trường từng bước đưa nội dung sản xuất thực tế vào quá trình đào tạo. Với các nghề Hàn, May thời trang, Sửa chữa thiết bị may, Kế toán doanh nghiệp, Chăn nuôi thú y, Chăn nuôi gia súc, gia cầm, chương trình đào tạo được chú trọng theo hướng thực hành, giúp người học có khả năng làm việc tại doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, hợp tác xã hoặc tự tạo việc làm tại địa phương sau khi tốt nghiệp.

Hiệu quả rõ nhất, theo bà Mai Thị Vân, là học sinh có điều kiện tiếp cận môi trường làm việc thực tế, vận dụng kiến thức đã học, rèn luyện kỹ năng nghề nghiệp, kỹ năng giao tiếp và tác phong làm việc. Quá trình này cũng giúp các em hiểu rõ hơn về nghề nghiệp, có định hướng cho tương lai; đồng thời giúp nhà trường tăng cường kết nối với doanh nghiệp và từng bước đáp ứng tốt hơn nhu cầu nhân lực của địa phương.

Tuy nhiên, việc hợp tác với doanh nghiệp, hợp tác xã ở địa bàn miền núi còn gặp nhiều trở ngại. Số lượng đơn vị phù hợp với ngành nghề đào tạo chưa nhiều; một số cơ sở có quy mô nhỏ, cơ sở vật chất, thiết bị hạn chế nên chưa tạo được nhiều vị trí thực hành phù hợp.

Trong khi đó, việc tiếp cận các doanh nghiệp có quy mô sản xuất lớn cũng không dễ dàng. Một số doanh nghiệp yêu cầu học sinh thực tập trọn ngày, trong khi học sinh của trường còn phải học văn hóa vào buổi sáng và thực tập vào buổi chiều.

Một số doanh nghiệp, hợp tác xã chưa có cán bộ hoặc người hướng dẫn chuyên trách nên việc theo dõi, hướng dẫn học sinh trong quá trình thực tập còn hạn chế. Công tác bảo đảm an toàn và quản lý học sinh khi tham gia hoạt động tại doanh nghiệp cũng là vấn đề nhà trường phải quan tâm.

Từ thực tế này, Trường Trung cấp nghề Thạch Thành mong muốn có thêm cơ chế, chính sách khuyến khích doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào quá trình đào tạo, từ xây dựng chương trình, góp ý chuẩn đầu ra, tiếp nhận học sinh thực tập đến tuyển dụng sau tốt nghiệp.

Nhà trường cũng đề xuất tăng cường kết nối, xây dựng quan hệ hợp tác lâu dài giữa cơ sở giáo dục nghề nghiệp với doanh nghiệp, hợp tác xã; có cơ chế hỗ trợ về kinh phí, trang thiết bị, địa điểm thực hành và chuyên gia; đồng thời thường xuyên trao đổi thông tin, đánh giá kết quả sau mỗi hoạt động để kịp thời điều chỉnh, nâng cao hiệu quả hợp tác.



Đào tạo nghề gắn với việc làm, thu nhập và sinh kế

Không chỉ đáp ứng nhu cầu nhân lực của doanh nghiệp, giáo dục nghề nghiệp còn có vai trò tạo cơ hội học nghề, việc làm và sinh kế cho những nhóm yếu thế, qua đó góp phần giảm nghèo bền vững và nâng cao thu nhập.

Theo bà Nguyễn Thị Mỹ Linh, Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Vĩnh Long, nhà trường đặc biệt quan tâm tạo cơ hội học nghề cho những nhóm yếu thế, giúp người dân có kỹ năng để tìm việc, tự tạo việc làm hoặc phát triển sản xuất. Đây cũng là đóng góp trực tiếp của giáo dục nghề nghiệp vào phát triển nguồn nhân lực phục vụ nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ và kinh tế số của địa phương.

Từ thực tiễn đào tạo, nhà trường nhấn mạnh ba vấn đề. Trước hết, đào tạo nghề ở vùng khó phải xuất phát từ nhu cầu thực tế của người dân và thị trường lao động, thay vì đào tạo dựa chủ yếu vào những gì cơ sở giáo dục đang có.

Bên cạnh đó, đào tạo nghề cho người nghèo cần gắn chặt với chuỗi “đào tạo - việc làm - thu nhập - sinh kế”. Trong đó, việc làm sau đào tạo là một trong những thước đo quan trọng để đánh giá hiệu quả của hoạt động đào tạo nghề.

Theo bà Nguyễn Thị Mỹ Linh, để thực hiện mục tiêu này cần hình thành hệ sinh thái phối hợp giữa Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp/Hợp tác xã - Người học. Trong hệ sinh thái đó, cơ sở giáo dục nghề nghiệp giữ vai trò kết nối đào tạo với nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Cách tiếp cận này đặt người học và nhu cầu thực tế của thị trường lao động vào trung tâm của quá trình đào tạo. Khi nhà trường, doanh nghiệp, hợp tác xã và người học có sự phối hợp thường xuyên, chương trình đào tạo có thêm cơ sở để điều chỉnh theo nhu cầu thực tế, người học được tiếp cận môi trường làm việc và có thêm cơ hội tìm việc, tạo việc làm sau khi hoàn thành chương trình.