Kinh nghiệm trường quốc tế trong chuyển đổi số và ứng dụng AI

GD&TĐ - AI chỉ là một trong số rất nhiều công cụ hỗ trợ học tập, mục tiêu trung tâm của giáo dục vẫn là phát triển tư duy phản biện cho học sinh.



Đó là chia sẻ của ông Joseph Cloutier - Hiệu trưởng Trường Quốc tế Bắc Mỹ Mariannapolis (thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai) đúc kết từ quá trình triển khai chương trình đào tạo quốc tế ứng dụng công nghệ số và AI.

Lấy người học làm trung tâm

Tại Trường Quốc tế Bắc Mỹ Mariannapolis, chuyển đổi số và ứng dụng AI trong dạy và học không phải là một nội dung mới lạ. Ông Joseph Cloutier chia sẻ, nhà trường hiện áp dụng mô hình BYOD (Bring your own device) cho học sinh từ lớp 3 cho tới lớp 12. Các em tự đem theo thiết bị cá nhân, trong đó có điện thoại thông minh, máy tính bảng hoặc máy tính xách tay,... đến trường để sử dụng cho mục đích học tập.

Song song với đó, nhà trường sử dụng bộ sách giáo khoa bản điện tử thống nhất và phần mềm số Microsoft Teams để giao bài tập, phản hồi và kết nối với học sinh. Tuy nhiên, đại diện nhà trường cũng nhấn mạnh công nghệ chỉ đóng vai trò hỗ trợ chứ không dẫn dắt hay điều hướng ngược lại việc học, đặc biệt là đối với chương trình đào tạo quốc tế vốn được thiết kế với nhiều tiêu chuẩn riêng cố định.



“Trí tuệ nhân tạo (AI) là một trong số rất nhiều công cụ hỗ trợ. Chuyển đổi số làm cho việc dạy và học trở nên hiệu quả hơn”, ông Joseph Cloutier nhận xét.

Nhờ AI, học sinh có thể truy cập tức thì vào tài nguyên, học liệu, tìm ý tưởng hoặc trích dẫn thông tin, tài liệu theo chuẩn APA,.. Trong khi đó, với giáo viên, AI đóng vai trò trợ lý giúp lập kế hoạch bài giảng nhanh chóng, tóm tắt kết quả học tập và rèn luyện bằng ngôn ngữ đơn giản để phụ huynh tiện nắm bắt và theo dõi con em hơn. Mặt khác, tạo thuận lợi để thầy cô phân loại học sinh, thiết kế nhiệm vụ và tư vấn lộ trình phát triển có tính cá nhân hóa, phù hợp với năng lực của từng học trò.

“Từ mô hình giáo viên giảng và học sinh lắng nghe thụ động, công nghệ số thúc đẩy chuyển mô hình đào tạo lấy học sinh làm trung tâm, nơi các em có nhiều cơ hội hợp tác, sáng tạo và tự tin trình bày ý tưởng của riêng mình”, ông Joseph Cloutier chia sẻ góc nhìn.

Giải thích rõ hơn về nhận định này, ông phân tích từ một hoạt động cụ thể của học sinh là dùng Canva để xây dựng bài thuyết trình. Trong đó, các em thường sử dụng ít từ ngữ, minh họa qua hình ảnh trực quan là chính nên không thể phụ thuộc nội dung có sẵn, nhìn và đọc trang trình chiếu một cách máy móc.

Ngược lại, học sinh buộc phải tự tư duy từ đó hình thành thói quen tự học, tự nghiên cứu và chuẩn bị trước về kiến thức, rèn luyện sự tự tin đứng trước đám đông truyền đạt ý tưởng, suy nghĩ của mình.



Cảnh báo hình thức “học vẹt” kiểu mới

Những thuận lợi mà công nghệ số, AI đem lại luôn đi kèm thách thức. Đứng ở góc độ quản lý, ông Joseph Cloutier lưu ý sử dụng AI không chỉ tiềm ẩn nguy cơ sai lệch thông tin, mà nguy hiểm hơn là tạo sự lệ thuộc, nhầm lẫn sự sao chép với cách học chân chính.

“Sao chép nguyên văn từ AI không tạo ra sự học hỏi, đó thực chất thói quen “học vẹt” cũ được thể hiện dưới một hình thức mới”, ông Joseph Cloutier khẳng định.

Hiểu được điều đó nên trường đã tìm cách tiếp cận thách thức dưới nhiều góc độ. Cụ thể, trước khi học sinh được dạy kỹ năng khai thác AI cần đảm bảo các em ghi nhớ trí tuệ nhân tạo có thể sai, vì vậy không tin tưởng tuyệt đối và buộc phải kiểm chứng trước mỗi thông tin được đưa ra.



Bên cạnh đó, thay vì để các em sử dụng AI chủ động nhưng thiếu kiểm soát, giáo viên sẽ quy định rõ bài tập nào được phép dùng AI để giải quyết. Ngoài ra, nếu dùng AI để tạo nhiệm vụ học tập, thầy cô có trách nhiệm đánh giá, sàng lọc trước khi bàn giao cho học sinh. Qua đó, đảm bảo các câu hỏi yêu cầu các em phân tích và đánh giá chứ không chỉ tái hiện kiến thức.

Khi được hướng dẫn cách ứng dụng công nghệ số bài bản, học trò sẽ có thêm động lực sáng tạo, góp phần thúc đẩy các ý tưởng, sản phẩm, dự án gần gũi với đời sống.

Tận dụng nội dung tiết học, giáo viên Trường Quốc tế Bắc Mỹ Mariannapolis thường xuyên tổ chức thêm sân chơi thực tế là nơi để người học tự do phát huy trí tưởng tượng và chủ động tự nghiên cứu. Tiêu biểu như môn Nhập môn Marketing, học sinh tự sản xuất video quảng cáo cho nhà trường.

Mỗi video là một góc nhìn mới lạ, cảm nhận khác nhau về ngôi trường, một video xuất sắc nhất được chọn để đăng tải lên trang fanpage chính thức của Trường Quốc tế Bắc Mỹ Mariannapolis. Như vậy, các em không chỉ là hoàn thành một bài tập lấy điểm, mà đã có cơ hội trải nghiệm quy trình làm việc chuyên nghiệp.

“AI dù biến đổi nhanh chóng nhưng không thể tư duy phản biện thay cho một học sinh. Mục tiêu trung tâm của giáo dục vẫn nằm ở phát triển tư duy phản biện, góp phần xây dựng thế hệ học sinh làm chủ công nghệ bằng trách nhiệm thay vì thụ động lệ thuộc”, ông Joseph Cloutier cho hay.



Đó là chia sẻ của ông Joseph Cloutier - Hiệu trưởng Trường Quốc tế Bắc Mỹ Mariannapolis (thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai) đúc kết từ quá trình triển khai chương trình đào tạo quốc tế ứng dụng công nghệ số và AI.

Lấy người học làm trung tâm

Tại Trường Quốc tế Bắc Mỹ Mariannapolis, chuyển đổi số và ứng dụng AI trong dạy và học không phải là một nội dung mới lạ. Ông Joseph Cloutier chia sẻ, nhà trường hiện áp dụng mô hình BYOD (Bring your own device) cho học sinh từ lớp 3 cho tới lớp 12. Các em tự đem theo thiết bị cá nhân, trong đó có điện thoại thông minh, máy tính bảng hoặc máy tính xách tay,... đến trường để sử dụng cho mục đích học tập.

Song song với đó, nhà trường sử dụng bộ sách giáo khoa bản điện tử thống nhất và phần mềm số Microsoft Teams để giao bài tập, phản hồi và kết nối với học sinh. Tuy nhiên, đại diện nhà trường cũng nhấn mạnh công nghệ chỉ đóng vai trò hỗ trợ chứ không dẫn dắt hay điều hướng ngược lại việc học, đặc biệt là đối với chương trình đào tạo quốc tế vốn được thiết kế với nhiều tiêu chuẩn riêng cố định.



“Trí tuệ nhân tạo (AI) là một trong số rất nhiều công cụ hỗ trợ. Chuyển đổi số làm cho việc dạy và học trở nên hiệu quả hơn”, ông Joseph Cloutier nhận xét.

Nhờ AI, học sinh có thể truy cập tức thì vào tài nguyên, học liệu, tìm ý tưởng hoặc trích dẫn thông tin, tài liệu theo chuẩn APA,.. Trong khi đó, với giáo viên, AI đóng vai trò trợ lý giúp lập kế hoạch bài giảng nhanh chóng, tóm tắt kết quả học tập và rèn luyện bằng ngôn ngữ đơn giản để phụ huynh tiện nắm bắt và theo dõi con em hơn. Mặt khác, tạo thuận lợi để thầy cô phân loại học sinh, thiết kế nhiệm vụ và tư vấn lộ trình phát triển có tính cá nhân hóa, phù hợp với năng lực của từng học trò.

“Từ mô hình giáo viên giảng và học sinh lắng nghe thụ động, công nghệ số thúc đẩy chuyển mô hình đào tạo lấy học sinh làm trung tâm, nơi các em có nhiều cơ hội hợp tác, sáng tạo và tự tin trình bày ý tưởng của riêng mình”, ông Joseph Cloutier chia sẻ góc nhìn.

Giải thích rõ hơn về nhận định này, ông phân tích từ một hoạt động cụ thể của học sinh là dùng Canva để xây dựng bài thuyết trình. Trong đó, các em thường sử dụng ít từ ngữ, minh họa qua hình ảnh trực quan là chính nên không thể phụ thuộc nội dung có sẵn, nhìn và đọc trang trình chiếu một cách máy móc.

Ngược lại, học sinh buộc phải tự tư duy từ đó hình thành thói quen tự học, tự nghiên cứu và chuẩn bị trước về kiến thức, rèn luyện sự tự tin đứng trước đám đông truyền đạt ý tưởng, suy nghĩ của mình.



Cảnh báo hình thức “học vẹt” kiểu mới

Những thuận lợi mà công nghệ số, AI đem lại luôn đi kèm thách thức. Đứng ở góc độ quản lý, ông Joseph Cloutier lưu ý sử dụng AI không chỉ tiềm ẩn nguy cơ sai lệch thông tin, mà nguy hiểm hơn là tạo sự lệ thuộc, nhầm lẫn sự sao chép với cách học chân chính.

“Sao chép nguyên văn từ AI không tạo ra sự học hỏi, đó thực chất thói quen “học vẹt” cũ được thể hiện dưới một hình thức mới”, ông Joseph Cloutier khẳng định.

Hiểu được điều đó nên trường đã tìm cách tiếp cận thách thức dưới nhiều góc độ. Cụ thể, trước khi học sinh được dạy kỹ năng khai thác AI cần đảm bảo các em ghi nhớ trí tuệ nhân tạo có thể sai, vì vậy không tin tưởng tuyệt đối và buộc phải kiểm chứng trước mỗi thông tin được đưa ra.



Bên cạnh đó, thay vì để các em sử dụng AI chủ động nhưng thiếu kiểm soát, giáo viên sẽ quy định rõ bài tập nào được phép dùng AI để giải quyết. Ngoài ra, nếu dùng AI để tạo nhiệm vụ học tập, thầy cô có trách nhiệm đánh giá, sàng lọc trước khi bàn giao cho học sinh. Qua đó, đảm bảo các câu hỏi yêu cầu các em phân tích và đánh giá chứ không chỉ tái hiện kiến thức.

Khi được hướng dẫn cách ứng dụng công nghệ số bài bản, học trò sẽ có thêm động lực sáng tạo, góp phần thúc đẩy các ý tưởng, sản phẩm, dự án gần gũi với đời sống.

Tận dụng nội dung tiết học, giáo viên Trường Quốc tế Bắc Mỹ Mariannapolis thường xuyên tổ chức thêm sân chơi thực tế là nơi để người học tự do phát huy trí tưởng tượng và chủ động tự nghiên cứu. Tiêu biểu như môn Nhập môn Marketing, học sinh tự sản xuất video quảng cáo cho nhà trường.

Mỗi video là một góc nhìn mới lạ, cảm nhận khác nhau về ngôi trường, một video xuất sắc nhất được chọn để đăng tải lên trang fanpage chính thức của Trường Quốc tế Bắc Mỹ Mariannapolis. Như vậy, các em không chỉ là hoàn thành một bài tập lấy điểm, mà đã có cơ hội trải nghiệm quy trình làm việc chuyên nghiệp.

“AI dù biến đổi nhanh chóng nhưng không thể tư duy phản biện thay cho một học sinh. Mục tiêu trung tâm của giáo dục vẫn nằm ở phát triển tư duy phản biện, góp phần xây dựng thế hệ học sinh làm chủ công nghệ bằng trách nhiệm thay vì thụ động lệ thuộc”, ông Joseph Cloutier cho hay.