Tiếp sức cho học sinh vùng khó từ những ngôi trường bán trú
2026/10/20 22:57
GD&TĐ - Tại những địa bàn biên giới còn nhiều khó khăn của Tuyên Quang, trường PTDTBT không chỉ là nơi học tập mà còn là mái nhà thứ hai.
Từ phòng học kiên cố đến nơi ăn, chốn ở đủ đầy
Địa hình chia cắt, dân cư phân tán, nhiều thôn bản cách xa trung tâm xã khiến hành trình đến trường của học sinh vùng cao Tuyên Quang không ít gian nan. Với những em nhà ở cách trường hàng chục kilômét, việc tổ chức bán trú tạo điều kiện để các em duy trì việc học, giảm thời gian đi lại và hạn chế nguy cơ nghỉ học vì hoàn cảnh gia đình.
Hiện, toàn tỉnh Tuyên Quang có 231 trường bán trú với 118.428 học sinh. Trong khi đó, tại hội nghị về công tác chăm sóc, quản lý học sinh nội trú, bán trú cùng ngày, số liệu báo cáo của tỉnh ghi nhận 227 trường phổ thông dân tộc bán trú với trên 132.000 học sinh. Các số liệu được công bố trong những báo cáo khác nhau, cho thấy quy mô lớn của hệ thống trường bán trú và nhu cầu tiếp tục rà soát, hoàn thiện điều kiện chăm sóc, giáo dục học sinh.
Bí thư Đảng ủy xã Lũng Cú Dương Ngọc Đức kiểm tra tiến độ thi công Trường PTDTBT Tiểu học và THCS Ma Lé.
Những năm qua, từ nguồn ngân sách nhà nước, các chương trình mục tiêu quốc gia và sự chung tay của cộng đồng, nhiều trường học vùng khó đã được xây mới, cải tạo, nâng cấp phòng học, phòng chức năng, khu nhà ở, nhà ăn, bếp ăn, công trình vệ sinh và hệ thống nước sạch. Giường, chăn, màn, tủ đựng đồ cá nhân cùng các thiết bị phục vụ học tập, sinh hoạt cũng từng bước được bổ sung.
Tuy nhiên, giữa những chuyển biến tích cực vẫn còn khoảng cách đáng kể về điều kiện thụ hưởng giữa các trường. Tại một số cơ sở giáo dục, phòng ở bán trú còn chật hẹp, khu vệ sinh và bếp ăn xuống cấp; thiết bị dạy học chưa đồng bộ, công trình phụ trợ chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu thực tế.
Tại Trường Phổ thông dân tộc bán trú THCS Minh Tân, theo chia sẻ của ông Nguyễn Văn Thái, Phó Hiệu trưởng nhà trường, đơn vị có 623 học sinh, trong đó 455 em ăn, ở bán trú. Những năm gần đây, nhà trường nhận được sự quan tâm đầu tư của Nhà nước cùng sự đóng góp của các tổ chức, doanh nghiệp và phụ huynh. Phòng ở, bếp ăn tập thể, khu vệ sinh, hệ thống nước sạch và đồ dùng sinh hoạt được nâng cấp, bổ sung, góp phần cải thiện điều kiện học tập, sinh hoạt cho học sinh.
Thực tế tại Minh Tân cho thấy, đầu tư đúng hạng mục, sát nhu cầu có thể tạo ra thay đổi trực tiếp trong đời sống học đường. Khi có chỗ ở ổn định, nguồn nước sạch, bữa ăn bảo đảm và không gian học tập phù hợp, học sinh có thêm điều kiện nghỉ ngơi, tự học, tham gia hoạt động tập thể và duy trì nền nếp học tập.
Tại Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học và THCS Pải Lủng, xã Đồng Văn, bà Đoàn Thúy Nga, Hiệu trưởng nhà trường, cho biết trường có 567 học sinh bán trú nhưng chỉ có 16 phòng ở. Dù cơ bản đáp ứng nhu cầu ăn, ở, các phòng vẫn chật hẹp, trong khi khu bếp và công trình vệ sinh đã xuống cấp. Nhà trường mong muốn được đầu tư thêm phòng ở và trang thiết bị phục vụ dạy học.
Những kiến nghị từ cơ sở cho thấy nâng cấp trường bán trú không thể chỉ căn cứ vào số lượng công trình đã xây dựng, mà cần đánh giá khả năng đáp ứng nhu cầu thực tế. Một khu nhà ở mới nhưng quá tải, một bếp ăn chưa đáp ứng quy trình an toàn hay công trình vệ sinh thiếu nước sạch đều có thể ảnh hưởng đến chất lượng chăm sóc học sinh.
Đầu tư đúng địa chỉ, nâng chất lượng thụ hưởng
Yêu cầu nâng cấp trường bán trú tại Tuyên Quang càng trở nên cấp thiết trong bối cảnh ngành Giáo dục tiếp tục sắp xếp mạng lưới trường lớp, nâng cao chất lượng dạy học và bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục.
Về việc chuẩn bị điều kiện hoạt động cho các trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và THCS, tỉnh Tuyên Quang tập trung vào sáu trường tại Thanh Thủy, Minh Tân, Pà Vầy Sủ, Phố Bảng, Sơn Vĩ và Xín Mần. Tổng mức đầu tư các dự án được công bố trên 1.300 tỷ đồng; kinh phí mua sắm trang thiết bị giai đoạn 1 dự kiến khoảng 65,7 tỷ đồng.
Các em học sinh được chăm sóc tận tình.
Dù trường phổ thông nội trú liên cấp không đồng nhất với mô hình trường bán trú, định hướng đầu tư tại các xã biên giới cho thấy sự quan tâm của tỉnh Tuyên Quang đối với việc cải thiện điều kiện học tập, sinh hoạt cho học sinh ở địa bàn khó khăn. Đây cũng là cơ sở để tiếp tục rà soát, đầu tư có trọng tâm cho hệ thống trường bán trú hiện hữu, bảo đảm nguồn lực được phân bổ phù hợp với nhu cầu của từng địa bàn.
Tuy nhiên, hiệu quả đầu tư không chỉ được đo bằng số phòng học, số giường ngủ hay tổng kinh phí giải ngân. Điều quan trọng hơn là sau khi công trình được đưa vào sử dụng, học sinh có được sống trong môi trường an toàn, sạch sẽ; có bữa ăn đủ chất; được tiếp cận thiết bị học tập; có thời gian tự học, vui chơi và được chăm sóc sức khỏe đầy đủ hay không.
Bài toán này đòi hỏi sự phối hợp giữa ngành Giáo dục, chính quyền cơ sở và các đơn vị liên quan. Các trường cần chủ động thống kê nhu cầu, xây dựng kế hoạch sử dụng, bảo quản tài sản; địa phương ưu tiên nguồn lực cho hạng mục cấp thiết; cơ quan chuyên môn kiểm tra chất lượng công trình, việc mua sắm và hiệu quả khai thác sau đầu tư. Công tác quản lý bếp ăn, nguồn thực phẩm, nước sinh hoạt, vệ sinh môi trường và an toàn phòng ở phải được coi là những nhiệm vụ thường xuyên.
Bên cạnh cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên, nhân viên nuôi dưỡng và người trực tiếp quản lý học sinh bán trú giữ vai trò quan trọng. Một ngôi trường được đầu tư khang trang sẽ khó phát huy hết giá trị nếu thiếu giáo viên, nhân viên chăm sóc hoặc chưa có phương án tổ chức sinh hoạt phù hợp. Vì thế, nâng cấp trường bán trú cần được đặt trong tổng thể các giải pháp phát triển giáo dục vùng khó, từ bảo đảm nhân lực đến thực hiện chính sách hỗ trợ học sinh.
Trong học kỳ I năm học 2025 - 2026, hơn 104.600 học sinh Tuyên Quang được thụ hưởng các chế độ hỗ trợ, cùng hơn 6.300 tấn gạo và nguồn kinh phí hỗ trợ tiền ăn, thuê trọ. Những chính sách này góp phần giảm gánh nặng cho gia đình, giúp học sinh có điều kiện tiếp tục đến trường. Khi chính sách hỗ trợ được kết hợp với cơ sở vật chất bảo đảm, hiệu quả chăm sóc và giáo dục sẽ có điều kiện nâng lên rõ rệt.
Các em học sinh xã Lũng Cú tham gia hoạt động trải nghiệm.
Từ phòng học kiên cố đến nơi ăn, chốn ở đủ đầy
Địa hình chia cắt, dân cư phân tán, nhiều thôn bản cách xa trung tâm xã khiến hành trình đến trường của học sinh vùng cao Tuyên Quang không ít gian nan. Với những em nhà ở cách trường hàng chục kilômét, việc tổ chức bán trú tạo điều kiện để các em duy trì việc học, giảm thời gian đi lại và hạn chế nguy cơ nghỉ học vì hoàn cảnh gia đình.
Hiện, toàn tỉnh Tuyên Quang có 231 trường bán trú với 118.428 học sinh. Trong khi đó, tại hội nghị về công tác chăm sóc, quản lý học sinh nội trú, bán trú cùng ngày, số liệu báo cáo của tỉnh ghi nhận 227 trường phổ thông dân tộc bán trú với trên 132.000 học sinh. Các số liệu được công bố trong những báo cáo khác nhau, cho thấy quy mô lớn của hệ thống trường bán trú và nhu cầu tiếp tục rà soát, hoàn thiện điều kiện chăm sóc, giáo dục học sinh.
Bí thư Đảng ủy xã Lũng Cú Dương Ngọc Đức kiểm tra tiến độ thi công Trường PTDTBT Tiểu học và THCS Ma Lé.
Những năm qua, từ nguồn ngân sách nhà nước, các chương trình mục tiêu quốc gia và sự chung tay của cộng đồng, nhiều trường học vùng khó đã được xây mới, cải tạo, nâng cấp phòng học, phòng chức năng, khu nhà ở, nhà ăn, bếp ăn, công trình vệ sinh và hệ thống nước sạch. Giường, chăn, màn, tủ đựng đồ cá nhân cùng các thiết bị phục vụ học tập, sinh hoạt cũng từng bước được bổ sung.
Tuy nhiên, giữa những chuyển biến tích cực vẫn còn khoảng cách đáng kể về điều kiện thụ hưởng giữa các trường. Tại một số cơ sở giáo dục, phòng ở bán trú còn chật hẹp, khu vệ sinh và bếp ăn xuống cấp; thiết bị dạy học chưa đồng bộ, công trình phụ trợ chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu thực tế.
Tại Trường Phổ thông dân tộc bán trú THCS Minh Tân, theo chia sẻ của ông Nguyễn Văn Thái, Phó Hiệu trưởng nhà trường, đơn vị có 623 học sinh, trong đó 455 em ăn, ở bán trú. Những năm gần đây, nhà trường nhận được sự quan tâm đầu tư của Nhà nước cùng sự đóng góp của các tổ chức, doanh nghiệp và phụ huynh. Phòng ở, bếp ăn tập thể, khu vệ sinh, hệ thống nước sạch và đồ dùng sinh hoạt được nâng cấp, bổ sung, góp phần cải thiện điều kiện học tập, sinh hoạt cho học sinh.
Thực tế tại Minh Tân cho thấy, đầu tư đúng hạng mục, sát nhu cầu có thể tạo ra thay đổi trực tiếp trong đời sống học đường. Khi có chỗ ở ổn định, nguồn nước sạch, bữa ăn bảo đảm và không gian học tập phù hợp, học sinh có thêm điều kiện nghỉ ngơi, tự học, tham gia hoạt động tập thể và duy trì nền nếp học tập.
Tại Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học và THCS Pải Lủng, xã Đồng Văn, bà Đoàn Thúy Nga, Hiệu trưởng nhà trường, cho biết trường có 567 học sinh bán trú nhưng chỉ có 16 phòng ở. Dù cơ bản đáp ứng nhu cầu ăn, ở, các phòng vẫn chật hẹp, trong khi khu bếp và công trình vệ sinh đã xuống cấp. Nhà trường mong muốn được đầu tư thêm phòng ở và trang thiết bị phục vụ dạy học.
Những kiến nghị từ cơ sở cho thấy nâng cấp trường bán trú không thể chỉ căn cứ vào số lượng công trình đã xây dựng, mà cần đánh giá khả năng đáp ứng nhu cầu thực tế. Một khu nhà ở mới nhưng quá tải, một bếp ăn chưa đáp ứng quy trình an toàn hay công trình vệ sinh thiếu nước sạch đều có thể ảnh hưởng đến chất lượng chăm sóc học sinh.
Đầu tư đúng địa chỉ, nâng chất lượng thụ hưởng
Yêu cầu nâng cấp trường bán trú tại Tuyên Quang càng trở nên cấp thiết trong bối cảnh ngành Giáo dục tiếp tục sắp xếp mạng lưới trường lớp, nâng cao chất lượng dạy học và bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục.
Về việc chuẩn bị điều kiện hoạt động cho các trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và THCS, tỉnh Tuyên Quang tập trung vào sáu trường tại Thanh Thủy, Minh Tân, Pà Vầy Sủ, Phố Bảng, Sơn Vĩ và Xín Mần. Tổng mức đầu tư các dự án được công bố trên 1.300 tỷ đồng; kinh phí mua sắm trang thiết bị giai đoạn 1 dự kiến khoảng 65,7 tỷ đồng.
Các em học sinh được chăm sóc tận tình.
Dù trường phổ thông nội trú liên cấp không đồng nhất với mô hình trường bán trú, định hướng đầu tư tại các xã biên giới cho thấy sự quan tâm của tỉnh Tuyên Quang đối với việc cải thiện điều kiện học tập, sinh hoạt cho học sinh ở địa bàn khó khăn. Đây cũng là cơ sở để tiếp tục rà soát, đầu tư có trọng tâm cho hệ thống trường bán trú hiện hữu, bảo đảm nguồn lực được phân bổ phù hợp với nhu cầu của từng địa bàn.
Tuy nhiên, hiệu quả đầu tư không chỉ được đo bằng số phòng học, số giường ngủ hay tổng kinh phí giải ngân. Điều quan trọng hơn là sau khi công trình được đưa vào sử dụng, học sinh có được sống trong môi trường an toàn, sạch sẽ; có bữa ăn đủ chất; được tiếp cận thiết bị học tập; có thời gian tự học, vui chơi và được chăm sóc sức khỏe đầy đủ hay không.
Bài toán này đòi hỏi sự phối hợp giữa ngành Giáo dục, chính quyền cơ sở và các đơn vị liên quan. Các trường cần chủ động thống kê nhu cầu, xây dựng kế hoạch sử dụng, bảo quản tài sản; địa phương ưu tiên nguồn lực cho hạng mục cấp thiết; cơ quan chuyên môn kiểm tra chất lượng công trình, việc mua sắm và hiệu quả khai thác sau đầu tư. Công tác quản lý bếp ăn, nguồn thực phẩm, nước sinh hoạt, vệ sinh môi trường và an toàn phòng ở phải được coi là những nhiệm vụ thường xuyên.
Bên cạnh cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên, nhân viên nuôi dưỡng và người trực tiếp quản lý học sinh bán trú giữ vai trò quan trọng. Một ngôi trường được đầu tư khang trang sẽ khó phát huy hết giá trị nếu thiếu giáo viên, nhân viên chăm sóc hoặc chưa có phương án tổ chức sinh hoạt phù hợp. Vì thế, nâng cấp trường bán trú cần được đặt trong tổng thể các giải pháp phát triển giáo dục vùng khó, từ bảo đảm nhân lực đến thực hiện chính sách hỗ trợ học sinh.
Trong học kỳ I năm học 2025 - 2026, hơn 104.600 học sinh Tuyên Quang được thụ hưởng các chế độ hỗ trợ, cùng hơn 6.300 tấn gạo và nguồn kinh phí hỗ trợ tiền ăn, thuê trọ. Những chính sách này góp phần giảm gánh nặng cho gia đình, giúp học sinh có điều kiện tiếp tục đến trường. Khi chính sách hỗ trợ được kết hợp với cơ sở vật chất bảo đảm, hiệu quả chăm sóc và giáo dục sẽ có điều kiện nâng lên rõ rệt.
Định hình lại vai trò Ban đại diện cha mẹ học sinh
GD&TĐ - Thông tư 81/2026/TT-BGDĐT làm rõ vai trò Ban đại diện cha mẹ học sinh, bảo đảm tự nguyện, minh bạch và nâng cao hiệu quả phối hợp giữa gia đình, nhà trường.
2026-10-20 16:07
Trường học đổi mới dạy học, khơi dậy tư duy sáng tạo cho học sinh
GD&TĐ - Trường học tại TPHCM chú trọng đổi mới dạy học, đẩy mạnh giáo dục STEM, ứng dụng công nghệ, tạo điều kiện để học sinh phát huy tư duy sáng tạo.
2026-10-20 16:06
Đánh thức tiềm năng du lịch hồ Ba Bể từ quy hoạch bài bản
GD&TĐ - Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng lãnh đạo tỉnh Thái Nguyên khảo sát thực tế tại hồ Ba Bể để rà soát và hoàn thiện quy hoạch bảo tồn.
2026-10-20 16:06
Truyền cảm hứng về khát vọng sống đẹp và sự kiên trì cho học sinh
GD&TĐ - Việc kết hợp giao lưu với nghệ sĩ và phát huy tính chủ động của học sinh góp phần xây dựng môi trường học đường thân thiện, giàu trải nghiệm.
2026-10-20 16:06
Quảng Trị đãi ngộ đào tạo sinh viên y khoa, hỗ trợ 100% học phí học tập
GD&TĐ - Tỉnh Quảng Trị vừa ban hành chính sách quan trọng nhằm tạo nguồn nhân lực cho ngành y tế địa phương; trong đó hỗ trợ đào tạo bác sĩ đa khoa.
2026-10-20 16:05
Đổi mới đánh giá để học sinh tiến bộ
GD&TĐ - Trường Tiểu học Kim Đồng bồi dưỡng giáo viên đổi mới đánh giá, chú trọng sự tiến bộ và năng lực của từng học sinh.
2026-10-20 16:05
Giáo viên làm chủ công nghệ để đổi mới lớp học
GD&TĐ - Trường Tiểu học Hoàng Văn Thụ bồi dưỡng năng lực số cho giáo viên, đưa công nghệ vào lớp học để nâng cao chất lượng giáo dục.
2026-10-20 16:05
Hàng vạn người dự khai mạc Lễ hội chùa Keo Hưng Yên mùa Thu năm 2026
GD&TĐ - Tối 19/10, tỉnh Hưng Yên tổ chức khai mạc Lễ hội chùa Keo mùa Thu năm 2026 thu hút hàng chục nghìn người dân, du khách tham dự.
2026-10-20 16:05
TUEBA đổi mới đào tạo, lấy trải nghiệm thực tế và công nghệ AI làm điểm nhấn
GD&TĐ - Bước vào năm học 2026 - 2027, Trường Đại học Kinh tế và Quản trị kinh doanh (TUEBA) - ĐH Thái Nguyên tiếp tục đổi mới trong công tác đào tạo.
2026-10-20 16:04
Để phòng học bộ môn phát huy hiệu quả ở vùng khó
GD&TĐ - Đầu tư phòng học bộ môn là một trong những giải pháp quan trọng để triển khai Chương trình GDPT 2018, nhất là tại các trường vùng khó.