Từ lớp học nghề đến sinh kế bền vững

GD&TĐ - Đào tạo nghề đang mở thêm cơ hội việc làm, tạo sinh kế bền vững cho người dân vùng nông thôn, miền núi Phú Thọ.

Giai đoạn 2026 - 2030, Phú Thọ đặt mục tiêu đào tạo, đào tạo lại và bồi dưỡng kỹ năng nghề cho khoảng 76.500 lao động nông thôn, phấn đấu ít nhất 85% có việc làm sau đào tạo. Trong đó, 70% tập trung vào nghề phi nông nghiệp, 30% vào nghề nông nghiệp và phát triển ngành nghề nông thôn.



Đào tạo nghề gắn với việc làm

Điểm đáng chú ý trong định hướng mới là đào tạo nghề được gắn trực tiếp với chuyển dịch cơ cấu lao động, giải quyết việc làm và tăng thu nhập, ưu tiên các xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Phú Thọ cũng chú trọng liên kết cơ sở giáo dục nghề nghiệp với doanh nghiệp, HTX, khảo sát nhu cầu thị trường và tư vấn để người lao động lựa chọn nghề phù hợp.

Tại Kim Bôi, hoạt động đào tạo nghề đã được triển khai từ nhiều năm trước. Theo Trung tâm GDNN-GDTX Kim Bôi, năm 2022, đơn vị tổ chức 35 lớp cho 1.095 học viên, trong đó có 9 lớp thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới.

Sinh kế ở khu vực miền núi không chỉ dựa vào nông nghiệp. Người lao động ngày càng có thêm lựa chọn từ các cơ sở sản xuất, doanh nghiệp, HTX và những ngành nghề phi nông nghiệp phù hợp với địa phương.

Tại Kim Bôi, lao động dân tộc thiểu số được thu hút vào các xưởng may, góp phần tạo việc làm, tăng thu nhập. Cùng với đó, địa phương thúc đẩy sản xuất hàng hóa gắn với thị trường và phát triển nguồn nhân lực vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Điều này cho thấy đào tạo nghề góp phần tạo ra giá trị khi kỹ năng được chuyển hóa thành việc làm, thu nhập và khả năng duy trì sinh kế. Vì vậy, Phú Thọ đặt trọng tâm vào kết quả sau đào tạo, với mục tiêu ít nhất 85% lao động có việc làm sau khi được đào tạo.

Năm 2026, Phú Thọ tiếp tục triển khai đào tạo, giáo dục định hướng và tuyển chọn lao động đi làm việc ở nước ngoài. Với chương trình EPS, người lao động được đào tạo tiếng Hàn, đào tạo nghề, sau đó tham gia thi năng lực, sát hạch tay nghề và phỏng vấn trước khi sang Hàn Quốc làm việc.

Đây là hướng mở rộng không gian việc làm cho lao động nông thôn, thay vì chỉ tìm việc trong phạm vi địa phương, người lao động được trang bị kỹ năng để tiếp cận những thị trường có nhu cầu nhân lực.

Ở trong nước, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp của Phú Thọ ưu tiên những ngành phục vụ nông nghiệp, công nghiệp nông thôn và dịch vụ, đồng thời tăng cường liên kết với doanh nghiệp.

Trường Trung cấp nghề Dân tộc nội trú Phú Thọ được giao đào tạo 230 học sinh hệ trung cấp, sơ cấp nghề nông nghiệp và phi nông nghiệp trong năm 2026; tỉ lệ học sinh có việc làm sau tốt nghiệp được thông tin ở mức 80%.

Những con số này cho thấy đào tạo nghề đang được đặt trong mối quan hệ ngày càng chặt chẽ với thị trường lao động, trong đó việc làm và thu nhập sau đào tạo mới là thước đo quan trọng nhất của hiệu quả chính sách.



Để người dân không tái nghèo

Từ góc độ giảm nghèo, giới chuyên gia cho rằng đào tạo nghề có ưu điểm quan trọng, thay vì chỉ tạo ra một khoản hỗ trợ trước mắt, chính sách hướng tới nâng cao năng lực tự tạo thu nhập của người dân.

Tuy nhiên, một lớp học nghề không thể đứng riêng lẻ. Sau đào tạo vẫn là bài toán về vốn, đất đai, máy móc, thị trường, doanh nghiệp và HTX. Nếu thiếu những mắt xích này, kỹ năng được học khó chuyển thành việc làm và thu nhập ổn định.

Vì vậy, đào tạo nghề ở khu vực miền núi Phú Thọ cần được đặt trong chuỗi liên kết: học nghề - việc làm - sản xuất - thị trường - thu nhập. Đây cũng là lý do tỉnh Phú Thọ chú trọng khảo sát nhu cầu thị trường, đổi mới chương trình đào tạo, tăng cường liên kết với doanh nghiệp và nâng chất lượng tư vấn nghề nghiệp.

Hiệu quả của một khóa học, không chỉ nằm ở số người tham gia hay số chứng chỉ được cấp, mà ở khả năng người học tìm được việc làm, nâng thu nhập và duy trì sinh kế trước những biến động.

Từ một lớp học có thể mở ra một nghề, từ một nghề mở ra việc làm, và từ việc làm tạo ra thu nhập để người dân tiếp tục đầu tư cho sản xuất, cải thiện cuộc sống.

Khi những mắt xích ấy được nối liền, đào tạo nghề không còn là một chính sách hỗ trợ đơn lẻ mà trở thành một phần quan trọng của giảm nghèo bền vững - giúp người dân không chỉ thoát nghèo, mà từng bước có năng lực để không tái nghèo.

Giai đoạn 2026 - 2030, Phú Thọ đặt mục tiêu đào tạo, đào tạo lại và bồi dưỡng kỹ năng nghề cho khoảng 76.500 lao động nông thôn, phấn đấu ít nhất 85% có việc làm sau đào tạo. Trong đó, 70% tập trung vào nghề phi nông nghiệp, 30% vào nghề nông nghiệp và phát triển ngành nghề nông thôn.



Đào tạo nghề gắn với việc làm

Điểm đáng chú ý trong định hướng mới là đào tạo nghề được gắn trực tiếp với chuyển dịch cơ cấu lao động, giải quyết việc làm và tăng thu nhập, ưu tiên các xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Phú Thọ cũng chú trọng liên kết cơ sở giáo dục nghề nghiệp với doanh nghiệp, HTX, khảo sát nhu cầu thị trường và tư vấn để người lao động lựa chọn nghề phù hợp.

Tại Kim Bôi, hoạt động đào tạo nghề đã được triển khai từ nhiều năm trước. Theo Trung tâm GDNN-GDTX Kim Bôi, năm 2022, đơn vị tổ chức 35 lớp cho 1.095 học viên, trong đó có 9 lớp thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới.

Sinh kế ở khu vực miền núi không chỉ dựa vào nông nghiệp. Người lao động ngày càng có thêm lựa chọn từ các cơ sở sản xuất, doanh nghiệp, HTX và những ngành nghề phi nông nghiệp phù hợp với địa phương.

Tại Kim Bôi, lao động dân tộc thiểu số được thu hút vào các xưởng may, góp phần tạo việc làm, tăng thu nhập. Cùng với đó, địa phương thúc đẩy sản xuất hàng hóa gắn với thị trường và phát triển nguồn nhân lực vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Điều này cho thấy đào tạo nghề góp phần tạo ra giá trị khi kỹ năng được chuyển hóa thành việc làm, thu nhập và khả năng duy trì sinh kế. Vì vậy, Phú Thọ đặt trọng tâm vào kết quả sau đào tạo, với mục tiêu ít nhất 85% lao động có việc làm sau khi được đào tạo.

Năm 2026, Phú Thọ tiếp tục triển khai đào tạo, giáo dục định hướng và tuyển chọn lao động đi làm việc ở nước ngoài. Với chương trình EPS, người lao động được đào tạo tiếng Hàn, đào tạo nghề, sau đó tham gia thi năng lực, sát hạch tay nghề và phỏng vấn trước khi sang Hàn Quốc làm việc.

Đây là hướng mở rộng không gian việc làm cho lao động nông thôn, thay vì chỉ tìm việc trong phạm vi địa phương, người lao động được trang bị kỹ năng để tiếp cận những thị trường có nhu cầu nhân lực.

Ở trong nước, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp của Phú Thọ ưu tiên những ngành phục vụ nông nghiệp, công nghiệp nông thôn và dịch vụ, đồng thời tăng cường liên kết với doanh nghiệp.

Trường Trung cấp nghề Dân tộc nội trú Phú Thọ được giao đào tạo 230 học sinh hệ trung cấp, sơ cấp nghề nông nghiệp và phi nông nghiệp trong năm 2026; tỉ lệ học sinh có việc làm sau tốt nghiệp được thông tin ở mức 80%.

Những con số này cho thấy đào tạo nghề đang được đặt trong mối quan hệ ngày càng chặt chẽ với thị trường lao động, trong đó việc làm và thu nhập sau đào tạo mới là thước đo quan trọng nhất của hiệu quả chính sách.



Để người dân không tái nghèo

Từ góc độ giảm nghèo, giới chuyên gia cho rằng đào tạo nghề có ưu điểm quan trọng, thay vì chỉ tạo ra một khoản hỗ trợ trước mắt, chính sách hướng tới nâng cao năng lực tự tạo thu nhập của người dân.

Tuy nhiên, một lớp học nghề không thể đứng riêng lẻ. Sau đào tạo vẫn là bài toán về vốn, đất đai, máy móc, thị trường, doanh nghiệp và HTX. Nếu thiếu những mắt xích này, kỹ năng được học khó chuyển thành việc làm và thu nhập ổn định.

Vì vậy, đào tạo nghề ở khu vực miền núi Phú Thọ cần được đặt trong chuỗi liên kết: học nghề - việc làm - sản xuất - thị trường - thu nhập. Đây cũng là lý do tỉnh Phú Thọ chú trọng khảo sát nhu cầu thị trường, đổi mới chương trình đào tạo, tăng cường liên kết với doanh nghiệp và nâng chất lượng tư vấn nghề nghiệp.

Hiệu quả của một khóa học, không chỉ nằm ở số người tham gia hay số chứng chỉ được cấp, mà ở khả năng người học tìm được việc làm, nâng thu nhập và duy trì sinh kế trước những biến động.

Từ một lớp học có thể mở ra một nghề, từ một nghề mở ra việc làm, và từ việc làm tạo ra thu nhập để người dân tiếp tục đầu tư cho sản xuất, cải thiện cuộc sống.

Khi những mắt xích ấy được nối liền, đào tạo nghề không còn là một chính sách hỗ trợ đơn lẻ mà trở thành một phần quan trọng của giảm nghèo bền vững - giúp người dân không chỉ thoát nghèo, mà từng bước có năng lực để không tái nghèo.