Những dự đoán thiên văn học năm 2026

Đó là những sự kiện về chuyến bay có người lái quay trở lại Mặt trăng, các sứ mệnh thăm dò hành tinh lân cận, cho đến sự xuất hiện của thế hệ kính thiên văn mới và cuộc đua tên lửa tái sử dụng.

Trở lại Mặt trăng

Sự kiện được mong đợi nhất trong năm 2026 là sứ mệnh Artemis II của NASA, dự kiến có thể được phóng sớm nhất vào tháng 2/2026. Đây sẽ là chuyến bay đưa con người quay trở lại vùng lân cận Mặt trăng sau hơn nửa thế kỷ, kể từ các sứ mệnh Apollo đầu thập niên 1970. Trong hành trình kéo dài khoảng 10 ngày, 4 phi hành gia sẽ bay vòng quanh Mặt trăng, không hạ cánh nhưng đủ để kiểm chứng toàn diện khả năng hoạt động của hệ thống mới.

Artemis II - phương tiện phóng mạnh nhất từng được NASA phát triển - là chuyến bay có người lái đầu tiên của tên lửa Space Launch System. Thành công của sứ mệnh này sẽ quyết định tính khả thi của các chuyến đổ bộ Mặt trăng trong tương lai, đồng thời đặt nền móng cho tham vọng con người tồn tại lâu dài ngoài Trái đất.

Bên cạnh Artemis II, năm 2026 cũng chứng kiến nhiều hoạt động khám phá Mặt trăng. Công ty Firefly Aerospace dự kiến đưa các thiết bị khoa học của NASA và Cơ quan Vũ trụ châu Âu lên Mặt trăng theo sứ mệnh Blue Ghost 2.

Còn Trung Quốc tiếp tục chương trình thám hiểm Chang’e 7, nhắm tới vùng cực Nam Mặt trăng. Khu vực này được cho là chứa băng nước và có giá trị chiến lược đối với các căn cứ trong tương lai.

Sự sống bên các hành tinh láng giềng

Sứ mệnh Thám hiểm Mặt trăng sao Hoả (MMX) của Nhật Bản.

Năm 2026 còn mở ra các chuyến thăm dò mới tới những “người hàng xóm” gần Trái đất nhất như sao Hỏa và sao Kim. Cơ quan Thám hiểm Không gian Nhật Bản dự kiến phóng sứ mệnh MMX (Martian Moons eXploration) để tiếp cận Phobos, một trong hai mặt trăng của sao Hỏa. Điểm nhấn của nhiệm vụ này là việc thu thập mẫu vật từ bề mặt Phobos và mang về Trái đất nhằm giúp giới khoa học hiểu rõ hơn nguồn gốc của các vệ tinh sao Hỏa cũng như lịch sử hình thành của hành tinh Đỏ.

Trong khi đó, Công ty Mỹ Rocket Lab và Viện Công nghệ Massachusetts sẽ tìm kiếm dấu hiệu của sự sống trong các tầng mây của sao Kim. Dù khả năng tồn tại sự sống vẫn còn gây tranh cãi, các phát hiện tiềm năng từ sứ mệnh này có thể buộc khoa học phải nhìn lại định nghĩa về môi trường sống trong vũ trụ.

Những mối đe dọa tiềm tàng

Năm 2026 cũng được kỳ vọng mang lại bước tiến lớn trong nghiên cứu các vật thể nhỏ của Hệ Mặt trời. Sứ mệnh Tianwen-2 của Trung Quốc dự kiến tiếp cận tiểu hành tinh 469219 Kamoʻoalewa và thu thập mẫu vật, mở rộng hiểu biết về các thiên thể gần Trái đất.

Sự chú ý của khoa học sẽ hướng về tiểu hành tinh 2024 YR4, từng được cho là có nguy cơ va chạm với Trái đất vào năm 2032 trước khi khả năng này bị loại trừ. Tuy nhiên, câu hỏi về việc nó có thể va chạm với Mặt trăng và tạo ra mảnh vỡ vẫn chưa hoàn toàn sáng tỏ. Kính viễn vọng không gian James Webb dự kiến sẽ tiếp tục theo dõi thiên thể này vào mùa Xuân 2026, giúp giới khoa học đánh giá chính xác hơn mọi rủi ro.

James Webb, cùng nhiều kính thiên văn khác, cũng sẽ tiếp tục nghiên cứu sao Chổi liên sao 3I/ATLAS được phát hiện đi ngang khu vực. Những quan sát này mang ý nghĩa đặc biệt, bởi chúng cung cấp manh mối hiếm hoi về vật chất hình thành ở các hệ sao khác.

Những “đôi mắt” mới nhìn ra vũ trụ

Kính viễn vọng không gian Nancy Grace Roman.

Một trong những thay đổi lớn nhất của năm 2026 đến từ sự xuất hiện của các kính thiên văn thế hệ mới. Kính thiên văn không gian Nancy Grace Roman của NASA, nếu được phóng đúng kế hoạch, sẽ bắt đầu khảo sát các cấu trúc vũ trụ quy mô lớn, góp phần làm sáng tỏ bản chất của vật chất tối và năng lượng tối. Đây là hai thành phần chiếm phần lớn vũ trụ nhưng vẫn gần như vô hình.

Trung Quốc cũng có kế hoạch phóng kính thiên văn Xuntian với mục tiêu tương tự. Trên mặt đất, Đài quan sát Vera C. Rubin sẽ tăng cường các quan sát toàn bầu trời, ghi lại hàng triệu hiện tượng thoáng qua như siêu tân tinh, sao chổi và tiểu hành tinh, tạo ra kho dữ liệu khổng lồ chưa từng có.

Cuộc cách mạng tên lửa tái sử dụng

Nếu xét về tác động lâu dài, những bước tiến quan trọng nhất của năm 2026 có thể không đến từ các phát hiện khoa học cụ thể, mà từ công nghệ phóng. SpaceX dự kiến tiếp tục thử nghiệm tên lửa lớn nhất và mạnh nhất từng được chế tạo Starship, với tham vọng tái sử dụng hoàn toàn.

Bên cạnh đó, dự án New Glenn của Blue Origin và Zhuque-3 của LandSpace sẽ có thêm các chuyến bay, làm gia tăng cạnh tranh và phá vỡ thế độc quyền lâu năm trong lĩnh vực phóng thương mại.

Sự phát triển nhanh chóng của công nghệ tái sử dụng đang kéo chi phí phóng xuống mức thấp chưa từng có, đồng thời làm tăng tần suất tiếp cận quỹ đạo. Điều này mở ra một nền kinh tế vũ trụ đa dạng hơn, nơi các dự án khoa học, thương mại và thậm chí du lịch không gian trở nên khả thi hơn bao giờ hết.

Nhìn chung, năm 2026 không chỉ là một năm bận rộn của các cơ quan vũ trụ, mà còn có thể trở thành thời điểm đánh dấu sự chuyển mình của nhân loại. Trong lịch sử dài của vũ trụ, đó có thể chỉ là một khoảnh khắc nhưng với con người, đó là một bước tiến mang tính quyết định.