Học sinh Trường THPT Chu Văn An tích cực đọc sách.

Hành trình thay đổi thói quen

Trong bối cảnh giáo dục vùng cao còn nhiều thách thức, việc xây dựng và phát triển văn hóa đọc cho học sinh không chỉ là nhiệm vụ của nhà trường, mà còn là yêu cầu cấp thiết để nâng cao chất lượng dạy, học và thúc đẩy năng lực tự học trong thế hệ trẻ. Tại vùng cao Lai Châu, dự án “Giải pháp phát triển văn hóa đọc nhờ kỹ thuật đọc” đang dần góp phần đổi mới sáng tạo, nâng cao kỹ năng đọc, hiểu, ghi nhớ của học sinh. Đồng thời, truyền cảm hứng học tập chủ động, gắn kết tri thức của sách với thực tiễn giáo dục hiện đại.

Cuộc khảo sát tại 3 trường THCS và THPT trên địa bàn phường Tân Phong, tỉnh Lai Châu cho thấy thực tế: Chỉ 25% học sinh yêu thích đọc sách, 11% duy trì thói quen đọc mỗi ngày, còn lại chủ yếu đọc để phục vụ học tập. Nhận thức và vận dụng kỹ thuật đọc còn hạn chế khi chỉ 18% học sinh biết vận dụng nhiều kỹ thuật cùng lúc.

Những khó khăn trên là thách thức vừa là cơ hội để ngành Giáo dục Lai Châu đổi mới cách tiếp cận văn hóa đọc trong nhà trường qua đề án “Giải pháp phát triển văn hóa đọc nhờ kỹ thuật đọc” được triển khai tại Trường THPT Chu Văn An.

Cô Nguyễn Thị Hợp - giáo viên hướng dẫn đề tài, chia sẻ: “Điểm nổi bật của dự án là ứng dụng các kỹ thuật đọc hiện đại như Skimming (đọc lướt), Scanning (quét tìm thông tin), SQ3R (Survey, Question, Read, Recite, Review – tổng quan, đặt câu hỏi, đọc, ghi nhớ, ôn lại) và các phương pháp hỗ trợ tư duy khác. Thông qua những kỹ thuật này, học sinh không chỉ đọc nhanh, mà còn hiểu sâu, nắm bắt thông tin hiệu quả và ghi nhớ lâu dài hơn”.

Chia sẻ của học sinh Trường THPT Chu Văn An về dự án “Giải pháp phát triển văn hóa đọc nhờ kỹ thuật đọc”.

Chia sẻ của em Nguyễn Minh Phụng - lớp 12C6, Trường THPT Chu Văn An, trước đây, việc đọc sách ngoài giờ học thường bị xem là nhiệm vụ và mang tính áp lực. “Khi được hướng dẫn kỹ thuật đọc và tham gia vào những trò chơi đọc thú vị, em nhận ra đọc sách là niềm vui, không chỉ để học, mà còn trở thành thói quen tích cực trong đời sống tinh thần. Nhờ các kỹ thuật đọc, em không chỉ nắm được nội dung nhanh hơn, mà còn biết cách tóm tắt ý chính, ghi chú thông tin quan trọng, từ đó tự tin hơn trong học tập và giao tiếp học thuật”, Minh Phụng bày tỏ.

Không chỉ dừng lại ở kỹ năng, dự án đặc biệt chú trọng đến việc tạo ra môi trường đọc phong phú, hấp dẫn. Mô hình Thư viện kết nối và Góc văn hóa đọc đã đưa đến 361 đầu sách từ thư viện tỉnh đến 3 trường, tạo cơ hội cho học sinh tiếp cận đa dạng thể loại, từ kiến thức học thuật tới sách kỹ năng sống. Đặc biệt, 150 học sinh của Trường THPT Chu Văn An đã chủ động lập thẻ đọc sách và tham gia các hoạt động ngoại khóa, câu lạc bộ sách. Đây là minh chứng cho bước chuyển tích cực trong nhận thức và hành vi đọc.

Một điểm đổi mới trong dự án là ứng dụng công nghệ số để lan tỏa văn hóa đọc. Em Phạm Hoàng Kim Ngân (lớp 12C4), Trường THPT Chu Văn An, cho biết: “Chúng em được khuyến khích tạo và theo dõi nội dung qua các kênh như TikTok, YouTube, podcast và nhật ký đọc trực tuyến.

Những nền tảng này giúp chúng em tự đánh giá quá trình học tập, chia sẻ cảm nhận về sách và kỹ thuật đọc, đồng thời lan tỏa cảm hứng đọc sách đến cộng đồng rộng hơn. Đây cũng là bước kết hợp nhuần nhuyễn giữa phương pháp giáo dục truyền thống và ứng dụng công nghệ trong thời đại số”.

Học sinh tự tin hơn khi kỹ năng đọc được cải thiện.

Nâng tầm văn hóa đọc

Đánh giá về hiệu quả của dự án, bà Ngô Mai Phúc - Phó Hiệu trưởng Trường THPT Chu Văn An, nhấn mạnh: “Dự án đã thực sự thay đổi thói quen đọc, nâng cao kỹ năng đọc hiểu và ghi nhớ của học sinh. Không chỉ dừng lại ở lớp học, môi trường đọc đã lan rộng đến không gian sinh hoạt ngoại khóa, tạo nên môi trường học tập tích cực, sáng tạo, yếu tố nền tảng để phát triển năng lực tư duy độc lập và khả năng tự học suốt đời”.

Phản hồi từ phía phụ huynh cũng cho thấy những thay đổi rõ rệt trong văn hóa đọc. Bà Hoàng Thị Hương Trang - phụ huynh lớp 12, Trường THPT Chu Văn An, cho biết: “Từ khi tham gia dự án, con tôi không còn xem việc đọc là nhiệm vụ nặng nề mà chủ động tiếp cận sách, biết đặt câu hỏi, ghi chú những điều quan trọng. Kỹ năng viết và tư duy phản biện của con được cải thiện rõ rệt”.

Giáo dục không chỉ diễn ra trong lớp học, mà còn là hành trình đồng hành của nhà trường, gia đình và xã hội. Dự án đã đề xuất nhiều giải pháp áp dụng linh hoạt trong dạy học Ngữ văn, hoạt động thư viện, sinh hoạt câu lạc bộ đọc sách và các trải nghiệm ngoài giờ học. Việc số hóa quá trình đọc giúp học sinh tiếp cận phong cách học hiện đại, sáng tạo và hiệu quả hơn.

Kết quả thực nghiệm từ dự án cho thấy học sinh tham gia đã tăng hứng thú đọc, nâng cao năng lực ghi nhớ, kỹ năng tư duy phản biện và khả năng xử lý thông tin. Không chỉ dừng ở việc đọc thông thường, học sinh được trang bị kỹ năng học tập chủ động, khả năng tự nghiên cứu, và tư duy phản biện.

Cô Nguyễn Thị Hợp cho biết thêm: “Chúng tôi hy vọng mô hình này sẽ trở thành nguồn tư liệu quý cho giáo viên, nhà quản lý giáo dục và nhà nghiên cứu; đồng thời, lan tỏa văn hóa đọc bền vững trong học sinh trung học, góp phần nâng cao tri thức, kỹ năng và nhân cách của thế hệ trẻ”.

Dự án “Giải pháp phát triển văn hóa đọc nhờ kỹ thuật đọc” tại Trường THPT Chu Văn An là minh chứng sinh động cho việc kết hợp hiệu quả giữa đổi mới phương pháp giáo dục và ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật. Mô hình không chỉ mang lại hiệu quả thiết thực tại địa phương, mà còn mở ra hướng đi có thể nhân rộng trong việc lan tỏa văn hóa đọc.

Bà Ngô Mai Phúc chia sẻ: “Trong thời đại mà tri thức và công nghệ không ngừng phát triển, văn hóa đọc là nền tảng không thể thiếu để mỗi học sinh trở thành công dân toàn cầu tự tin, tư duy sắc bén và sáng tạo không ngừng. Những chuyển biến trong văn hóa đọc mang lại hiệu quả thiết thực, bền vững và truyền cảm hứng cho học sinh, giáo viên và cộng đồng”.

Bài viết với tag: "học sinh vùng cao Lai Châu"

'Cú hích' cho văn hóa đọc học đường

Có thể bạn quan tâm