Cần đánh giá đúng năng lực
Từ năm học 2026-2027, UBND xã, phường sẽ là cơ quan tiếp nhận hồ sơ, tổ chức đánh giá và lựa chọn các cơ sở cung cấp thực phẩm, suất ăn cho trường học trên địa bàn.
Theo quy trình mới, UBND xã, phường không chỉ tiếp nhận hồ sơ của các doanh nghiệp mà còn trực tiếp rà soát điều kiện tham gia. Đồng thời, UBND xã, phường thành lập Hội đồng đánh giá để thẩm định hồ sơ năng lực, đồng thời kiểm tra thực tế tại cơ sở sản xuất, bếp ăn tập thể của doanh nghiệp trước khi quyết định lựa chọn. Hội đồng này do lãnh đạo UBND xã, phường làm chủ tịch, thành viên là đại diện các phòng chuyên môn và những người có đủ năng lực theo quy định.
Trước sự thay đổi đó, bà Nguyễn Thị Liễu - Hiệu trưởng Trường Tiểu học và THCS Cự Khối (phường Long Biên, Hà Nội) cho biết, khi giao quyền về cho xã, phường quản lý, thẩm định nhà cung cấp cũng như nguồn vào bữa ăn bán trú cho học sinh chắc chắn sẽ đảm bảo và chặt chẽ hơn trước đây, phụ huynh cũng an tâm hơn nhiều.
Lý giải về điều đó, bà Liễu nói: “Hội đồng thẩm định do phường, xã thành lập sẽ có cơ quan chuyên môn sâu như: phòng y tế xã, phòng văn hoá xã hội phường... Họ sẽ có những cán bộ chuyên môn sâu để đánh giá năng lực, kiểm tra các định lượng, cân bằng dinh dưỡng, giám sát, đối chiếu nguồn gốc.
Bên cạnh đó, phường, xã cũng có thể trực tiếp truy xuất, kiểm tra tận nơi các thực phẩm được đưa vào trường bất cứ lúc nào, điều này khắc phục điểm yếu bấy lâu nay các trường ít nơi làm được”.
Bà Liễu cũng chia sẻ thêm, các xã, phường nhận hồ sơ đăng ký thành lập các đoàn giám sát, kiểm tra năng lực của các đơn vị cung cấp bữa ăn bán trú để lựa chọn được nhà cung cấp tốt nhất. Trong đoàn kiểm tra năng lực ngoài bộ phận y tế, chuyên môn có thêm cả công an... để có đánh giá ở nhiều góc độ.
Đồng quan điểm đó, ThS. BS Ninh Thị Phương Mai - Khoa Nội Nhi Tổng hợp, Bệnh viện E cho biết lựa chọn đơn vị cung cấp bữa ăn bán trú không nên được nhìn nhận như một hoạt động mua bán. Các yếu tố phải đặt lên hàng đầu là “an toàn” và “đủ dinh dưỡng”, chứ không nên quyết định dựa trên giá thành thấp.
Để đảm bảo tiêu chí trên, bác sĩ Ninh Thị Phương Mai nhấn mạnh, trước hết cần kiểm tra đầy đủ tư cách pháp lý, điều kiện an toàn thực phẩm và lịch sử hoạt động của đơn vị cung cấp.
UBND phường, xã cần khảo sát kỹ lưỡng về thực tế bếp ăn, kho bảo quản, khu sơ chế, nguồn nước, trang thiết bị, phương tiện vận chuyển và đội ngũ trực tiếp chế biến.
“Một nguyên nhân gián tiếp dẫn tới tình trạng mua gom nguyên liệu từ những nguồn không đảm bảo là nhận cung cấp vượt quá khả năng. Vì vậy, cần đánh giá năng lực cung ứng thực tế có tương xứng với số lượng suất ăn mà đơn vị đăng ký hay không”, bác sĩ Ninh Thị Phương Mai nói.
Song song với đó, cơ sở tổ chức bán trú và cơ quan quản lý cần nắm được cả những đơn vị sản xuất, giết mổ, sơ chế hay nhà cung cấp thứ cấp thuộc chuỗi cung ứng thay vì chỉ dừng lại ở việc xem hợp đồng với nhà cung cấp chính, như vậy sẽ đảm bảo được khả năng truy xuất sản phẩm.
Chưa dừng lại ở đó, cần yêu cầu đánh giá hồ sơ năng lực, thực hiện kiểm thực 3 bước (kiểm tra trước, trong quá trình chế biến sản phẩm và trước khi phân phối suất ăn), lưu mẫu thức ăn và luôn sử dụng nguyên liệu từ những cơ sở đã được đánh giá, lựa chọn.
“Một yếu tố cần lưu tâm nữa, dinh dưỡng bữa ăn phải được thiết kế theo nhu cầu từng độ tuổi, không chỉ đơn thuần đảm bảo “no bụng”. Thực đơn nên đa dạng, cân đối giữa chất bột đường, chất đạm, chất béo, rau quả và các vi chất. Nhất là nên hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, món quá mặn, quá ngọt hoặc chiên rán thường xuyên”, ThS. BS Ninh Thị Phương Mai chia sẻ.
Minh bạch trong khâu lựa chọn tạo sự an tâm cho phụ huynh
Theo hướng dẫn mới của Ban chỉ đạo Công tác ATTP Thành phố Hà Nội, cơ sở giáo dục phải báo cáo cơ quan có thẩm quyền xem xét trước khi thay đổi nhà cung cấp hoặc phương án tổ chức bữa ăn.
Mặt khác, nếu thay đổi về nguồn nguyên liệu, nhà cung cấp thứ cấp, cơ sở vật chất hoặc năng lực cung ứng, đơn vị cung cấp cũng cần báo cáo cơ quan đã đánh giá, lựa chọn và chỉ được thực hiện sau khi được xem xét và có sự đồng ý.
Nhờ vậy sẽ xác định rõ trách nhiệm khi xảy ra sự cố, ngăn tình trạng thay thế nguyên liệu tốt bằng nguyên liệu rẻ hơn sau khi được lựa chọn. Tuy nhiên, bác sĩ Ninh Thị Phương Mai cũng lưu ý cần hiểu quy định là “không được thay đổi tùy tiện”, chứ không có nghĩa là “không bao giờ được thay đổi”. Thực tế có thể phát sinh dịch bệnh, thiên tai làm đứt nguồn hàng hoặc tình huống nhà cung cấp vi phạm.
Do đó, cần xây dựng danh sách nhà cung cấp dự phòng đã được thẩm định trước, thủ tục báo cáo nhanh và thời hạn xử lý rõ ràng để vừa bảo đảm an toàn, vừa không làm gián đoạn bữa ăn của học sinh.
Bác sĩ Ninh Thị Phương Mai nói thêm, quản lý bữa ăn học đường phải là một chuỗi trách nhiệm liên tục không khâu nào được “khoán trắng”. Bên cạnh đó, cần có sự lựa chọn minh bạch, đơn vị đủ năng lực để đảm bảo an toàn, đủ dinh dưỡng cho học trò.
“Các phường, xã cần bám sát vào các hướng dẫn về đảm bảo an toàn thực phẩm trong tổ chức bữa ăn bán trú tại các cơ sở giáo dục mầm non và phổ thông trên địa bàn thành phố Hà Nội năm học 2026-2027, không thể làm theo ý thích”, bác sĩ Ninh Thị Phương Mai nhấn mạnh.
