Bước chuyển trong giáo dục tiểu học khi ứng dụng công nghệ số và AI

GD&TĐ - Ứng dụng chuyển đổi số và AI giúp bài giảng thêm sinh động và hấp dẫn, tăng tính tương tác và cổ vũ tính năng động của học sinh tiểu học.



Đổi mới toàn diện

Tại Trường Tiểu học Phúc Đồng ( phường Phúc Lợi, Hà Nội), công tác chuyển đổi số và ứng dụng AI đã được triển khai một cách bài bản, đồng bộ, mang lại những bước chuyển mạnh mẽ trong cả quản lý lẫn giảng dạy.

Chia sẻ với báo GD&TĐ, bà Phan Thị Xuân Thu - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Phúc Đồng cho biết nhà trường xác định chuyển đổi số là chìa khóa để nâng cao hiệu quả vận hành, vì vậy đã ứng dụng công nghệ vào hầu hết hoạt động quản lý, dạy và học.

Trước tiên, nhà trường thực hiện số hóa hoàn toàn học bạ điện tử, hồ sơ học sinh, quản lý hồ sơ giáo viên và triển khai tuyển sinh đầu cấp trực tuyến.

Song song với đó, để đảm bảo thông tin lớp học được chia sẻ tới phụ huynh thông suốt và nhanh chóng, nhà trường sử dụng các ứng dụng thông minh đa ngôn ngữ làm công cụ liên lạc. Đồng thời, quản lý tài sản công, tài chính, thư viện số và bán trú thông qua nền tảng EnetViet và Hanoicheck. Đặc biệt, trong quản lý học sinh, nhà trường đầu tư hệ thống điểm danh nhận diện khuôn mặt giúp theo dõi sĩ số lớp, tình trạng vắng mặt, nghỉ học tốt hơn.



Quá trình chuyển đổi không dừng lại ở công tác hành chính mà đi sâu vào tiết học, bài giảng, giáo án của thầy cô. “Thời gian qua, nhà trường liên tục tổ chức các buổi tập huấn chuyên đề cho giáo viên. Nội dung tập huấn tập trung vào các kỹ năng cốt lõi giúp thầy cô làm chủ công nghệ số như viết lệnh, khai thác AI và ứng dụng phần mềm ChatGPT, Gemini, Canva, Quizlet, Padlet, Google Classroom để chuẩn bị bài dạy; phương pháp giáo dục AI, cách giao bài tập ôn tập cho học sinh trên hệ thống LMS;...” - bà Phan Thị Xuân Thu thông tin thêm.

Hiện nay, 100% giáo viên chủ nhiệm cùng giáo viên các bộ môn Tiếng Anh, Âm nhạc, Mĩ thuật,... tại trường đều chủ động thực hiện chuyển đổi số và giáo dục AI trong giảng dạy.

Sự hiện diện của AI và công nghệ đã tạo nên bước ngoặt về chất lượng giảng dạy. Trí tuệ nhân tạo giúp thầy cô tiết kiệm thời gian thiết kế slide bài giảng, tạo hình ảnh hoặc video minh họa trực quan, gợi ý trò chơi học tập và hỗ trợ soạn đề nhanh hơn.

Nhờ vậy, thầy cô có thêm cơ hội tương tác, lắng nghe và chăm sóc từng học sinh. Theo bà Phan Thị Xuân Thu đánh giá, đây là hiệu quả cần phát huy vì ở lứa tuổi tiểu học, tốc độ tiếp thu của các em không đồng đều nên rất cần sự tiếp cận, đồng hành ở nhiều góc độ khác nhau từ phía nhà giáo.

Bài giảng điện tử tương tác, trò chơi thông minh làm tăng tính hấp dẫn, cổ vũ học sinh tương tác, trao đổi và tiếp thu kiến thức dễ dàng hơn theo đúng phương châm “học mà chơi, chơi mà học”.

Cần sự phối hợp từ nhiều bên

Đứng ở góc độ quản lý cơ sở giáo dục, bà Phan Thị Xuân Thu nhận định để quá trình chuyển đổi số tại nhà trường gặt hái được nhiều kết quả tích cực trước hết cần bám sát định hướng, chỉ đạo các cấp quản lý.

Một yếu tố quan trọng không kém quyết định tốc độ, chất lượng chuyển đổi là đội ngũ giáo viên, cán bộ. Trường Tiểu học Phúc Đồng sở hữu đội ngũ giáo viên tiểu học năng động, có tinh thần tự học, tự nghiên cứu để nâng cao chuyên môn và khả năng thích ứng nhanh với công nghệ số.



Mặt khác, phường Phúc Lợi, Hà Nội là khu vực tập trung học sinh có nền tảng công nghệ thông tin tốt, nhạy bén với thiết bị thông minh. Do đó, khi tham gia các tiết học có ứng dụng công nghệ mới các em rất đón nhận rất hào hứng.

Tuy nhiên, nhà trường không vì vậy mà xem nhẹ những hạn chế. Nhất là vấn đề thiết bị dạy học như tivi chưa có chức năng cảm ứng, dẫn đến cơ hội tương tác trực tiếp của học sinh với bài giảng còn bó hẹp.

Bà Phan Thị Xuân Thu còn lưu ý thêm, tiểu học là giai đoạn học sinh chưa hoàn thiện khả năng tự chủ nên rất cần sự theo dõi, giám sát chặt chẽ của thầy cô giáo, phụ huynh.

“Nếu xem nhẹ khâu giám sát, định hướng thì các em rất dễ bị phân tâm bởi nội dung giải trí thay vì bài học, hoặc nảy sinh tâm lý lười nghĩ, sớm ỷ lại vào công nghệ mà đánh mất khả năng tư duy, sáng tạo của mình”, bà Thu phân tích.

Từ thực tiễn triển khai, nhà trường đã rút ra nhiều bài học cho những năm học kế tiếp. Cụ thể, công tác tập huấn kỹ năng ứng dụng công nghệ số cho giáo viên phải tìm hiểu đúng nhu cầu thực tế của thầy cô, hướng tới tính thực chất và phù hợp; kết hợp giữa tập huấn chuyên gia và mô hình giáo viên tự tập huấn cho nhau. Từ đó, phát huy tối đa tinh thần “Nhà giáo cùng phát triển”.

Đáng chú ý, nguyên tắc cốt lõi cần đảm bảo trong mọi hoạt động dạy và học là công nghệ chỉ hỗ trợ, không có khả năng thay thế người thầy. “Giáo viên vẫn đóng vai trò trung tâm trong việc rèn giũa nền nếp, tư duy và đạo đức cho học sinh”, Hiệu trưởng nhà trường nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, nhà trường cần chủ động trao đổi, kêu gọi phụ huynh phối hợp kiểm soát thời gian sử dụng thiết bị số của con trẻ tại nhà. Nhờ vậy sẽ từng bước xây dựng văn hóa sử dụng công nghệ trong học tập, vui chơi an toàn, lành mạnh và có trách nhiệm ngay từ nhỏ.



Đổi mới toàn diện

Tại Trường Tiểu học Phúc Đồng ( phường Phúc Lợi, Hà Nội), công tác chuyển đổi số và ứng dụng AI đã được triển khai một cách bài bản, đồng bộ, mang lại những bước chuyển mạnh mẽ trong cả quản lý lẫn giảng dạy.

Chia sẻ với báo GD&TĐ, bà Phan Thị Xuân Thu - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Phúc Đồng cho biết nhà trường xác định chuyển đổi số là chìa khóa để nâng cao hiệu quả vận hành, vì vậy đã ứng dụng công nghệ vào hầu hết hoạt động quản lý, dạy và học.

Trước tiên, nhà trường thực hiện số hóa hoàn toàn học bạ điện tử, hồ sơ học sinh, quản lý hồ sơ giáo viên và triển khai tuyển sinh đầu cấp trực tuyến.

Song song với đó, để đảm bảo thông tin lớp học được chia sẻ tới phụ huynh thông suốt và nhanh chóng, nhà trường sử dụng các ứng dụng thông minh đa ngôn ngữ làm công cụ liên lạc. Đồng thời, quản lý tài sản công, tài chính, thư viện số và bán trú thông qua nền tảng EnetViet và Hanoicheck. Đặc biệt, trong quản lý học sinh, nhà trường đầu tư hệ thống điểm danh nhận diện khuôn mặt giúp theo dõi sĩ số lớp, tình trạng vắng mặt, nghỉ học tốt hơn.



Quá trình chuyển đổi không dừng lại ở công tác hành chính mà đi sâu vào tiết học, bài giảng, giáo án của thầy cô. “Thời gian qua, nhà trường liên tục tổ chức các buổi tập huấn chuyên đề cho giáo viên. Nội dung tập huấn tập trung vào các kỹ năng cốt lõi giúp thầy cô làm chủ công nghệ số như viết lệnh, khai thác AI và ứng dụng phần mềm ChatGPT, Gemini, Canva, Quizlet, Padlet, Google Classroom để chuẩn bị bài dạy; phương pháp giáo dục AI, cách giao bài tập ôn tập cho học sinh trên hệ thống LMS;...” - bà Phan Thị Xuân Thu thông tin thêm.

Hiện nay, 100% giáo viên chủ nhiệm cùng giáo viên các bộ môn Tiếng Anh, Âm nhạc, Mĩ thuật,... tại trường đều chủ động thực hiện chuyển đổi số và giáo dục AI trong giảng dạy.

Sự hiện diện của AI và công nghệ đã tạo nên bước ngoặt về chất lượng giảng dạy. Trí tuệ nhân tạo giúp thầy cô tiết kiệm thời gian thiết kế slide bài giảng, tạo hình ảnh hoặc video minh họa trực quan, gợi ý trò chơi học tập và hỗ trợ soạn đề nhanh hơn.

Nhờ vậy, thầy cô có thêm cơ hội tương tác, lắng nghe và chăm sóc từng học sinh. Theo bà Phan Thị Xuân Thu đánh giá, đây là hiệu quả cần phát huy vì ở lứa tuổi tiểu học, tốc độ tiếp thu của các em không đồng đều nên rất cần sự tiếp cận, đồng hành ở nhiều góc độ khác nhau từ phía nhà giáo.

Bài giảng điện tử tương tác, trò chơi thông minh làm tăng tính hấp dẫn, cổ vũ học sinh tương tác, trao đổi và tiếp thu kiến thức dễ dàng hơn theo đúng phương châm “học mà chơi, chơi mà học”.

Cần sự phối hợp từ nhiều bên

Đứng ở góc độ quản lý cơ sở giáo dục, bà Phan Thị Xuân Thu nhận định để quá trình chuyển đổi số tại nhà trường gặt hái được nhiều kết quả tích cực trước hết cần bám sát định hướng, chỉ đạo các cấp quản lý.

Một yếu tố quan trọng không kém quyết định tốc độ, chất lượng chuyển đổi là đội ngũ giáo viên, cán bộ. Trường Tiểu học Phúc Đồng sở hữu đội ngũ giáo viên tiểu học năng động, có tinh thần tự học, tự nghiên cứu để nâng cao chuyên môn và khả năng thích ứng nhanh với công nghệ số.



Mặt khác, phường Phúc Lợi, Hà Nội là khu vực tập trung học sinh có nền tảng công nghệ thông tin tốt, nhạy bén với thiết bị thông minh. Do đó, khi tham gia các tiết học có ứng dụng công nghệ mới các em rất đón nhận rất hào hứng.

Tuy nhiên, nhà trường không vì vậy mà xem nhẹ những hạn chế. Nhất là vấn đề thiết bị dạy học như tivi chưa có chức năng cảm ứng, dẫn đến cơ hội tương tác trực tiếp của học sinh với bài giảng còn bó hẹp.

Bà Phan Thị Xuân Thu còn lưu ý thêm, tiểu học là giai đoạn học sinh chưa hoàn thiện khả năng tự chủ nên rất cần sự theo dõi, giám sát chặt chẽ của thầy cô giáo, phụ huynh.

“Nếu xem nhẹ khâu giám sát, định hướng thì các em rất dễ bị phân tâm bởi nội dung giải trí thay vì bài học, hoặc nảy sinh tâm lý lười nghĩ, sớm ỷ lại vào công nghệ mà đánh mất khả năng tư duy, sáng tạo của mình”, bà Thu phân tích.

Từ thực tiễn triển khai, nhà trường đã rút ra nhiều bài học cho những năm học kế tiếp. Cụ thể, công tác tập huấn kỹ năng ứng dụng công nghệ số cho giáo viên phải tìm hiểu đúng nhu cầu thực tế của thầy cô, hướng tới tính thực chất và phù hợp; kết hợp giữa tập huấn chuyên gia và mô hình giáo viên tự tập huấn cho nhau. Từ đó, phát huy tối đa tinh thần “Nhà giáo cùng phát triển”.

Đáng chú ý, nguyên tắc cốt lõi cần đảm bảo trong mọi hoạt động dạy và học là công nghệ chỉ hỗ trợ, không có khả năng thay thế người thầy. “Giáo viên vẫn đóng vai trò trung tâm trong việc rèn giũa nền nếp, tư duy và đạo đức cho học sinh”, Hiệu trưởng nhà trường nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, nhà trường cần chủ động trao đổi, kêu gọi phụ huynh phối hợp kiểm soát thời gian sử dụng thiết bị số của con trẻ tại nhà. Nhờ vậy sẽ từng bước xây dựng văn hóa sử dụng công nghệ trong học tập, vui chơi an toàn, lành mạnh và có trách nhiệm ngay từ nhỏ.