Gợi ý cách nhìn nhận ngữ liệu mở của môn Ngữ văn

GD&TĐ - Thí sinh cần thay đổi tư duy ôn tập từ “học thuộc” sang “vận dụng” để làm chủ ngòi bút trong môn thi Ngữ văn kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026.



Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 sẽ diễn ra vào ngày 11 và 12/6, sớm hơn khoảng nửa tháng so với thông lệ các năm trước. Trong số các môn thi, Ngữ văn tiếp tục là môn thi duy nhất được tổ chức theo hình thức tự luận. Đặc biệt, tiếp nối mùa thi 2025, đề thi Ngữ văn 2026 sẽ tiếp tục sử dụng ngữ liệu ngoài sách giáo khoa. Đây là bước đi quyết liệt nhằm chấm dứt tình trạng học tủ, học lệch và phụ thuộc vào văn mẫu đã tồn tại nhiều năm.

Ứng biến với ngữ liệu mở

Với cấu trúc đề thi được giữ ổn định như năm ngoái, môn Ngữ văn hướng tới mục tiêu đánh giá năng lực thực chất của học sinh qua bốn mức độ nhận thức: nhận biết, thông hiểu, vận dụng và vận dụng cao. Từ đó, khuyến khích người học phát huy khả năng đọc hiểu, tư duy phản biện và đưa ra những cảm nhận cá nhân thay vì lặp lại những khuôn mẫu cũ.

Tại các nhà trường, sự thay đổi này đã dẫn đến những cải cách mạnh mẽ trong phương pháp giảng dạy và ôn luyện.

Cô giáo Cao Thị Thắng, giáo viên môn Ngữ văn tại Trường THPT Phùng Khắc Khoan (Hà Nội) nhận định, học sinh cần chủ động ôn luyện với sự tập trung cao độ, sáng tạo. Khi đề thi không còn là nơi để học sinh “tái hiện” lại kiến thức đã học một cách thụ động mà tập trung đánh giá kỹ năng, điều cốt yếu là học sinh phải nắm vững đặc trưng thể loại, các yếu tố nghệ thuật,... để phản xạ linh hoạt với đề.

Rèn luyện tư duy “vận dụng”

Với thời gian thi được đẩy lên sớm, nhà trường và thí sinh cần có chiến thuật ôn luyện hợp lý để đạt được kết quả tốt.

Tại trường THPT Phùng Khắc Khoan, thầy cô đã tổ chức ôn luyện cho học sinh theo cấu trúc đề đa dạng, giúp các em tiếp cận nhiều dạng câu hỏi khác nhau và chau chuốt kỹ năng.

Bên cạnh đó, nhà trường luôn quan tâm đồng, định hướng sát sao để học sinh tránh áp lực thái quá khi đối diện với những văn bản chưa từng gặp. Cụ thể, học sinh được chia thành các nhóm nhỏ để hỗ trợ cụ thể, thậm chí giáo viên sẵn sàng dành thêm thời gian hướng dẫn đến khi các em hiểu bài.

Đặc biệt, cô Cao Thị Thắng lưu ý: “ Trong thời gian “nước rút”, thí sinh không nên bỏ qua bước hệ thống hóa lại toàn bộ kiến thức theo từng chuyên đề hay cố “nhồi nhét” những nội dung nâng cao để tránh bị áp lực, “ngợp” kiến thức”.

Đồng thời, thí sinh vẫn duy trì việc luyện đề nhưng không nhằm mục đích “trúng tủ” mà để rèn luyện tốc độ làm bài, cách phân bổ thời gian hợp lý giữa các phần. Ngoài ra, đây cũng là lúc để các em nhìn nhận lại những điểm yếu, điểm mạnh trong quá trình ôn luyện, đúc kết kỹ năng làm bài mạch lạc và khoa học.

Bên cạnh đó, cô Thắng không quên nhấn mạnh về tầm quan trọng của kỹ năng trình trong việc tối ưu điểm số. Thí sinh, nhất là các em có học lực chưa tốt cần tập trung làm chắc những câu hỏi cơ bản, trình bày khoa học và đúng trọng tâm để tránh bị mất điểm đáng tiếc.

Sau cùng, yếu tố quyết định thành công chính là trạng thái tâm lý vững vàng của mỗi thí sinh. Cô Thắng đưa ra lời khuyên, mỗi thí sinh cần nhìn nhận sự thay đổi của kỳ thi năm 2026 như cơ hội để chứng minh năng lực tự học, khả năng thích nghi với những yêu cầu mới của xã hội. Do đó, thay vì lo sợ “đề lạ”, các em hãy xem mỗi ngữ liệu là một không gian mới và tự tin khám phá, thể hiện quan điểm.

“Sự chuẩn bị kỹ lưỡng về phương pháp, kết hợp với việc xây dựng thời gian biểu nghỉ ngơi hợp lý chắc chắn sẽ là chìa khóa giúp các em giữ được sự bình tĩnh và minh mẫn, vượt qua kỳ thi với kết quả tốt nhất”, cô Thắng khẳng định.



Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 sẽ diễn ra vào ngày 11 và 12/6, sớm hơn khoảng nửa tháng so với thông lệ các năm trước. Trong số các môn thi, Ngữ văn tiếp tục là môn thi duy nhất được tổ chức theo hình thức tự luận. Đặc biệt, tiếp nối mùa thi 2025, đề thi Ngữ văn 2026 sẽ tiếp tục sử dụng ngữ liệu ngoài sách giáo khoa. Đây là bước đi quyết liệt nhằm chấm dứt tình trạng học tủ, học lệch và phụ thuộc vào văn mẫu đã tồn tại nhiều năm.

Ứng biến với ngữ liệu mở

Với cấu trúc đề thi được giữ ổn định như năm ngoái, môn Ngữ văn hướng tới mục tiêu đánh giá năng lực thực chất của học sinh qua bốn mức độ nhận thức: nhận biết, thông hiểu, vận dụng và vận dụng cao. Từ đó, khuyến khích người học phát huy khả năng đọc hiểu, tư duy phản biện và đưa ra những cảm nhận cá nhân thay vì lặp lại những khuôn mẫu cũ.

Tại các nhà trường, sự thay đổi này đã dẫn đến những cải cách mạnh mẽ trong phương pháp giảng dạy và ôn luyện.

Cô giáo Cao Thị Thắng, giáo viên môn Ngữ văn tại Trường THPT Phùng Khắc Khoan (Hà Nội) nhận định, học sinh cần chủ động ôn luyện với sự tập trung cao độ, sáng tạo. Khi đề thi không còn là nơi để học sinh “tái hiện” lại kiến thức đã học một cách thụ động mà tập trung đánh giá kỹ năng, điều cốt yếu là học sinh phải nắm vững đặc trưng thể loại, các yếu tố nghệ thuật,... để phản xạ linh hoạt với đề.

Rèn luyện tư duy “vận dụng”

Với thời gian thi được đẩy lên sớm, nhà trường và thí sinh cần có chiến thuật ôn luyện hợp lý để đạt được kết quả tốt.

Tại trường THPT Phùng Khắc Khoan, thầy cô đã tổ chức ôn luyện cho học sinh theo cấu trúc đề đa dạng, giúp các em tiếp cận nhiều dạng câu hỏi khác nhau và chau chuốt kỹ năng.

Bên cạnh đó, nhà trường luôn quan tâm đồng, định hướng sát sao để học sinh tránh áp lực thái quá khi đối diện với những văn bản chưa từng gặp. Cụ thể, học sinh được chia thành các nhóm nhỏ để hỗ trợ cụ thể, thậm chí giáo viên sẵn sàng dành thêm thời gian hướng dẫn đến khi các em hiểu bài.

Đặc biệt, cô Cao Thị Thắng lưu ý: “ Trong thời gian “nước rút”, thí sinh không nên bỏ qua bước hệ thống hóa lại toàn bộ kiến thức theo từng chuyên đề hay cố “nhồi nhét” những nội dung nâng cao để tránh bị áp lực, “ngợp” kiến thức”.

Đồng thời, thí sinh vẫn duy trì việc luyện đề nhưng không nhằm mục đích “trúng tủ” mà để rèn luyện tốc độ làm bài, cách phân bổ thời gian hợp lý giữa các phần. Ngoài ra, đây cũng là lúc để các em nhìn nhận lại những điểm yếu, điểm mạnh trong quá trình ôn luyện, đúc kết kỹ năng làm bài mạch lạc và khoa học.

Bên cạnh đó, cô Thắng không quên nhấn mạnh về tầm quan trọng của kỹ năng trình trong việc tối ưu điểm số. Thí sinh, nhất là các em có học lực chưa tốt cần tập trung làm chắc những câu hỏi cơ bản, trình bày khoa học và đúng trọng tâm để tránh bị mất điểm đáng tiếc.

Sau cùng, yếu tố quyết định thành công chính là trạng thái tâm lý vững vàng của mỗi thí sinh. Cô Thắng đưa ra lời khuyên, mỗi thí sinh cần nhìn nhận sự thay đổi của kỳ thi năm 2026 như cơ hội để chứng minh năng lực tự học, khả năng thích nghi với những yêu cầu mới của xã hội. Do đó, thay vì lo sợ “đề lạ”, các em hãy xem mỗi ngữ liệu là một không gian mới và tự tin khám phá, thể hiện quan điểm.

“Sự chuẩn bị kỹ lưỡng về phương pháp, kết hợp với việc xây dựng thời gian biểu nghỉ ngơi hợp lý chắc chắn sẽ là chìa khóa giúp các em giữ được sự bình tĩnh và minh mẫn, vượt qua kỳ thi với kết quả tốt nhất”, cô Thắng khẳng định.