Lời khuyên của cô giáo dạy Văn dành cho sĩ tử lớp 12
2025/06/17 13:53
GD&TĐ - TS Trịnh Thu Tuyết - nguyên giáo viên Ngữ văn Trường THPT chuyên Chu Văn An (Hà Nội) đưa ra một số lưu ý để học sinh ôn tập thi hiệu quả.
Tập trung hệ thống lại kiến thức
Chỉ còn hơn một tuần nữa sẽ diễn ra Kì thi tốt nghiệp THPT năm 2025, các thí sinh cần tự rà soát lại hành trang kiến thức thể loại, kiến thức Tiếng Việt, hệ thống kĩ năng đã được trang bị và ôn luyện, chuẩn bị cho mình một tâm thế tốt nhất có thể để bình tĩnh, tự tin và chiến thắng.
Trước hết, các em hãy tự kiểm tra lại hệ thống kiến thức và kĩ năng có thể đáp ứng từng kiểu loại câu hỏi theo cấu trúc, định dạng đề thi minh họa của Bộ GD&ĐT với hai phần: Phần Đọc hiểu/ Phần Viết với câu viết đoạn văn và câu viết bài văn.
Khi ngữ liệu phần Đọc hiểu cũng như nội dung bàn luận trong phần Viết có thể liên quan tới một trong ba loại văn bản: Văn bản văn học, Văn bản nghị luận, Văn bản thông tin thì các em cần ôn lại tất cả những kiến thức thể loại cơ bản, đáp ứng yêu cầu của các câu hỏi phần Đọc hiểu hoặc yêu cầu bàn luận, phân tích… trong phần Viết.
TS Trịnh Thu Tuyết hội ngộ với các cựu học sinh lớp chuyên Văn khóa 2001-2004 của Trường THPT chuyên Chu Văn An.
Các kiến thức thể loại cơ bản cần chú ý trong truyện kể là ngôi kể, người kể chuyện, điểm nhìn…; trong thơ trữ tình là nhân vật trữ tình, thể thơ, hình ảnh thơ…; trong văn nghị luận là luận đề, luận điểm, các yếu tố bổ trợ như thuyết minh, miêu tả…; các thao tác lập luận như chứng minh, bình luận, bác bỏ…; trong văn bản thông tin là sa-pô, các phương tiện phi ngôn ngữ, dữ liệu, trình tự sắp xếp thông tin.
Khi phần Đọc hiểu sẽ có ít nhất một câu hỏi về tiếng Việt và phần nghị luận văn học cũng có đối tượng là văn bản ngôn từ thì kiến thức tiếng Việt là những nội dung quan trọng trong hành trang của các em.
Để đáp ứng tốt yêu cầu phần Nghị luận xã hội, học sinh cũng cần cập nhật kiến thức xã hội, nhất là những vấn đề nóng của thời đại như trí tuệ nhân tạo, hội chứng đám đông, bạo lực học đường, bảo vệ môi trường, an toàn giao thông… đặt các vấn đề đó trong góc nhìn của tuổi trẻ...
Lưu ý với phần Đọc hiểu
TS Trịnh Thu Tuyết có nhiều năm kinh nghiệm giảng dạy Ngữ văn.
Phần thứ nhất của đề là phần Đọc hiểu gồm một ngữ liệu đọc hiểu ngoài sách giáo khoa và 5 câu hỏi đọc hiểu được sắp xếp theo ba cấp độ: Nhận biết, thông hiểu, vận dụng. Các em cần nhận ra những dấu hiệu của từng kiểu loại câu hỏi để có phương pháp trả lời phù hợp, tránh trả lời thừa hoặc thiếu.
Khi làm bài, thí sinh cần đọc kỹ ngữ liệu, vận dụng kiến thức thể loại, kĩ năng đọc hiểu để xác định đúng đặc điểm hình thức văn bản hoặc chi tiết nội dung văn bản, không phân tích diễn giải.
Câu hỏi thông hiểu có thể yêu cầu giải thích một khái niệm, quan niệm; nêu cách hiểu một ý thơ, lời thoại; phân tích giá trị của biện pháp tu từ, tác dụng của việc sử dụng từ ngữ, hình ảnh trong văn bản…
Tùy theo yêu cầu câu lệnh, thí sinh cần giải thích nghĩa đen/nghĩa bóng, nghĩa ẩn dụ của từ ngữ, hình ảnh; hoặc căn cứ vào nội hàm ý nghĩa của câu thơ, lời thoại, ý kiến, quan niệm để giải thích thấu đáo, sâu sắc, thuyết phục; hoặc vận dụng kiến thức tiếng Việt, tu từ học… để phân tích giá trị biểu đạt và giá trị biểu cảm của những biện pháp tu từ hoặc những từ ngữ, hình ảnh.
Câu hỏi vận dụng thường yêu cầu thể hiện cảm xúc, suy nghĩ và nhất là quan điểm cá nhân trước một nhận định/thông điệp/vấn đề đặt ra trong văn bản đọc hiểu. Với dạng câu hỏi yêu cầu thể hiện cảm xúc, suy nghĩ về một hiện tượng, sự việc…, học sinh cần trả lời ngắn gọn, chân thành, trung thực những suy nghĩ, xúc cảm cá nhân, tránh khuôn mẫu, hô khẩu hiệu…
Với dạng câu hỏi “Anh/chị có đồng tình…?/ Vì sao”, học sinh cần xác định đúng suy nghĩ, nhận thức của mình để luận bàn cho thấu đáo, chặt chẽ. Hoàn toàn có thể đồng tình hoặc không đồng tình, quan trọng nhất là trả lời câu hỏi “Vì sao?” với lập luận chặt chẽ và trung thực, thuyết phục.
Phần Viết cần lưu ý gì?
Các thí sinh chỉ còn hơn một tuần nữa sẽ chính thức bước vào Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2025.
Câu viết đoạn văn nghị luận xã hội cần đặc biệt chú ý hai yêu cầu về nội dung và hình thức của đoạn văn: Về nội dung, chỉ nghị luận một khía cạnh, một bình diện của vấn đề (nguyên nhân/ý nghĩa/hậu quả/giải pháp), tuyệt đối không biến đoạn văn thành bài văn thu nhỏ với tất cả các khía cạnh của vấn đề; về hình thức, cần viết đúng cấu trúc đoạn, đúng dung lượng theo yêu cầu của đề.
Câu viết đoạn nghị luận văn học có thể yêu cầu trình bày cảm nhận hoặc phân tích một giá trị nào đó về nội dung, nghệ thuật của văn bản. Giá trị nội dung luôn được thể hiện thông qua đặc sắc của hình thức nghệ thuật; giá trị nghệ thuật chính là khả năng biểu hiện sâu sắc, tinh tế nội dung nên dù vấn đề nghị luận trong đoạn văn chỉ là một giá trị cụ thể.
Với bài văn nghị luận xã hội, học sinh cần xác định đúng vấn đề nghị luận theo yêu cầu của đề, triển khai hệ thống luận điểm mạch lạc, logic với những lí lẽ chặt chẽ và bằng chứng thuyết phục. Có thể triển khai theo những ý chính: Giải thích khái niệm, quan niệm; bàn luận với những nội dung như biểu hiện, nguyên nhân, đánh giá, giải pháp; mở rộng vấn đề, trao đổi với quan điểm trái chiều hoặc ý kiến khác…
Với bài nghị luận văn học, phần mở bài có thể giới thiệu khái quát tác giả (vị trí, phong cách nghệ thuật), tác phẩm (xuất xứ, giá trị) và vấn đề nghị luận; phần thân bài có thể nêu khái quát về vai trò, vị trí của nhân vật/đoạn trích trong chủ đề chung hoặc cảm hứng chủ đạo của cả tác phẩm; sau đó tập trung vào nội dung cảm nhận/ phân tích nhân vật/ đoạn trích theo yêu cầu của đề.
Quá trình phân tích, thí sinh phải bám sát đặc trưng thể loại và cũng như đoạn văn; cần phân tích giá trị nội dung thông qua những đặc sắc nghệ thuật; phân tích giá trị nghệ thuật qua vai trò thể hiện sâu sắc, tinh tế nội dung. Kết bài có thể khẳng định giá trị nội dung/nghệ thuật vừa phân tích, khẳng định tài năng và sự đóng góp của tác giả, tác phẩm với văn học và cuộc sống con người.
Với phần Viết, điều quan trọng trước tiên là xác định đúng yêu cầu nghị luận; sau đó các em nên phác sơ lược hướng triển khai nội dung nghị luận để quá trình viết không lan man hoặc sơ sài, thiếu ý. Nếu phần Nghị luận xã hội cần sự thể hiện cái tôi sắc sảo, bản lĩnh, trung thực thì phần Nghị luận văn học rất cần khả năng cảm nhận tinh tế, sự phân tích sâu sắc và tình cảm chân thành.
Học sinh lớp 12 Trường THPT Xuân Phương (Nam Từ Liêm, Hà Nội). Ảnh: Đình Tuệ.
Tập trung hệ thống lại kiến thức
Chỉ còn hơn một tuần nữa sẽ diễn ra Kì thi tốt nghiệp THPT năm 2025, các thí sinh cần tự rà soát lại hành trang kiến thức thể loại, kiến thức Tiếng Việt, hệ thống kĩ năng đã được trang bị và ôn luyện, chuẩn bị cho mình một tâm thế tốt nhất có thể để bình tĩnh, tự tin và chiến thắng.
Trước hết, các em hãy tự kiểm tra lại hệ thống kiến thức và kĩ năng có thể đáp ứng từng kiểu loại câu hỏi theo cấu trúc, định dạng đề thi minh họa của Bộ GD&ĐT với hai phần: Phần Đọc hiểu/ Phần Viết với câu viết đoạn văn và câu viết bài văn.
Khi ngữ liệu phần Đọc hiểu cũng như nội dung bàn luận trong phần Viết có thể liên quan tới một trong ba loại văn bản: Văn bản văn học, Văn bản nghị luận, Văn bản thông tin thì các em cần ôn lại tất cả những kiến thức thể loại cơ bản, đáp ứng yêu cầu của các câu hỏi phần Đọc hiểu hoặc yêu cầu bàn luận, phân tích… trong phần Viết.
TS Trịnh Thu Tuyết hội ngộ với các cựu học sinh lớp chuyên Văn khóa 2001-2004 của Trường THPT chuyên Chu Văn An.
Các kiến thức thể loại cơ bản cần chú ý trong truyện kể là ngôi kể, người kể chuyện, điểm nhìn…; trong thơ trữ tình là nhân vật trữ tình, thể thơ, hình ảnh thơ…; trong văn nghị luận là luận đề, luận điểm, các yếu tố bổ trợ như thuyết minh, miêu tả…; các thao tác lập luận như chứng minh, bình luận, bác bỏ…; trong văn bản thông tin là sa-pô, các phương tiện phi ngôn ngữ, dữ liệu, trình tự sắp xếp thông tin.
Khi phần Đọc hiểu sẽ có ít nhất một câu hỏi về tiếng Việt và phần nghị luận văn học cũng có đối tượng là văn bản ngôn từ thì kiến thức tiếng Việt là những nội dung quan trọng trong hành trang của các em.
Để đáp ứng tốt yêu cầu phần Nghị luận xã hội, học sinh cũng cần cập nhật kiến thức xã hội, nhất là những vấn đề nóng của thời đại như trí tuệ nhân tạo, hội chứng đám đông, bạo lực học đường, bảo vệ môi trường, an toàn giao thông… đặt các vấn đề đó trong góc nhìn của tuổi trẻ...
Lưu ý với phần Đọc hiểu
TS Trịnh Thu Tuyết có nhiều năm kinh nghiệm giảng dạy Ngữ văn.
Phần thứ nhất của đề là phần Đọc hiểu gồm một ngữ liệu đọc hiểu ngoài sách giáo khoa và 5 câu hỏi đọc hiểu được sắp xếp theo ba cấp độ: Nhận biết, thông hiểu, vận dụng. Các em cần nhận ra những dấu hiệu của từng kiểu loại câu hỏi để có phương pháp trả lời phù hợp, tránh trả lời thừa hoặc thiếu.
Khi làm bài, thí sinh cần đọc kỹ ngữ liệu, vận dụng kiến thức thể loại, kĩ năng đọc hiểu để xác định đúng đặc điểm hình thức văn bản hoặc chi tiết nội dung văn bản, không phân tích diễn giải.
Câu hỏi thông hiểu có thể yêu cầu giải thích một khái niệm, quan niệm; nêu cách hiểu một ý thơ, lời thoại; phân tích giá trị của biện pháp tu từ, tác dụng của việc sử dụng từ ngữ, hình ảnh trong văn bản…
Tùy theo yêu cầu câu lệnh, thí sinh cần giải thích nghĩa đen/nghĩa bóng, nghĩa ẩn dụ của từ ngữ, hình ảnh; hoặc căn cứ vào nội hàm ý nghĩa của câu thơ, lời thoại, ý kiến, quan niệm để giải thích thấu đáo, sâu sắc, thuyết phục; hoặc vận dụng kiến thức tiếng Việt, tu từ học… để phân tích giá trị biểu đạt và giá trị biểu cảm của những biện pháp tu từ hoặc những từ ngữ, hình ảnh.
Câu hỏi vận dụng thường yêu cầu thể hiện cảm xúc, suy nghĩ và nhất là quan điểm cá nhân trước một nhận định/thông điệp/vấn đề đặt ra trong văn bản đọc hiểu. Với dạng câu hỏi yêu cầu thể hiện cảm xúc, suy nghĩ về một hiện tượng, sự việc…, học sinh cần trả lời ngắn gọn, chân thành, trung thực những suy nghĩ, xúc cảm cá nhân, tránh khuôn mẫu, hô khẩu hiệu…
Với dạng câu hỏi “Anh/chị có đồng tình…?/ Vì sao”, học sinh cần xác định đúng suy nghĩ, nhận thức của mình để luận bàn cho thấu đáo, chặt chẽ. Hoàn toàn có thể đồng tình hoặc không đồng tình, quan trọng nhất là trả lời câu hỏi “Vì sao?” với lập luận chặt chẽ và trung thực, thuyết phục.
Phần Viết cần lưu ý gì?
Các thí sinh chỉ còn hơn một tuần nữa sẽ chính thức bước vào Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2025.
Câu viết đoạn văn nghị luận xã hội cần đặc biệt chú ý hai yêu cầu về nội dung và hình thức của đoạn văn: Về nội dung, chỉ nghị luận một khía cạnh, một bình diện của vấn đề (nguyên nhân/ý nghĩa/hậu quả/giải pháp), tuyệt đối không biến đoạn văn thành bài văn thu nhỏ với tất cả các khía cạnh của vấn đề; về hình thức, cần viết đúng cấu trúc đoạn, đúng dung lượng theo yêu cầu của đề.
Câu viết đoạn nghị luận văn học có thể yêu cầu trình bày cảm nhận hoặc phân tích một giá trị nào đó về nội dung, nghệ thuật của văn bản. Giá trị nội dung luôn được thể hiện thông qua đặc sắc của hình thức nghệ thuật; giá trị nghệ thuật chính là khả năng biểu hiện sâu sắc, tinh tế nội dung nên dù vấn đề nghị luận trong đoạn văn chỉ là một giá trị cụ thể.
Với bài văn nghị luận xã hội, học sinh cần xác định đúng vấn đề nghị luận theo yêu cầu của đề, triển khai hệ thống luận điểm mạch lạc, logic với những lí lẽ chặt chẽ và bằng chứng thuyết phục. Có thể triển khai theo những ý chính: Giải thích khái niệm, quan niệm; bàn luận với những nội dung như biểu hiện, nguyên nhân, đánh giá, giải pháp; mở rộng vấn đề, trao đổi với quan điểm trái chiều hoặc ý kiến khác…
Với bài nghị luận văn học, phần mở bài có thể giới thiệu khái quát tác giả (vị trí, phong cách nghệ thuật), tác phẩm (xuất xứ, giá trị) và vấn đề nghị luận; phần thân bài có thể nêu khái quát về vai trò, vị trí của nhân vật/đoạn trích trong chủ đề chung hoặc cảm hứng chủ đạo của cả tác phẩm; sau đó tập trung vào nội dung cảm nhận/ phân tích nhân vật/ đoạn trích theo yêu cầu của đề.
Quá trình phân tích, thí sinh phải bám sát đặc trưng thể loại và cũng như đoạn văn; cần phân tích giá trị nội dung thông qua những đặc sắc nghệ thuật; phân tích giá trị nghệ thuật qua vai trò thể hiện sâu sắc, tinh tế nội dung. Kết bài có thể khẳng định giá trị nội dung/nghệ thuật vừa phân tích, khẳng định tài năng và sự đóng góp của tác giả, tác phẩm với văn học và cuộc sống con người.
Với phần Viết, điều quan trọng trước tiên là xác định đúng yêu cầu nghị luận; sau đó các em nên phác sơ lược hướng triển khai nội dung nghị luận để quá trình viết không lan man hoặc sơ sài, thiếu ý. Nếu phần Nghị luận xã hội cần sự thể hiện cái tôi sắc sảo, bản lĩnh, trung thực thì phần Nghị luận văn học rất cần khả năng cảm nhận tinh tế, sự phân tích sâu sắc và tình cảm chân thành.
Học trung cấp nghề song song chương trình THPT: Mô hình 2 trong 1, đa tiện ích
GD&TĐ - Hàng trăm học sinh ở Cà Mau tham gia các lớp trung cấp nghề học song song chương trình THPT tại Trung tâm Giáo dục thường xuyên Cà Mau.
2026-10-19 10:25
Đề xuất chính sách phù hợp với cán bộ quản lý trường học sau sắp xếp
GD&TĐ - Cần có chính sách phù hợp cho cán bộ quản lý cơ sở giáo dục quy mô lớn và người lao động không còn vị trí việc làm phù hợp sau sắp xếp.
2026-10-19 10:22
244 dự án tranh tài tại HUIT Startup 2026, tổng giá trị hỗ trợ 5 tỷ đồng
GD&TĐ - Tối 18/10, Trường Đại học Công Thương TPHCM (HUIT) trao giải chung kết cuộc thi HUIT Startup lần thứ VII.
2026-10-19 10:20
Nghị quyết số 71-NQ/TW tạo cú hích phát triển giáo dục - đào tạo Nghệ An
GD&TĐ - Nghệ An cụ thể hóa Nghị quyết số 71-NQ/TW bằng cơ chế, chính sách, đổi mới quản trị, chuyển đổi số và nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo.
2026-10-19 10:12
Giáo dục nghề nghiệp cần gắn chuyển đổi số với nhu cầu thị trường lao động
GD&TĐ - Giáo dục nghề nghiệp không chỉ đưa công nghệ vào nhà trường, mà là làm thế nào để hệ thống đào tạo đáp ứng yêu cầu thay đổi của thị trường lao động.
2026-10-19 10:10
Được tiếp sức học nghề tại KGC, chàng trai vươn lên thành trụ cột gia đình
GD&TĐ - Sau gần 3 năm học tập với sự tiếp sức của Trường Cao đẳng Kiên Giang, Danh Thanh Long vượt khó lập nghiệp, trở thành trụ cột kinh tế gia đình.
2026-10-19 10:08
TPHCM có 2.462 cán bộ quản lý chuyển sang làm giáo viên sau sắp xếp
GD&TĐ - Sở GD&ĐT TPHCM vừa có báo cáo về kết quả sắp xếp cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên công lập trên địa bàn TPHCM.
2026-10-19 10:08
Đổi mới tuyển sinh ngành Sư phạm: Lọc tâm lý đầu vào, đo lường thực chất
GD&TĐ - Đánh giá tâm lý sư phạm đầu vào và kiểm định thực chất đầu ra là giải pháp trọng tâm nâng cao chất lượng nhân sự ngành sư phạm.
2026-10-19 10:07
Tuyển sinh, đào tạo Ngành công nghệ chiến lược - STEM: Nơi tạo ra tri thức và công nghệ lõi
GD&TĐ - Công nghệ ngày càng trở thành yếu tố cốt lõi quyết định năng lực cạnh tranh và vị thế của mỗi quốc gia.
2026-10-19 09:19
'Sinh viên thế hệ mới 2026' lộ diện nhiều ý tưởng độc đáo, bất ngờ
GD&TĐ - Vào 21h30 ngày 17/10, mùa 4 "Sinh viên thế hệ mới 2026" chính thức trở lại với khán giả VTV3. Điểm nhấn ở tập đầu tiên là không khí trẻ trung và tinh thần sẵn sàng chinh phục của các bạn trẻ, hứa hẹn tạo nên sự bất ngờ.
