Phát triển hệ thống giáo dục mở trong kỷ nguyên số

Hệ thống giáo dục mở có tính kết nối và liên thông

Ngày 30/10, Trường Đại học Mở Hà Nội tổ chức Hội thảo quốc gia với chủ đề “Phát triển hệ thống giáo dục mở trong kỷ nguyên số: Chính sách và quản trị”.

Phát biểu khai mạc hội thảo, PGS.TS Nguyễn Thị Nhung – Hiệu trưởng Trường Đại học Mở Hà Nội – nhấn mạnh, hệ thống giáo dục mở có tính kết nối và liên thông, tạo cơ hội để mọi người tiếp cận giáo dục ở mọi trình độ, hình thức, hướng tới học tập suốt đời.

Giáo dục mở không chỉ dừng ở việc mở rộng khả năng tiếp cận mà còn hướng tới sự linh hoạt trong lộ trình học tập, công nhận kết quả học tập, tạo điều kiện để mỗi người được học tập thường xuyên và suốt đời.

Trong kỷ nguyên số, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn và các nền tảng học tập trực tuyến đang làm thay đổi sâu sắc hoạt động giáo dục. Vì vậy, giáo dục mở không đơn thuần là ứng dụng công nghệ vào dạy và học hay chuyển các phương thức đào tạo truyền thống lên môi trường số.

Theo PGS.TS Nguyễn Thị Nhung, yêu cầu đặt ra là phải đổi mới mô hình quản trị, cơ chế phối hợp và phương thức cung cấp dịch vụ giáo dục, hướng tới xây dựng hệ sinh thái học tập linh hoạt, liên thông, phục vụ nhu cầu học tập suốt đời.

PGS.TS Nguyễn Thị Nhung – Hiệu trưởng Trường Đại học Mở Hà Nội phát biểu khai mạc hội thảo.

Thực tiễn hoạt động của Trường Đại học Mở Hà Nội cho thấy, phát triển giáo dục mở và đào tạo từ xa gắn liền với sứ mạng mở rộng cơ hội học tập cho mọi người. Tuy nhiên, việc mở rộng cơ hội chỉ thực sự có ý nghĩa khi đi đôi với nâng cao chất lượng đào tạo, đổi mới phương thức quản lý, tăng cường hỗ trợ người học và bảo đảm tính minh bạch, công bằng trong đánh giá kết quả học tập.

Hiệu trưởng Trường Đại học Mở Hà Nội cho rằng, mục tiêu của giáo dục mở không nằm ở việc số hóa thật nhiều học liệu, triển khai nhiều khóa học trực tuyến hay tổ chức thêm các chương trình đào tạo.

Điều quan trọng hơn là tạo điều kiện để người dân được học tập thường xuyên, đào tạo lại, bồi dưỡng năng lực và cập nhật kỹ năng, thích ứng với những thay đổi trong nghề nghiệp, tham gia tích cực vào đời sống xã hội.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, phát triển giáo dục mở cần được nhìn nhận tổng thể, từ chính sách, cơ chế quản lý đến tổ chức thực hiện tại các cơ sở giáo dục.

Hoàn thiện chính sách gắn với yêu cầu thực tiễn

PGS.TS Vũ Thị Tú Anh – Phó Cục trưởng Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên (Bộ GD&ĐT) phát biểu tại hội thảo.

Từ góc độ quản lý nhà nước, PGS.TS Vũ Thị Tú Anh – Phó Cục trưởng Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên (Bộ GD&ĐT) – cho rằng, phát triển hệ thống giáo dục mở là vấn đề có ý nghĩa chiến lược, đòi hỏi cách tiếp cận tổng thể, đồng bộ từ thể chế, chính sách đến mô hình quản trị và tổ chức thực hiện.

Giáo dục mở không chỉ là đa dạng hóa phương thức đào tạo hay ứng dụng công nghệ số, mà còn hướng tới hình thành hệ thống có tính kết nối, liên thông và linh hoạt. Trong đó, người học có nhiều cơ hội tiếp cận giáo dục, chủ động lựa chọn lộ trình và tiếp tục học tập trong suốt cuộc đời.

Theo PGS.TS Vũ Thị Tú Anh, việc xây dựng, hoàn thiện chính sách cần gắn chặt với thực tiễn, phản ánh đúng nhu cầu, điều kiện và những vấn đề đặt ra trong quá trình tổ chức thực hiện. Chính sách cần có tính khả thi, bảo đảm sự đồng bộ giữa các quy định, đồng thời tạo điều kiện để cơ sở giáo dục chủ động đổi mới, phát huy sáng kiến và sử dụng hiệu quả các nguồn lực trong khuôn khổ pháp luật.

Bên cạnh việc kiến nghị tháo gỡ khó khăn, các cơ sở giáo dục cần chủ động đề xuất giải pháp, mô hình tổ chức và cách thức triển khai có thể kiểm chứng, đánh giá và nhân rộng.

Các đề xuất cần làm rõ vấn đề thực tiễn cần giải quyết, điều kiện thực hiện, trách nhiệm của các bên và kết quả dự kiến. Qua đó, góp phần tạo sự thống nhất giữa định hướng chính sách với yêu cầu tổ chức thực hiện.

Phân tích yêu cầu phát triển hệ thống giáo dục mở trong kỷ nguyên số, ThS Lê Minh Quyết – Trường Trung cấp nghề Kỹ thuật và Nghiệp vụ Xây dựng Hà Nội – cho rằng, định hướng này gắn với đổi mới giáo dục, chuyển đổi số quốc gia và xây dựng xã hội học tập.

Chuyển đổi số đang làm thay đổi cách thức tạo lập, chia sẻ và tiếp cận tri thức, đồng thời mở ra khả năng tổ chức học tập linh hoạt hơn về thời gian, không gian và phương thức.

Trong bối cảnh nhu cầu cập nhật kiến thức, kỹ năng diễn ra trong suốt cuộc đời, giáo dục mở có thể góp phần mở rộng cơ hội học tập, hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Tuy nhiên, giáo dục mở không đồng nhất với việc đưa bài giảng lên mạng hoặc gia tăng số lượng khóa học trực tuyến. Tính mở còn phụ thuộc vào khả năng tiếp cận thực chất, chất lượng chương trình và học liệu, cơ chế công nhận kết quả học tập cũng như mức độ kết nối giữa các con đường học tập.

Chuyển đổi số tạo điều kiện mở rộng học liệu, đa dạng hóa phương thức học tập và cải thiện khả năng quản lý, nhưng không tự động hình thành một hệ thống giáo dục mở. Vì vậy, hoàn thiện chính sách cần chuyển trọng tâm từ gia tăng sản phẩm công nghệ sang bảo đảm cơ hội học tập thực chất và kết quả có giá trị đối với người học.
Đây cũng là yêu cầu đặt ra đối với quá trình phát triển giáo dục mở: không chỉ tạo thêm phương thức học tập mà phải bảo đảm chất lượng, tính công bằng và khả năng liên thông, để mọi người có thể chủ động học tập, nâng cao năng lực và thích ứng với những thay đổi của xã hội.

Phiên thảo luận trong khuôn khổ của hội thảo.

Hệ thống giáo dục mở có tính kết nối và liên thông

Hoàn thiện chính sách gắn với yêu cầu thực tiễn

Chuyển đổi số tạo điều kiện mở rộng học liệu, đa dạng hóa phương thức học tập và cải thiện khả năng quản lý, nhưng không tự động hình thành một hệ thống giáo dục mở. Vì vậy, hoàn thiện chính sách cần chuyển trọng tâm từ gia tăng sản phẩm công nghệ sang bảo đảm cơ hội học tập thực chất và kết quả có giá trị đối với người học.
Đây cũng là yêu cầu đặt ra đối với quá trình phát triển giáo dục mở: không chỉ tạo thêm phương thức học tập mà phải bảo đảm chất lượng, tính công bằng và khả năng liên thông, để mọi người có thể chủ động học tập, nâng cao năng lực và thích ứng với những thay đổi của xã hội.