Trẻ thực sự cần gì khi nghỉ hè?

Trẻ em cũng cần được “xả hơi”

Người lớn thường nghĩ mùa Hè là khoảng thời gian trống cần được lấp đầy. Nhưng với trẻ nhỏ, đôi khi điều quý giá nhất lại là khoảng thời gian không bị sắp đặt. Một năm học hiện nay có thể tạo áp lực không nhỏ cho trẻ em. Những buổi học kéo dài, lịch học thêm, bài tập về nhà và các hoạt động ngoại khóa khiến nhiều em mệt mỏi cả về tinh thần lẫn thể chất khi hè đến.

Chính vì vậy, những buổi sáng thức dậy muộn hơn, những buổi chiều chơi tự do hay ngày không có lịch trình cụ thể lại mang giá trị đặc biệt. Đó là lúc trẻ được nghỉ ngơi thực sự, được làm điều mình thích và được “là trẻ em” đúng nghĩa. Các chuyên gia giáo dục cho rằng, chơi tự do không hề lãng phí thời gian.

Ngược lại, nó giúp trẻ phục hồi năng lượng, nuôi dưỡng trí tưởng tượng và kích thích sự sáng tạo. Khi không bị thúc ép bởi thời gian biểu hay điểm số, trẻ có cơ hội lắng nghe cảm xúc của mình nhiều hơn. Nhiều phụ huynh thường lo con “không làm gì” trong mùa Hè sẽ tụt lại phía sau. Song, đôi khi, điều trẻ cần nhất không phải là thêm kiến thức, mà là một khoảng lặng để cân bằng sau quãng thời gian học tập căng thẳng.

Dù vậy, nghỉ ngơi không đồng nghĩa với việc trẻ phải ở nhà cả ngày và hoàn toàn tách khỏi các hoạt động học tập. Thực tế, nhiều lớp học hè lại mang đến điều mà trường học đôi khi chưa làm được: Học trong trạng thái không áp lực.

Không còn điểm số, bài kiểm tra hay áp lực cạnh tranh, trẻ có thể tiếp cận việc học theo cách nhẹ nhàng và hứng thú hơn. Một lớp vẽ, làm bánh, lập trình, võ thuật hay âm nhạc có thể giúp trẻ khám phá những năng khiếu mà trước đây chính các em cũng chưa từng nhận ra.

Điểm khác biệt lớn nhất của các lớp học hè nằm ở tâm lý. Khi không bị áp lực thành tích đè nặng, trẻ dễ cởi mở hơn với trải nghiệm mới. Việc học lúc này không còn là “nhiệm vụ”, mà trở thành niềm vui. Ngoài ra, không phải tất cả kỹ năng hữu ích hiện nay đều được dạy trong trường học.

Những hoạt động ngoại khóa mùa Hè vì thế có thể trở thành cơ hội để trẻ phát triển các kỹ năng mềm như giao tiếp, làm việc nhóm, tư duy sáng tạo hay tính tự lập. Đối với những đứa trẻ nhút nhát, các lớp học hè còn là môi trường an toàn để kết bạn và xây dựng sự tự tin. Một nhóm nhỏ cùng sở thích đôi khi giúp trẻ mở lòng dễ hơn rất nhiều so với môi trường lớp học chính khóa.

Giúp mùa Hè dễ chịu hơn

Nhiều phụ huynh từng trải qua cảm giác này: Chỉ sau vài tuần đầu hào hứng, trẻ bắt đầu than chán, quẩn quanh với điện thoại hoặc xem màn hình cả ngày. Một kỳ nghỉ kéo dài mà không có bất kỳ hoạt động nào đôi khi cũng khiến trẻ mất nhịp sinh hoạt. Chính vì thế, một vài hoạt động có lịch trình cố định trong tuần có thể giúp mùa Hè trở nên cân bằng hơn.

Thực tế, trẻ không cần quá nhiều hoạt động. Chỉ một lớp học ngắn vài buổi mỗi tuần cũng đủ để trẻ có điều gì đó để mong chờ, đồng thời duy trì thói quen vận động và hoạt động trí não. Với những gia đình có cha mẹ làm việc tại nhà hoặc có lịch trình bận rộn, việc con tham gia một số hoạt động hè cũng giúp nhịp sinh hoạt gia đình ổn định hơn. Quan trọng hơn, những hoạt động này nên được xem như trải nghiệm tích cực thay vì nghĩa vụ bắt buộc. Khi trẻ cảm thấy thoải mái, chúng sẽ tiếp nhận mọi thứ tự nhiên hơn nhiều.

Tuy nhiên, ranh giới giữa “một mùa Hè bổ ích” và “một mùa Hè quá tải” đôi khi rất mong manh. Nhiều phụ huynh vì sợ con lãng phí thời gian nên vô tình lấp kín lịch nghỉ bằng hàng loạt lớp học: Tiếng Anh, Toán tư duy, đàn, bơi, kỹ năng sống… khiến trẻ bận rộn không kém gì trong năm học. Khi mỗi ngày đều kín lịch, mùa Hè dễ mất đi ý nghĩa vốn có của nó.

Trẻ em cũng cần thời gian được chơi vô tư, ngồi đọc sách, xem phim, đạp xe hay đơn giản là nằm dài không làm gì cả. Những khoảng thời gian tưởng như “vô ích” đó lại chính là lúc cảm xúc được thư giãn và năng lượng được phục hồi.

Nếu mùa Hè chỉ là chuỗi ngày chạy từ lớp học này sang lớp học khác, trẻ có thể tiếp tục cảm thấy kiệt sức như trong năm học. Nhiều chuyên gia cho rằng, công thức lý tưởng nhất cho một mùa Hè là sự kết hợp hài hòa giữa học tập, nghỉ ngơi và vui chơi tự do. Không cực đoan theo hướng nào mới là điều quan trọng.

Trong rất nhiều cuộc tranh luận của người lớn về việc trẻ nên làm gì trong hè, đôi khi điều đơn giản nhất lại bị quên mất: Hỏi chính đứa trẻ. Có những em thực sự yêu thích các lớp học hè và háo hức chờ đợi mỗi năm.

Tuy nhiên, cũng có những em chỉ mong được ở nhà nghỉ ngơi sau một học kỳ căng thẳng. Lắng nghe mong muốn của con không có nghĩa là cha mẹ giao toàn quyền quyết định cho trẻ. Điều đó giúp trẻ cảm thấy mình được tôn trọng và được tham gia vào các lựa chọn liên quan đến cuộc sống của mình.

Đây cũng là cơ hội để cha mẹ dạy con về sự cân bằng - một kỹ năng quan trọng không kém kiến thức học đường. Khi trẻ hiểu rằng, nghỉ ngơi cũng cần thiết như học tập, các em sẽ dần biết cách chăm sóc sức khỏe tinh thần và quản lý năng lượng của bản thân tốt hơn.

Mỗi gia đình sẽ có một cách đón hè khác nhau. Có phụ huynh thích con tham gia nhiều chương trình bổ ích. Có người ưu tiên cho con nghỉ ngơi hoàn toàn. Và cũng có nhiều gia đình chọn giải pháp cân bằng. Điều quan trọng nhất không phải con học được bao nhiêu lớp kỹ năng trong hè, mà là khi năm học mới bắt đầu, trẻ có cảm thấy vui vẻ, tò mò và sẵn sàng quay lại trường hay không.

Nếu cha mẹ vẫn đang phân vân có nên cho con tham gia một hoạt động nào đó trong hè hay không, có lẽ hãy bắt đầu từ một câu hỏi đơn giản: Điều đó có thực sự khiến con hào hứng và hạnh phúc không? Bởi suy cho cùng, một mùa Hè ý nghĩa không phải là mùa Hè kín lịch nhất, mà là mùa Hè giúp trẻ lớn lên một cách nhẹ nhàng và vui vẻ nhất.