Độc đáo lễ đón tiếng sấm của đồng bào Ơ Đu

2025/07/09 09:23

GD&TĐ - Khi tiếng sấm đầu năm vang vọng khắp núi rừng, đồng bào Ơ Đu (xã Nga My, Nghệ An) sẽ tổ chức nghi lễ đón tiếng sấm và mừng năm mới.



Dấu hiệu của đất trời và sự khởi đầu

Đồng bào dân tộc Ơ Đu (còn gọi là Tày Hạt) sinh sống chủ yếu tại bản Văng Môn, xã Nga My (Nghệ An). Sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng của người dân Ơ Đu khá đa dạng và phong phú với nhiều nghi lễ độc đáo như lễ cúng năm, lễ đón tiếng sấm, lễ truyền sắc...
Ông Lo Văn Cường, thầy mo ở bản Văng Môn (xã Nga My, Nghệ An) cho biết, đồng bào Ơ Đu sống chủ yếu bằng nghề trồng trọt, săn bắt và chăn nuôi. Ngày xưa, tổ tiên sinh sống biệt lập trong rừng sâu và chưa có lịch nên lấy tiếng sấm đầu tiên vào mùa Xuân làm dấu hiệu khởi đầu năm mới.
Lễ đón tiếng sấm được tổ chức để cầu mong một năm mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, bản làng bình yên và mọi người nhiều sức khỏe. Đây là dịp để con cháu, anh em, họ hàng làm ăn xa trở về quê hương, cùng nhau hướng về cội nguồn.
Lễ hội thường diễn ra trong 2-3 ngày. Sáng sớm đầu tiên sau ngày có tiếng sấm, khi thầy mo của bản đánh chiêng thông báo, dân bản sẽ nhanh chóng mang các vật dụng sinh hoạt và những quả trứng gà ra suối Nậm Ngân để rửa sạch.
Mọi người cùng rửa mặt, chân tay, gội đầu để trôi đi những đen đủi, phiền muộn của năm cũ. Những quả trứng gà được rửa sạch bằng dòng nước mát mang theo ước mong về sự sinh sôi, phát triển.
Bên dòng suối thiêng, người dân thăm hỏi, chúc nhau những điều tốt đẹp, sức khỏe dẻo dai để chuẩn bị cho một mùa nương rẫy mới.
Người dân chung vui bên chum rượu cần. (Ảnh: Đình Tuần).

Sau nghi thức thanh tẩy, dân bản tập trung về địa điểm trung tâm để tiến hành các lễ thức cúng bái. Nghi thức đầu tiên là cúng bản. Thầy mo, với vai trò chủ lễ, sẽ đọc lời khấn thông báo và xin phép thổ địa, thần suối, thần rừng cho phép dân làng được tổ chức lễ hội.
Tiếp đó là nghi thức cúng thần Sấm và cúng làm vía cho dân bản. Lễ vật dâng cúng đều là những món ăn truyền thống được trao truyền qua nhiều thế hệ.
Theo ông Lo Văn Cường, các lễ vật được bày biện trên 2 chiếc mâm đan bằng mây tre, lót lá chuối rừng để thể hiện lòng thành kính. Lễ vật bao gồm đầu lợn luộc, cá suối nướng, cơm lam màu tím, rượu trắng đựng trong ống nứa, rêu đá, canh măng, gà luộc, xôi nếp, mọc cá… Tất cả đều do người dân trong bản cùng nhau đóng góp.

Gìn giữ và phát huy di sản

Trong tiếng khấn nguyện của thầy mo, cộng đồng người Ơ Đu bày tỏ lòng tri ân đến tổ tiên, những người có công tạo lập bản làng, đồng thời cầu mong thần Sấm và tổ tiên ban cho bản làng sự ấm no, bình yên, mùa màng tươi tốt.
Sau lễ cúng, thầy mo sẽ thực hiện nghi thức làm vía, đặt tên và buộc những sợi chỉ đen vào cổ tay cho mọi người với ý nghĩa cầu mong sức khỏe và may mắn.
Hoàn tất phần lễ, cả cộng đồng bước vào phần hội với không khí tưng bừng, náo nhiệt. Các trò chơi dân gian, những điệu nhảy sạp, tiếng hát, tiếng chiêng vang vọng khắp núi rừng, thể hiện tinh thần đoàn kết, vui vẻ của người dân.
Sau nghi thức lễ, người dân sum vầy bên mâm cơm. (Ảnh: Đình Tuân).

Ông Lo Văn Thái - Trưởng bản Văng Môn, xã Nga My cho biết, lễ đón tiếng sấm là một nghi lễ không thể thiếu của đồng bào Ơ Đu. Hàng năm, chỉ tổ chức nhỏ tại các hộ gia đình, nhưng cứ khoảng 3 năm bản sẽ tổ chức quy mô lớn hơn với sự tham gia của tất cả người dân trong bản.
Tồn hàng trăm năm, lễ đón tiếng sấm mang đậm sắc thái văn hóa đặc trưng. Tiếng sấm vang lên báo hiệu cho mùa gieo trồng bắt đầu, tiếng sấm còn là mốc thời gian để đồng bào thực hiện những việc trọng đại trong gia đình, dòng họ và kể cả công việc chung của cộng đồng.
Bản thân người Ơ Đu từ khi sinh ra cho đến lúc chết đi cũng phải chờ tiếng sấm, theo người dân chỉ khi có tiếng sấm vang lên thì linh hồn người đã khuất mới được siêu thoát.
Cuối tháng 6/2025, Bộ VH,TT&DL quyết định công nhận "Lễ đón tiếng sấm đầu năm của dân tộc Ơ Đu (ở xã Nga My, Nghệ An) là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Đây là sự ghi nhận xứng đáng cho những nỗ lực bảo tồn văn hóa của cộng đồng và cũng là niềm tự hào của người dân Ơ Đu nói riêng và tỉnh Nghệ An nói chung.
Những năm qua, được sự quan tâm của Nhà nước và các cấp chính quyền, đời sống văn hóa, tinh thần của bà con ngày càng được nâng cao. Đặc biệt, người Ơ Đu luôn có ý thức sâu sắc trong việc gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa độc đáo của đồng bào mình.
Trong dịp này, Bộ VH,TT&DL cũng công nhận Chữ Thái ở Nghệ An và Nghệ thuật Trống tế Yên Thành, Nghệ An là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Nghệ An có 14 Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia; trong đó, Dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh được UNESCO vinh danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại vào tháng 11/2014.

Theo Phạm Tâm
giaoducthoidai.vn
Theo: giaoducthoidai.vn
2025/07/07 15:37 (GMT+7)
2026-02-27 08:40

Hưng Yên đề xuất dành gần 2 tỷ đồng/năm hỗ trợ người nhiễm HIV/AIDS

GD&TĐ - Sở Y tế tỉnh Hưng Yên đề xuất dành gần 2 tỷ đồng/năm hỗ trợ mua thẻ BHYT và cùng chi trả thuốc kháng vi-rút HIV cho người nhiễm HIV/AIDS.

Hưng Yên đề xuất dành gần 2 tỷ đồng/năm hỗ trợ người nhiễm HIV/AIDS
2026-02-27 08:40

Bác sĩ Vinmec 'hồi sinh' đôi chân cho bé gái liệt hoàn toàn

GD&TĐ - Bé gái 12 tuổi xuất hiện dấu hiệu yếu chân tay, dù đã chữa trị nhiều nơi, tình trạng vẫn ngày càng nặng, cuối cùng liệt hoàn toàn hai chân. Bước ngoặt đến với em khi các bác sĩ Vinmec Times City xác định nguyên nhân do khối nang nội bì trong tủy sống và phẫu thuật thành công, giúp em từ việc phải ngồi xe lăn nay chập chững bước đi trong niềm hạnh phúc vỡ òa của gia đình.

Bác sĩ Vinmec 'hồi sinh' đôi chân cho bé gái liệt hoàn toàn
2026-02-27 08:40

Đột phá kỹ thuật E-CPR cứu sống bệnh nhân ngừng tim

GD&TĐ - Với kỹ thuật E-CPR (ECMO hồi sinh tim phổi), bác sĩ ở TPHCM cứu sống nhiều ca ngừng tim, tỷ lệ phục hồi đạt 36%.

Đột phá kỹ thuật E-CPR cứu sống bệnh nhân ngừng tim
2026-02-27 08:39

TPHCM khuyến cáo người dân cẩn trọng dịch bệnh sau Tết

GD&TĐ - Sau Tết, dịch bệnh tay chân miệng có thể tăng trong tháng 3, dịch sốt xuất huyết có thể tăng sớm hơn so với những năm trước.

TPHCM khuyến cáo người dân cẩn trọng dịch bệnh sau Tết
2026-02-27 08:39

Bước tiến mới trong ứng dụng y học tái tạo và phục hồi chức năng

GD&TĐ - Y học tái tạo được xem là bước tiến quan trọng trong việc chuyển đổi mô hình từ điều trị đơn thuần sang chăm sóc tích hợp, hiện đại, nhân văn.

Bước tiến mới trong ứng dụng y học tái tạo và phục hồi chức năng
2026-02-27 08:39

Người bệnh thoái hóa khớp có nên tập thể dục?

GD&TĐ - Hiện tại chưa có phương pháp chữa khỏi hoàn toàn bệnh thoái hóa khớp, và tập thể dục nhẹ nhàng là một phương pháp điều trị phổ biến để kiểm soát các triệu chứng của bệnh.

Người bệnh thoái hóa khớp có nên tập thể dục?
2026-02-27 08:39

Vì sao Brazil có số người sống thọ cao bất thường?

GD&TĐ - Một bài báo mới nghiên cứu lý do tại sao Brazil lại có số lượng người sống thọ cao bất thường.

Vì sao Brazil có số người sống thọ cao bất thường?
2026-02-27 08:39

Suy nhược thần kinh do làm quá nhiều việc một lúc

GD&TĐ - Khi một người vừa làm việc, vừa chăm con, lo toan gia đình và cố kiểm soát mọi thứ, hệ thần kinh sẽ là thứ đầu tiên kiệt sức. Bề ngoài họ vẫn ổn, nhưng bên trong lại rơi vào trạng thái mệt mỏi kéo dài, cáu gắt, mất ngủ – dấu hiệu âm thầm của suy nhược thần kinh đang dần hình thành.

Suy nhược thần kinh do làm quá nhiều việc một lúc
2026-02-27 08:38

'Sự hy sinh thầm lặng' tôn vinh đội ngũ thầy thuốc và nhân viên y tế

GD&TĐ - Để thực hiện thắng lợi mục tiêu của ngành y tế, yếu tố quyết định chính là đội ngũ thầy thuốc và nhân viên y tế - những người cống hiến thầm lặng.

'Sự hy sinh thầm lặng' tôn vinh đội ngũ thầy thuốc và nhân viên y tế
2026-02-27 08:38

Trung tướng, GS.TS.BS Lê Hữu Song – Giám đốc Bệnh viện Trung ương Quân đội 108: Làm khoa học phải đến tận cùng, làm nghề y phải bằng trái tim biết hạnh phúc…

(CLO) Với Trung tướng, GS.TS.BS Lê Hữu Song – Giám đốc Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, nghề y như duyên phận, như sứ mệnh để ông được phụng sự, được hạnh phúc… Trái tim biết hạnh phúc không chỉ là một trái tim khoẻ mà còn là một trái tim biết yêu thương, chia sẻ và hết lòng với người bệnh.

Trung tướng, GS.TS.BS Lê Hữu Song – Giám đốc Bệnh viện Trung ương Quân đội 108: Làm khoa học phải đến tận cùng, làm nghề y phải bằng trái tim biết hạnh phúc…