Mỗi độ xuân về, khi những cơn mưa phùn lất phất đã thưa dần và bầu trời hé mở những khoảng xanh non, mẹ lại bảo: “Mang chăn màn ra hong nắng đi con. Đầu năm phải cho nhà cửa thơm tho, cho lòng người nhẹ nhõm”.
Câu nói giản dị ấy theo tôi suốt bao mùa Xuân lớn lên ở miền quê, nơi con người sống giản dị và chậm rãi như nhịp nước chảy ven bờ mương, thửa ruộng. Niềm vui với tôi đôi khi chỉ là mùi nắng mới thơm vương trên từng sợi vải.
Sáng xuân ở quê dịu dàng như những chùm hoa bưởi chúm chím nở. Mặt trời lên muộn, ánh nắng mỏng tang như tơ rải xuống những mái ngói đỏ tươi và những hàng cau cao vút. Mẹ thức dậy từ sớm nhóm bếp đun ấm nước chè xanh. Tôi lẽo đẽo theo sau giúp mẹ bê từng chiếc chăn đã được giặt ra sân.
Cái sân gạch đỏ năm nào cũng in dấu chân người nhưng mỗi mùa Xuân lại như mới bởi trên đó là cả một câu chuyện bắt đầu lại từ những điều nhỏ bé. Chăn màn được trải ra ngay ngắn trên dây phơi cùng chiếc áo dạ của bố, mấy cái khăn len đã sờn của bà, những chiếc áo dài mẹ ít khi mặc.
Tất cả đều được hong dưới nắng xuân dịu nhẹ. Mùi nắng non quyện với hương nước xả vải thơm dịu, mùi gió đồng tạo nên thứ hương rất riêng. Tôi còn nhớ những ngày bé xíu, chỉ cần chạy qua dây phơi đã bị mẹ nhắc khẽ: “Đừng làm quần áo rơi xuống đất, kẻo mẹ phải đi giặt lại hết đấy”. Khi ấy, tôi chỉ thấy đó là công việc thường nhật. Mãi sau này mới nhận ra, việc hong nắng đầu năm giống như cách người quê tôi gửi gắm niềm tin vào sự khởi đầu mới.
Những buổi hong nắng không chỉ là việc nhà mà còn là dịp gặp gỡ, trò chuyện. Các bà, các cô trong xóm thường mang chăn ra sân phơi rồi đứng dựa cổng, tay cầm tách trà nóng hỏi han nhau, tâm sự chuyện con cái, mùa màng. Những câu chuyện trò rộn ràng.
Lũ trẻ con chạy nhảy quanh sân chơi trò đuổi bắt, thỉnh thoảng trốn sau những tấm chăn lớn có màu đỏ, màu xanh điểm tô vài bông hoa xinh xắn. Ánh nắng xuân làm mọi thứ trở nên mềm mại kể cả những kỷ niệm tưởng chừng đã cũ. Có năm trời nắng đẹp, bố đem cả bộ phản gỗ ra hong, vừa lau vừa kể chuyện ngày xưa.
Mỗi dịp đầu năm bà con xóm tôi đều tranh thủ hong phơi đủ thứ, từ thúng mủng, nong nia cho tới chiếc cặp sách của lũ trẻ. Bố bảo: “Hong nắng không chỉ để mọi thứ được khô mà còn để xua đi cái ẩm mốc của năm cũ. Để người ta thấy mình được bắt đầu cho một hành trình mới nhiều may mắn và tinh khôi”.
Tôi nghe mà thấy lòng ấm áp. Những lời giản dị ấy chứa đựng triết lý sống mộc mạc của người quê, chăm chút cho từng vật nhỏ cũng là cách chăm chút cho tâm hồn. Khi chiều xuống, mẹ thu lại chăn màn đã khô, gấp gọn gàng đặt vào tủ. Hương nắng còn vương trên từng nếp vải, lan nhẹ trong căn nhà. Mùa Xuân năm nào cũng bắt đầu như thế bằng những việc rất đỗi giản dị nhưng chứa bao hy vọng.
Nắng xuân không gay gắt như mùa Hạ. Nó nhẹ như bàn tay ai khẽ ve vuốt, đủ để làm hong khô những ẩm ướt còn sót lại trên nếp vải, đủ để hong ấm những góc nhà. Những ngày ấy, bà thường ngồi ở bậc cửa khâu lại những chiếc cúc áo đã lỏng. Bà bảo: “Đầu năm sửa sang chút đỉnh, cả năm sẽ được bền”.
Tôi nhìn những mũi kim chậm rãi của bà mà thấy thời gian như trôi chậm hơn. Mỗi đường kim, mũi chỉ đều là dấu vết của sự tảo tần và yêu thương. Có những kỷ niệm rất nhỏ nhưng ở lại rất lâu. Như buổi trưa xuân hôm nào, cả nhà vào ngồi quây quần bên mâm cơm với bát canh rau cải nấu với cá rô đồng. Mùi thơm lan khắp gian bếp nhỏ. Ăn xong, tôi lại chạy ra sân, chui vào giữa những tấm chăn ấm nắng, ngước nhìn lên bầu trời trong veo.
Tôi tin rằng hạnh phúc thật ra chỉ là một khoảnh khắc bình yên như thế. Thời gian trôi, bận rộn với những guồng quay cuộc sống nhưng mỗi khi xuân về, tôi lại nhớ bàn tay mẹ phơi áo, nhớ tiếng cười của cô bạn láng giềng. Nhớ cái cảm giác ôm chiếc chăn vừa hong xong, mềm mại và thơm mùi nắng. Những điều tưởng chừng nhỏ bé ấy lại trở thành nơi neo đậu tâm hồn mỗi khi tôi thấy mệt mỏi.
Giờ đây, sân gạch đã cũ hơn, mái tóc mẹ đã điểm bạc nhưng nắng xuân vẫn hiền lành như ngày nào. Mẹ không còn nhanh nhẹn như trước nhưng vẫn tỉ mỉ phơi từng tấm chăn, chiếc chiếu, vuốt cho phẳng phiu. Giữa cuộc sống nhiều đổi thay, những buổi hong nắng giản dị ở quê giúp ta học được cách trân trọng từng điều nhỏ bé, cách bắt đầu lại bằng sự chăm chút và yêu thương.
Hong nắng ngày xuân hóa ra không chỉ là hong quần áo, chăn màn mà còn là hong lại những ký ức, hong lên niềm tin và sự ấm áp trong mỗi con người. Để khi một mùa Xuân mở ra, ta bước cùng tâm hồn nhẹ nhàng, thơm thảo như mùi nắng đầu mùa, thứ hương không thể giữ trong tay nhưng luôn ở lại thật lâu trong trái tim.
