Triển lãm 'Sĩ tử 3 - Chuyện sĩ tử': Đưa đạo học Việt trở lại đời sống đương đại

2026/05/31 10:15

GD&TĐ - Hướng tới kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076 - 2026), triển lãm 'Sĩ tử 3 - Chuyện sĩ tử' kéo dài đến 30/6...

Hơn 40 tác phẩm nghệ thuật cùng 950 câu chuyện học tập được trưng bày tại triển lãm “Sĩ tử 3 - Chuyện sĩ tử”, mở ra góc nhìn mới về đạo học Việt Nam trong đời sống đương đại.

“Vườn Trạng nguyên” kể 950 câu chuyện học tập

Hướng tới kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám - trường Quốc học đầu tiên của Việt Nam (1076 - 2026), triển lãm “Sĩ tử 3 - Chuyện sĩ tử” kéo dài đến 30/6, quy tụ hơn 40 tác phẩm của 22 tác giả trẻ, cùng không gian trải nghiệm “Vườn Trạng nguyên” với 950 câu chuyện học tập đến từ nhiều thế hệ, ngành nghề và vùng miền trên khắp đất nước.

Nếu ở các mùa triển lãm trước, hình ảnh sĩ tử chủ yếu gắn với áp lực trường thi, mùa thi hay những ký ức học trò, thì “Sĩ tử 3” mở rộng khái niệm theo hướng gần gũi và hiện đại hơn. Sĩ tử không chỉ là người chuẩn bị bước vào trường thi, mà có thể là bất kỳ ai đang âm thầm học hỏi, lao động, vượt qua giới hạn bản thân để trưởng thành.

Ông Nguyễn Ngọc Linh (Nhau Studio), đồng tổ chức triển lãm cho biết, “học” không chỉ là câu chuyện của tuổi trẻ hay những năm tháng trên ghế nhà trường, mà còn là hành trình kéo dài suốt đời người, học từ trải nghiệm, va vấp, lao động, mất mát. Thông qua 950 câu chuyện được trưng bày, dự án mong muốn tạo sự kết nối giữa các thế hệ, nơi người đi trước truyền cảm hứng cho người đi sau, người đi sau tiếp tục tiếp sức cho thế hệ kế cận.

Trong không gian Văn Miếu - Quốc Tử Giám, tinh thần ấy tạo nên sự kết nối đặc biệt giữa quá khứ và hiện tại. Nếu những tấm bia Tiến sĩ là nơi lưu danh các vị đại khoa trong lịch sử, thì “Vườn Trạng nguyên” lại lựa chọn ghi nhận những nỗ lực học tập hôm nay. 950 câu chuyện được trưng bày là những hành trình vượt khó, những lần thất bại rồi đứng dậy, không ngừng học hỏi giữa bộn bề đời sống.

Đó có thể là câu chuyện của một học sinh miền núi băng rừng vượt suối đến trường, một người lao động học nghề ở tuổi trung niên, hay một bạn trẻ đang loay hoay tìm hướng tương lai. Với góc nhìn này, “hiền tài” không còn là khái niệm chỉ dành cho người đỗ đạt khoa bảng, mà được mở rộng thành sự trân trọng đối với mọi hành trình nỗ lực và học tập.

“Vườn Trạng nguyên” được sắp đặt thành không gian nghệ thuật nổi bật nhất của triển lãm. Được tạo dựng bằng các vật liệu thủ công truyền thống như giấy dó, nón lá, đèn mây tre đan, cái nơm, cái đó… mang đến cảm giác gần gũi và giàu tính biểu tượng. Trong khu vườn ấy, người xem có thể bắt gặp câu chuyện của chính mình, hay tìm thấy sự đồng cảm từ người xa lạ khi cùng mang khát vọng học tập.

“Thông qua không gian này, triển lãm muốn khẳng định đạo học Việt Nam chưa bao giờ tách rời khỏi đời sống. Nó được nuôi dưỡng từ lao động, gia đình, cộng đồng và cả những trải nghiệm rất bình dị của con người”, TS Lê Xuân Kiêu - Giám đốc Trung tâm Hoạt động VHKH Văn Miếu - Quốc Tử Giám cho hay.

Không gian nghệ thuật 'Vườn Trạng nguyên'.

Nghệ thuật kết nối đạo học với đời sống hiện đại

Cùng với “Vườn Trạng nguyên”, hơn 40 tác phẩm hội họa của các nghệ sĩ trẻ cũng tạo nên chất thơ về lịch sử đạo học Việt Nam. Những biểu tượng quen thuộc như người thầy Chu Văn An, hình ảnh sĩ tử “sôi kinh nấu sử”, đèn đom đóm từ vỏ trứng, hay sắc tím bằng lăng mùa thi… được tái hiện bằng ngôn ngữ màu nước giàu cảm xúc.

Có những bức tranh gợi nhớ ký ức học trò của nhiều thế hệ, nhưng cũng có những tác phẩm cho thấy góc nhìn tiếp cận truyền thống bằng tư duy nghệ thuật mới. Các nghệ sĩ không minh họa lịch sử mà tìm cách kết nối những biểu tượng văn hóa quen thuộc với đời sống hiện đại.

Hình ảnh Văn Miếu - Quốc Tử Giám xuất hiện không chỉ như một di sản, mà giống một biểu tượng sống của tinh thần hiếu học. Trong không gian ấy, những giá trị tưởng như thuộc về quá khứ lại được kể lại bằng ngôn ngữ nghệ thuật của thời đại mới.

Đáng chú ý, triển lãm không dừng lại ở việc khơi gợi hoài niệm, mà đặt ra câu hỏi xuyên suốt “học để làm gì?”. Qua mỗi tác phẩm và sự sắp đặt không gian, triển lãm nhắc nhở giá trị của việc học không nằm ở bằng cấp hay ghi danh, mà ở khả năng khiến con người hiểu biết hơn, nhân văn hơn, như lời cổ nhân dạy “nhân bất học bất tri lý”.

Một tác phẩm hội họa độc đáo về việc thi cử xưa.

Việc học vì thế không kết thúc sau cánh cổng nhà trường, mà tiếp tục trong cuộc sống, trong khả năng thích nghi khi đời sống biến đổi.

Tinh thần ấy khiến “Sĩ tử 3” trở thành một trong những triển lãm hiếm hoi về giáo dục và văn hóa có khả năng tạo kết nối rộng với người trẻ. Người xem đến triển lãm không chỉ để thưởng thức nghệ thuật, mà còn để tìm kiếm sự đồng cảm với câu chuyện của chính mình.

Trao đổi với Báo GD&TĐ, Á hậu Thụy Vân (Hoa hậu Việt Nam năm 2008) chia sẻ: “Tôi vẫn tin rằng mỗi người trong chúng ta đều tìm thấy lý do để mình luôn luôn học hỏi, phấn đấu và cố gắng mỗi ngày để chính chúng ta được hoàn thiện hơn”.

Trong hoạt động hướng tới kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám, việc trưng bày 950 câu chuyện học tập cũng góp phần lan tỏa mạnh mẽ tinh thần hiếu học trong xã hội hiện đại.

Vì vậy, giữa không gian của nghìn năm bia đá, “Sĩ tử 3” không mang cảm giác của một triển lãm nhìn về quá khứ, mà giống một cuộc trò chuyện với hiện tại. Một cuộc trò chuyện về việc học, về khát vọng trưởng thành và về cách hậu thế tiếp tục gìn giữ tinh thần đạo học suốt nhiều thế kỷ để bồi đắp nền văn hóa Việt Nam.

Theo bà Nguyễn Thùy Anh - Hiệp hội Màu nước Quốc tế tại Việt Nam, “Sĩ tử 3” không chỉ là một triển lãm nghệ thuật, mà còn là dự án giàu giá trị văn hóa và giáo dục, nơi mọi nỗ lực đều được công nhận và lắng nghe. Triển lãm cho thấy sự nghiêm túc trong tư duy sáng tạo, khả năng kể chuyện bằng ngôn ngữ hội họa và tinh thần kết nối nghệ thuật với cộng đồng.

Triển lãm quy tụ hơn 40 tác phẩm từ 22 nghệ sĩ trẻ.

“Vườn Trạng nguyên” kể 950 câu chuyện học tập

Nghệ thuật kết nối đạo học với đời sống hiện đại

Việc học vì thế không kết thúc sau cánh cổng nhà trường, mà tiếp tục trong cuộc sống, trong khả năng thích nghi khi đời sống biến đổi.

Theo bà Nguyễn Thùy Anh - Hiệp hội Màu nước Quốc tế tại Việt Nam, “Sĩ tử 3” không chỉ là một triển lãm nghệ thuật, mà còn là dự án giàu giá trị văn hóa và giáo dục, nơi mọi nỗ lực đều được công nhận và lắng nghe. Triển lãm cho thấy sự nghiêm túc trong tư duy sáng tạo, khả năng kể chuyện bằng ngôn ngữ hội họa và tinh thần kết nối nghệ thuật với cộng đồng.

Chia sẻ