Từ giá trị truyền thống đến kiến tạo diện mạo mới cho văn hóa Việt
2026/01/02 14:46
(NB&CL) Năm 2025 chứng kiến sự chuyển động mạnh mẽ trong đời sống văn hóa - nghệ thuật khi các sự kiện văn hóa không chỉ bùng nổ ở số lượng hay quy mô mà còn ở việc thay đổi tư duy sáng tạo, trong cách tiếp cận di sản. Hoạt động văn hóa nghệ thuật hướng đến sự chuyên nghiệp hơn, xu hướng ứng dụng công nghệ vào văn hóa trở nên rõ nét hơn...
Khi phim về lịch sử trở thành… “bom tấn”
Cuối tháng 11/2025, điện ảnh Việt Nam đón nhận một tin vui lớn khi bộ phim “Mưa đỏ” của Việt Nam lần đầu tiên chính thức được góp mặt trong danh sách 86 phim truyện đủ điều kiện tranh giải Phim quốc tế hay nhất tại Oscar 2026 của Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh Mỹ. Đây là quả ngọt từ sự chuẩn bị chuyên nghiệp, bài bản và nghiêm túc của Việt Nam khi tham dự sân chơi điện ảnh lớn nhất hành tinh, cho thấy tầm vóc ngày càng rõ nét của điện ảnh Việt trong quá trình hội nhập, quảng bá hình ảnh và tiếng nói nghệ thuật của đất nước trên trường quốc tế.
Trước đó, “Mưa đỏ” đã “gây sốt” tại Việt Nam khi trở thành một hiện tượng phòng vé với cột mốc doanh thu kỷ lục hơn 750 tỷ đồng, mức doanh thu cao nhất lịch sử điện ảnh Việt. “Mưa đỏ” cũng thu hút 1 triệu lượt xem chỉ trong 24 giờ sau khi được phát sóng miễn phí trên nền tảng TV360 của Viettel.
Năm 2025, điện ảnh Việt cũng ghi nhận sự thành công đến từ hai bộ phim điện ảnh về chiến tranh khác là “Đào, Phở và Piano”, “Địa đạo: Mặt trời trong bóng tối”. Lý giải về thành công này, các ý kiến đều thống nhất cho rằng, phim đã khắc phục được điểm yếu cố hữu lâu nay của dòng phim chiến tranh. Trước đây, phim đề tài chiến tranh thường bị “chê” về những vấn đề trong nội dung và cách kể chuyện, thiếu sự đột phá mới mẻ khiến nhân vật trở nên nhạt nhòa, đơn điệu, không thu hút được khán giả trẻ. Theo nhà phê bình Nguyễn Phong Việt, điều này khác với gu thưởng thức của giới trẻ Việt Nam, bởi hiện nay, các bạn trẻ tiếp xúc với nhiều nền điện ảnh trên thế giới, tư duy xem phim rất rộng mở, nên nếu tác phẩm không “chạm” đến cảm xúc thì dễ thất bại.
Sự xuất hiện của những tác phẩm như “Mưa đỏ”, “Đào, Phở và Piano”, “Địa đạo: Mặt trời trong bóng tối” được cho là đã đánh dấu một bước chuyển mình trong tư duy làm phim.
Do vậy, sự xuất hiện của những tác phẩm như “Mưa đỏ”, “Đào, Phở và Piano”, “Địa đạo: Mặt trời trong bóng tối” được cho là đã đánh dấu một bước chuyển mình trong tư duy làm phim. Các nhà làm phim dường như đã tìm được cách dung hòa giữa giá trị lịch sử và ngôn ngữ điện ảnh hiện đại, để mang đến những tác phẩm điện ảnh giàu cảm xúc. Phim không đi theo lối mòn mà tập trung vào những câu chuyện dung dị về thân phận con người trong bối cảnh chiến tranh. Thông điệp về giá trị của hòa bình, tình yêu đất nước và sự hy sinh được truyền tải trong nhiều chi tiết nhỏ nhưng đầy ý nghĩa, “chạm” đến trái tim người xem. Ngoài ra, bên cạnh sự đầu tư công phu về bối cảnh và kỹ thuật, các bộ phim đều có ngôn ngữ điện ảnh chuyên nghiệp và diễn viên diễn xuất ấn tượng.
Những “bom tấn” của dòng phim cách mạng trong năm 2025 cũng đã góp phần tạo nên một năm “bùng nổ” của thị trường điện ảnh Việt Nam. Các rạp chiếu liên tiếp chứng kiến sự phá vỡ các kỷ lục phòng vé. Đến tháng 11, đã có 13 phim vượt con số doanh thu 100 tỷ đồng, trong khi trước đây, cao điểm nhất là năm 2024 cũng chỉ có 6 phim vượt qua con số này.
Đáng nói là thị trường điện ảnh 2025 cũng cho thấy sự đa dạng về thể loại, sự chuyên nghiệp hóa chưa từng có trong khâu sản xuất và phát hành. Các nhà sản xuất đã chú ý hơn vào đầu tư cho kỹ xảo và hậu kỳ. Một số dự án phim đã có chiến dịch truyền thông triển khai bài bản, phủ sóng toàn bộ các nền tảng số và mạng xã hội, tạo ra “hiệu ứng truyền miệng số” mạnh mẽ. Nhiều dự án đã tìm kiếm nguồn vốn, kinh nghiệm và thị trường phát hành nước ngoài ngay từ giai đoạn tiền sản xuất, điều này cho thấy các nhà làm phim đang hướng tới thị trường quốc tế. Rõ ràng, điện ảnh Việt Nam đang tiến lên, không chỉ vì những kỷ lục phòng vé mà còn là sự “trưởng thành” về tư duy làm phim. Thị trường điện ảnh đang sẵn sàng cho những bước nhảy vọt trong những năm tiếp theo, khẳng định vai trò một lĩnh vực quan trọng của ngành công nghiệp văn hóa.
Các “Concert quốc gia” bùng nổ mạnh mẽ
Những năm trước đây, các chương trình nghệ thuật chính luận gắn với những dịp lễ lớn của đất nước vẫn bị nhiều khán giả, đặc biệt là giới trẻ xem như không phải lựa chọn dành cho mình. Không khí trang trọng, tính nghi lễ và cách dàn dựng “nghiêm túc” khiến các sự kiện này khó cạnh tranh với những loại hình giải trí sôi động, giàu yếu tố công nghệ. Tuy nhiên, đến năm 2025, mọi thứ đã thay đổi: Cổng đăng ký vé chương trình “Tổ quốc trong tim” tại sân vận động quốc gia Mỹ Đình đã “sập” sau chưa đầy 10 phút khi phải tiếp nhận khoảng 3 triệu lượt quét. Đại nhạc hội “V Concert - Rạng rỡ Việt Nam” cũng bán hết sạch vé chỉ sau ít ngày mở bán… Và chỉ trong hơn một tháng dịp Quốc khánh, gần 10 concert lớn được tổ chức, hàng trăm nghìn lượt khán giả tham gia hòa nhịp trong các sự kiện âm nhạc - đây là một bức tranh nghệ thuật chưa từng có.
.jpg)
Sự thành công của các “Concert quốc gia” là minh chứng cho thấy: Văn hóa - nghệ thuật là phương thức hiệu quả và tinh tế nhất để giáo dục và lan tỏa tình yêu đất nước. Những chương trình này đã nhóm lên ngọn lửa của lòng yêu nước và tự hào dân tộc trong tim mỗi người Việt Nam, để tình yêu ấy cháy lên thông qua ngôn ngữ âm nhạc và sân khấu.
Theo các chuyên gia, ngoài yếu tố “thiên thời, địa lợi”, các “Concert quốc gia” hấp dẫn khán giả trước hết bởi chất lượng nghệ thuật. Đây là những sự kiện được đầu tư lớn về bối cảnh, công nghệ hiện đại, phong cách trình diễn mới mẻ và các tiết mục độc đáo, kết hợp cả yếu tố truyền thống, hiện đại và sự sáng tạo. Đặc biệt, các “Concert quốc gia” còn mang tới cho khán giả cảm xúc thật chứ không chỉ truyền tải thông điệp một cách đơn thuần. PGS.TS. Bùi Hoài Sơn, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội cho rằng, điểm cốt lõi khiến các concert quốc gia gây tiếng vang chính là khả năng “đánh thức” cảm xúc tập thể thay vì những bài học khô khan. Chứng kiến hình ảnh 50.000 người cùng đứng dậy hát vang bài quốc ca hùng tráng, nhuộm đỏ sân vận động Mỹ Đình với màu cờ đỏ sao vàng và sau mỗi đêm diễn, tràn ngập trên các nền tảng xã hội là chia sẻ tích cực về chương trình, chúng ta càng thấy rõ hơn tiềm lực mạnh mẽ của ngành công nghiệp âm nhạc, giải trí hiện nay.
Điểm cốt lõi khiến các concert quốc gia gây tiếng vang chính là khả năng “đánh thức” cảm xúc tập thể thay vì những bài học khô khan. Chứng kiến hình ảnh 50.000 người cùng đứng dậy hát vang bài quốc ca hùng tráng, nhuộm đỏ sân vận động Mỹ Đình với màu cờ đỏ sao vàng và sau mỗi đêm diễn, tràn ngập trên các nền tảng xã hội là chia sẻ tích cực về chương trình, chúng ta càng thấy rõ hơn tiềm lực mạnh mẽ của ngành công nghiệp âm nhạc, giải trí hiện nay.PGS.TS. Bùi Hoài Sơn- Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội
Từ sức hút của các “Concert quốc gia”, PGS.TS. Bùi Hoài Sơn cho rằng, chúng ta đang đứng trước cơ hội vàng để thúc đẩy công nghiệp văn hóa. Các concert quy mô lớn là sự khởi đầu hoàn hảo trong việc kiến tạo không gian nghệ thuật chuyên nghiệp, đặt nền móng bền vững cho việc phát triển công nghiệp biểu diễn, thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa. Những sự kiện này không chỉ tạo ra doanh thu khổng lồ từ bán vé, tài trợ thương mại hay bản quyền truyền hình mà còn kích thích chuỗi cung ứng, thúc đẩy các ngành công nghiệp giải trí sáng tạo, tạo ra môi trường thực tế để các công ty Việt Nam nâng cao năng lực hoạt động. Đây cũng là những sự kiện “đòn bẩy” phát triển du lịch văn hóa, thúc đẩy chi tiêu cho lưu trú, ẩm thực và mua sắm, đồng thời quảng bá hình ảnh đất nước, con người và văn hóa Việt Nam ra thế giới.
“Tái sinh” bản sắc thành “sức mạnh mềm” quốc gia
Văn hóa Việt Nam đang trải qua một giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ, khi thách thức đi liền với cơ hội. Đó là, chúng ta làm thế nào để vừa bảo tồn được những giá trị truyền thống cốt lõi của dân tộc, vừa năng động kiến tạo một diện mạo mới phù hợp với xu thế toàn cầu hóa? Theo các chuyên gia, đây là một hành trình đầy cam go nhưng cũng mở ra những chân trời mới để Việt Nam khẳng định sức mạnh mềm trên trường quốc tế.
.jpg)
Thực tế cho thấy, sự phát triển của công nghệ và quá trình hội nhập đã cung cấp công cụ mạnh mẽ để văn hóa Việt Nam khoác lên mình “chiếc áo” mới, hiện đại và dễ tiếp cận hơn. Theo GS.TS Phạm Hồng Tung, Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo Viện Việt Nam học và Khoa học phát triển (Đại học Quốc gia Hà Nội), văn hóa truyền thống không phải là vật cản mà là “nguồn vốn” vô giá, là điểm tựa để sự sáng tạo Việt Nam trở nên khác biệt và có chiều sâu. Các giá trị như lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết, tôn trọng các giá trị nhân văn là yếu tố “lõi” để các sản phẩm văn hóa hiện đại trở nên nhân bản và dễ dàng “chạm” đến tâm hồn công chúng. Đồng thời, văn hóa đã và đang trở thành ngành kinh tế sáng tạo: Các ngành công nghiệp văn hóa như điện ảnh, âm nhạc, thiết kế thời trang, games… đang sử dụng chất liệu truyền thống để tạo ra các sản phẩm mang tính thương mại cao. Sự thành công của các thương hiệu thời trang dân tộc hay những sản phẩm âm nhạc khai thác chất liệu dân gian đã chứng minh: Văn hóa chính là sức mạnh kinh tế.
.jpg)
Trong bối cảnh toàn cầu hóa như vậy, một làn sóng mới rất đáng chú ý đang nổi lên mạnh mẽ trong giới nghệ sĩ trẻ Việt Nam: làn sóng “quay về” với cội nguồn. Không chỉ là sự hồi tưởng hay hoài niệm, đây là một cuộc cách mạng sáng tạo, nơi các nghệ sĩ trẻ sử dụng ngôn ngữ hiện đại và công nghệ để tái sinh, làm mới những chất liệu văn hóa, nghệ thuật truyền thống. Theo GS.TS. Lê Hồng Lý, Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam, những người trẻ đã biết khai thác văn hóa dân gian vào các tác phẩm hiện đại và đã thu được thành công lớn. Họ là những người vừa góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc, vừa đóng vai trò quảng bá, lan tỏa văn hóa Việt trong đời sống đương đại. Các nghệ sĩ đã mạnh dạn đưa chất liệu dân ca, hò, lý hay nhạc cụ dân tộc vào các thể loại Pop, R&B, EDM hiện đại. Sự kết hợp này không chỉ tạo ra âm nhạc độc đáo mà còn giúp quảng bá văn hóa Việt Nam một cách tinh tế và cuốn hút.
Nhiều chuyên gia cũng cho rằng, cộng đồng nghệ sĩ trẻ Việt Nam đã trở thành một lực lượng tiên phong, sử dụng tài năng và sự sáng tạo để đưa văn hóa, nghệ thuật Việt Nam vươn ra thế giới. Bí quyết thành công của thế hệ nghệ sĩ trẻ nằm ở chiến lược “Globalize the local” (Toàn cầu hóa địa phương) - sử dụng ngôn ngữ nghệ thuật hiện đại để kể những câu chuyện mang đậm bản sắc Việt. Thành công của họ không chỉ dừng lại ở những giải thưởng cá nhân mà còn ở khả năng biến các giá trị truyền thống thành một sản phẩm văn hóa toàn cầu, tạo ra một diện mạo mới đầy sức sống cho đất nước trên đấu trường quốc tế.
.jpg)
Sự trở lại của các giá trị truyền thống không phải là ngẫu nhiên mà là kết quả của nhu cầu tìm kiếm “căn cước” trong một thế giới phẳng. Khi ranh giới địa lý mờ đi và văn hóa ngoại lai tràn vào mạnh mẽ, văn hóa dân tộc trở thành một điểm tựa tinh thần vững chắc. Tuy nhiên, để hội nhập quốc tế thành công trong kỷ nguyên toàn cầu hóa, cần người nghệ sĩ phải có “tâm” và có “tầm”. Họ cần ý thức mình là “người kế thừa văn hóa”, hướng tới việc tạo ra những tác phẩm có giá trị giáo dục, nhân văn, và thẩm mỹ cao. Đồng thời, người nghệ sĩ cần có năng lực sáng tạo đột phá, biến bản sắc Việt thành sản phẩm chất lượng cao, có khả năng cạnh tranh và lan tỏa trên phạm vi toàn cầu. Nghệ sĩ phải là người biết chọn lọc và xây dựng các câu chuyện Việt Nam nhưng mang các giá trị nhân loại phổ quát để dễ dàng chạm đến trái tim công chúng ở mọi quốc gia.
Năm 2025 đã khép lại nhưng những sự kiện nổi bật nhất cho thấy, văn hóa nghệ thuật Việt Nam đã bắt đầu chuyển dịch từ “lượng” sang “chất”. Sự thay đổi này không chỉ là những kỷ lục doanh thu hay giải thưởng, mà là sự xác lập một tư duy mới: Văn hóa là một dòng chảy sáng tạo liên tục, tạo nên bản sắc, tạo nên sức mạnh mềm của quốc gia trong kỷ nguyên toàn cầu hóa.
Luật Di sản văn hóa số 45/2025/QH15 được Quốc hội Khóa XV thông qua vào ngày 23/11/2024 và chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày ngày 1/7/2025. Luật đã kế thừa những mặt tích cực của Luật Di sản văn hóa năm 2001 được sửa đổi, bổ sung một số điều năm 2009, đồng thời, có những quy định về nhiều vấn đề mới đã rõ, được kiểm chứng trong thực tiễn, có tính ổn định cao; đã sửa đổi những quy định chồng chéo, bất cập, không phù hợp với thực tiễn đặt ra để tạo cơ sở, định hướng cho việc giải quyết rất nhiều những điểm nghẽn về thể chế, đồng bộ với hệ thống pháp luật hiện hành.
Theo: congluan.vn
2026/01/01 14:02 (GMT+7)
2026-01-02 07:57
Điểm tựa từ chính sách giáo dục cho học sinh vùng dân tộc thiểu số ở Phú Thọ
GD&TĐ - Chính sách giáo dục kịp thời trở thành điểm tựa để học sinh vùng dân tộc thiểu số ở Phú Thọ yên tâm đến trường, bền bỉ theo đuổi ước mơ học tập.
2026-01-02 07:55
Hoàn thành chu kỳ triển khai CTGDPT 2018: Nền tảng nâng chất lượng giáo dục
GD&TĐ - Hoàn thành lộ trình triển khai cuốn chiếu, Chương trình GDPT 2018 tạo chuyển dịch căn bản từ dạy học truyền thụ kiến thức sang phát triển phẩm chất, năng lực người học.
2026-01-02 07:47
Không đổi mới giáo dục thì mọi đột phá khác đều khó thành công
GD&TĐ - Nghị quyết Đảng bộ tỉnh Vĩnh Long lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030 đã đề ra các nhiệm vụ trọng tâm và các khâu đột phá chiến lược.
2026-01-02 07:47
Vũ khí sinh học kép chống sốt xuất huyết
GD&TĐ - Trên phạm vi khu vực và toàn cầu, các số liệu về sốt xuất huyết khiến các chuyên gia lo ngại.
2026-01-02 07:46
Từ giá trị truyền thống đến kiến tạo diện mạo mới cho văn hóa Việt
(NB&CL) Năm 2025 chứng kiến sự chuyển động mạnh mẽ trong đời sống văn hóa - nghệ thuật khi các sự kiện văn hóa không chỉ bùng nổ ở số lượng hay quy mô mà còn ở việc thay đổi tư duy sáng tạo, trong cách tiếp cận di sản. Hoạt động văn hóa nghệ thuật hướng đến sự chuyên nghiệp hơn, xu hướng ứng dụng công nghệ vào văn hóa trở nên rõ nét hơn...
2026-01-02 07:46
'Chìa khóa' giữ học sinh ở lại trường
GD&TĐ - Công tác chủ nhiệm đang trở thành “chìa khóa” giữ học sinh ở lại trường và nâng cao chất lượng giáo dục vùng cao.
2026-01-02 07:46
Top 5 tọa độ dã ngoại xanh mát sát vách TP.HCM lý tưởng cho kỳ nghỉ Tết Dương lịch
Khám phá những điểm đến bình yên chỉ cách TP.HCM vài chục km như Bửu Long, Cần Giờ hay Hồ Dầu Tiếng để nạp lại năng lượng cho khởi đầu năm mới đầy hứng khởi.
2026-01-02 07:45
VTV Countdown 2026: Sức sống của ca khúc Còn gì đẹp hơn qua giọng hát Nguyễn Hùng
Tiết mục của Nguyễn Hùng tại VTV Countdown 2026 khơi dậy lòng tự hào dân tộc qua giai điệu hào hùng, tôn vinh giá trị của hòa bình và tinh thần đoàn kết người Việt.
