Từ trang sách: Chuyện đời ăm ắp tình người

Với cốt truyện lôi cuốn, lối kể duyên dáng, tác phẩm thu hút được nhiều khán giả nhỏ tuổi, xứng đáng có trong tủ sách của mỗi gia đình, nhà trường.

Bộ ba so le

“Chuyện ở làng Mênh mông” gồm 12 câu chuyện kể về ngôi làng có tên là Mênh mông. Nơi đó có con sông hiền hòa với dòng chảy dịu êm bồi đắp phù sa cho các nà bắp, nà khoai. Nơi có cánh đồng với những vạt nắng đong đưa trên những triền cỏ xanh.

Nơi có tuổi thơ của bộ ba so le từng dọa ma chú Tám. Nơi có ba “cậu Tấm” từng sợ “con ma khóc trong vườn” và ông Sáu Sầu Đời. Và nơi làng Mênh mông ấy chứa đựng những chuyện đời, tình người rất mênh mông.

Thương, cậu bé bị đẻ rớt ngoài dòng Mênh mông. Mới mang bầu tháng thứ tám, lại đúng hôm má qua bên kia sông hái dâu về cho tằm ăn thì Thương gò bụng mẹ đòi ra ngoài. Thấy mẹ buông cành dâu ôm bụng, ba dìu mẹ lên đò qua sông để về trạm xá.

Nhưng đò vừa bơi được mấy nhịp, Thương đã chào đời ngay trên sóng nước êm ru. Chắc bởi được sinh ra trên chính dòng sông Mênh mông êm dịu của làng mà cậu bé Thương vô cùng mê sông hơn mọi thứ trên đời.

Ở làng Mênh mông ấy, Thương chơi thân với hai người bạn là Mẫn và Nghi. Mọi người trong làng vẫn gọi là bộ ba so le. Bởi thằng Mẫn thì cao lêu nghêu, thằng Nghi thì vừa mập vừa lùn, còn Thương thì giống như phép chia của hai đứa nó cộng lại. Tuổi thơ của bộ ba so le rất êm đềm với tháng ngày vùng vẫy dưới dòng Mênh mông. Với trưa hè thằng Nghi và Thương nằm trên giường nhìn ngược lên vòm lá qua khung cửa sổ mà chuyện trò.

Trong những câu chuyện của bộ ba so le có ông Sáu Sầu Đời lúc nào cũng say ngất ngưởng. Chân cẳng ông lem nhem bùn đất. Quần áo trên người ông có khi cả tuần chẳng chịu thay. Ông Sáu Sầu Đời không có người thân, không có bạn. Và ở làng Mênh Mông chỉ có chim chơi với ông Sáu.

Mọi người trong làng đều gọi ông là ông Sáu Sầu Đời. Ngay lưng quần ông Sáu luôn giắt theo một cái bịch. Trong đó đựng lúa, gạo mà ông xin được ở chợ hay những trái bắp ông mót được khi người ta mới thu hoạch xong trên ruộng đồng.

Cứ chiều đến, dưới gốc bàng cổ thụ của làng ông Sáu sẽ rải lúa, bắp cho đàn bồ câu, chim sẻ, chào mào sà xuống ăn. Ông khật khưỡng say và cười khanh khách nhìn bầy chim. Niềm vui của ông Sáu Sầu Đời chính là được say và ngắm nhìn đàn chim trời. Thương và hai người bạn của mình rất sợ ông Sáu. Mỗi lần nhìn thấy ông từ xa là co giò mà chạy.

Ở làng Mênh mông không chỉ có chuyện của Ông Sáu Sầu Đời. Đó còn là câu chuyện của Sứt. Sứt bị sứt môi và nói ngọng nghịu nên người ta gọi tên là Sứt. Sứt ở bên làng biển Bình Minh. Từ nhỏ, Sứt đã mồ côi mẹ. Trong cơn bão năm ngoái ba Sứt đi biển mãi mà không thấy trở về.

Sứt được thím Tám, là người họ hàng xa ở làng Mênh mông dẫn về nuôi. Khi ba “cậu Tấm” phát hiện ra Sứt là đối thủ cũng xâm nhập vào vườn nhà ông Sáu để hái trái ăn. Ngay lập tức ba “cậu Tấm vô tư thể hiện chủ quyền của mình bằng cách đến gặp Sứt nói chuyện, thậm chí có thể đánh nhau để dành lại vườn trái cây nhà ông Sáu.

Nguồn cội là sợi dây gắn kết

Cứ tưởng rằng với ông Sáu Sầu Đời lũ trẻ mãi sợ hãi mà né tránh ông. Thế nhưng đám trẻ lại rất hiểu chuyện. Một lần thấy ông say nằm bên đường. Chúng không vì sợ hãi, mà bỏ mặc ông khi ánh chiều tà sắp tắt. Bộ ba so le đã bàn với nhau sẽ đưa ông về nhà.

Đứa kè bên trái, đứa bên phải dìu đỡ ông đi qua cánh đồng. Mặc dù rất khó khăn nhưng chúng cũng đưa ông về được tới nhà an toàn. Nhà văn Như Hiền đã rất khéo léo khi xây dựng tính cách nhân vật. Từ sự tò mò, thích khám phá rồi thấu hiểu, sẻ chia.

Tìm hiểu về cuộc đời của ông Sáu qua những câu chuyện của người lớn kể lại, chúng hiểu vì sao ông Sáu Sầu Đời luôn chìm trong những cơn say. Và chúng liên hệ với bản thân nếu một ngày mình cũng mất đi người thương quý nhất thì cuộc sống sẽ như thế nào.

Như Thương nếu mỗi tối cậu không thể rúc vào nách ba để hít hà mùi mồ hôi nồng nồng đó thì cả đêm cậu cứ lăn qua lăn lại trên cái giường mãi thôi. Vì thế mà bộ ba so le chẳng còn sợ ông Sáu, từng bước đến bên cạnh động viên, chia sẻ và ở bên ông, cùng ông bước ra khỏi bóng tối của mất mát và nỗi buồn. Lúc rảnh, chúng lại sang nhà chuyện trò với ông.

Chúng bảo nhau phụ giúp ông quét dọn nhà cửa, chùi lại cái lu đựng nước, giặt mền gối giúp ông. Và nấu nồi cơm trên bếp để có hơi ấm ngôi nhà khi ông trở về. Chúng trở thành những người bạn sưởi ấm trái tim lạnh giá bao lâu nay của ông Sáu. Ông đã chẳng còn say khật khưỡng. Khu vườn và ngôi nhà của ông đã bừng sáng nhờ ba “cậu Tấm” mà ông Sáu đã đặt tên cho bộ ba so le.

Cái hay của tác giả khi xây dựng tình huống hơn thua gay cấn của bộ ba so le trước Sứt. Cứ tưởng rằng sẽ mãi là đối thủ của nhau, nhưng khi phát hiện con ma khóc trong vườn nhà ông Sáu chính là Sứt. Ba “cậu Tấm” đã tìm gặp Sứt để giảng hòa.

'Chuyện đời mênh mông' ăm ắp tình yêu dành cho quê hương hiện hữu trong từng ngọn cỏ, triền đê… Ảnh: Phạm Ngọc.

Ba đứa trẻ lắng nghe, những tâm sự của Sứt, những mất mát tổn thương mà Sứt đang gồng mình gánh chịu. Để rồi, chúng bắt tay nhau và trở thành những người bạn. Điều đó cho thấy, có những mối quan hệ ở đời không tránh khỏi những hiểu lầm.

Quan trọng, chúng ta biết nhìn nhận đúng sự việc, biết lắng nghe, và biết chia sẻ. Và cũng chính Sứt cậu bé có vẻ ngoài khiếm khuyết, một tâm hồn u hoài vì mồ côi mẹ, cha còn mất tích trong bão dữ đã sưởi ấm, giúp ông Sáu Sầu Đời bước ra khỏi mất mát, đau thương để sống tốt hơn.

Khép lại “Chuyện ở làng Mênh mông” là truyện “Mọi dòng sông đều gặp nhau ở biển” - lời kết đẹp cho những câu chuyện tình người ở làng Mênh mông. Những đứa trẻ nhận ra nguồn cội là sợi dây gắn kết chúng với nơi mình đã sinh ra.

Nhà văn đã không đặt nặng câu chuyện giáo dục lên tác phẩm nhưng tình yêu dành cho quê hương bản quán hiện hữu trong từng ngọn cỏ, triền đê, trong từng khu vườn cây trái lấp ló trong vòm lá. Và giá trị nhân văn, tình người luôn thấm đượm trong mỗi nếp nhà, mỗi nhân vật ở từng câu chuyện trong làng Mênh mông.

Những đứa trẻ vẫn vô tư vùng vẫy dưới dòng Mênh mông, vẫn thả mình nằm trườn trên đám cỏ ven sông trong những chiều lộng gió…