Hiệu trưởng hiến kế để tiếng Anh dần trở thành ngôn ngữ thứ hai

Nhận diện những thách thức

Bà Đoàn Thị Thanh Hương - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Lê Lợi (phường Sơn Tây, Hà Nội) chia sẻ, toàn trường hiện có 25 lớp, trong đó 15 lớp thuộc khối 3, 4, 5 đang học 4 tiết tiếng Anh/tuần với 2 giáo viên tiếng Anh biên chế và 1 giáo viên thỉnh giảng hợp đồng.

Cơ sở vật chất phục vụ dạy học tiếng Anh gồm 3 phòng học ngoại ngữ được trang bị máy chiếu, loa, ti vi nhưng chưa đủ để tổ chức đồng thời nhiều tiết học khi mở rộng xuống khối 1, 2. Việc tổ chức dạy tiếng Anh cho khối 1, 2 hiện mới ở quy mô tự chọn, chủ yếu theo nhu cầu của phụ huynh, giáo viên và tài liệu dạy học chưa ổn định, thiếu đồng bộ.

Một giờ học tiếng Anh của cô trò Trường Tiểu học Lê Lợi, phường Sơn Tây, Hà Nội.

Để đảm bảo dạy tiếng Anh bắt buộc từ lớp 1, trường cần ít nhất 4-5 giáo viên tiếng Anh nên hiện đang thiếu 2–3 thầy cô. Việc tuyển thêm giáo viên có trình độ, năng lực sư phạm Tiểu học còn khó do nguồn cung hạn chế. Phòng học ngoại ngữ chưa đủ để đáp ứng dạy đồng loạt cho cả 5 khối. Trang thiết bị như loa, tai nghe, máy tính, bảng tương tác cũng cần nâng cấp.

"Việc triển khai dạy tiếng Anh từ lớp 1 cần chương trình thống nhất, giáo trình phù hợp với độ tuổi, trong khi hiện nay chủ yếu sử dụng giáo trình tự chọn theo đơn vị cung cấp. Học sinh lớp 1 còn non, mới làm quen chữ cái tiếng Việt nên việc tiếp cận ngôn ngữ thứ hai cần có phương pháp đặc thù, linh hoạt" - bà Đoàn Thị Thanh Hương bày tỏ.

Ngoài ra, nhu cầu thuê thêm giáo viên hoặc tăng tiết sẽ kéo theo chi phí lớn. Kinh phí hỗ trợ giảng dạy tiếng Anh hiện chưa có nguồn ổn định từ ngân sách Nhà nước. Đó là chưa kể, có một bộ phận phụ huynh còn e ngại việc cho con học tiếng Anh sớm, lo ảnh hưởng học tiếng Việt nên cần thêm thời gian tuyên truyền để thay đổi nhận thức.

Ông Nguyễn Khắc Hợp - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Đại Mỗ 3, phường Tây Mỗ, Hà Nội.

Nằm ở địa bàn phường Tây Mỗ (Hà Nội), ông Nguyễn Khắc Hợp - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Đại Mỗ 3 cho hay, thuận lợi của đơn vị là sở hữu đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên trẻ, luôn cập nhật các văn bản chỉ đạo mang tính thời sự và đã có sự chuẩn bị cho việc đưa tiếng Anh dần trở thành ngôn ngữ thứ 2 trong nhà trường.

Đa số phụ huynh cũng ở độ tuổi trẻ quan tâm đến con em cũng như chương trình học tập nói chung và học Tiếng Anh nói riêng. Học sinh đã được trải nghiệm, làm quen với tiếng Anh ngay từ lớp 1, được học tập, vui chơi, phát triển trong môi trường nói tiếng Anh. Nhiều em được bố mẹ đầu tư nên có tố chất học ngoại ngữ từ nhỏ cũng là một lợi thế.

"Dù vậy, trình độ nhận thức của phụ huynh lại không đồng đều khi một số gia đình chưa thấy được vai trò, tầm quan trọng khi học tiếng Anh. Trường còn một vài học sinh nhận thức chậm, học hòa nhập nên gặp nhiều khó khăn trong học tập. Hiện trường cũng đang thiếu 1-2 giáo viên tiếng Anh thì mới đáp ứng đủ yêu cầu khi dạy tiếng Anh bắt buộc từ lớp 1" - ông Nguyễn Khắc Hợp trao đổi.

Cần giải pháp đồng bộ

Hiệu trưởng Trường THCS Thanh Xuân Tạ Thị Thanh Bình đã có nhiều năm gắn bó với ngành Giáo dục.

Theo bà Tạ Thị Thanh Bình - Hiệu trưởng Trường THCS Thanh Xuân (xã Nội Bài, Hà Nội), đơn vị có những thuận lợi và cả khó khăn trong việc đưa tiếng Anh dần trở thành ngôn ngữ thứ 2 trong trường học. Do trường nằm gần Sân bay quốc tế Nội Bài nên phụ huynh, học sinh rất hiểu tầm quan trọng của việc biết tiếng Anh để có được những cơ hội việc làm tốt sau này.

Nắm bắt được thực tế nhu cầu của việc học tiếng Anh, đồng thời thực hiện kế hoạch năm học của Sở GD&ĐT Hà Nội và của nhà trường, ngay từ đầu năm học, Trường THCS Thanh Xuân đã cho học sinh và phụ huynh các lớp đăng kí học bổ trợ tiếng Anh với người nước ngoài trên tinh thần hoàn toàn tự nguyện. Nhờ đó học sinh tự tin hơn trong việc giao tiếp với người nước ngoài và yêu thích môn tiếng Anh hơn.

Học sinh Trường THCS Thanh Xuân (Nội Bài, Hà Nội) trong giờ sinh hoạt dưới cờ.

Tuy nhiên, theo bà Bình, việc đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ 2 bắt buộc trong trường học cũng gặp nhiều thách thức. Nếu chỉ học tiếng Anh với các thầy cô giáo trong trường thì các em học sinh chủ yếu tập trung vào "cày" ngữ pháp để thi.

Học tiếng Anh bổ trợ với người nước ngoài sẽ giúp các em nâng cao trình độ nghe, nói, giao tiếp tự tin hơn rất nhiều vì được thường xuyên với các thầy cô bản ngữ nhưng những khóa học này thì thường phải nộp phí khá cao, không phải gia đình nào cũng có khả năng cho con em mình theo học, nhất là với các trường ở ngoại thành, điều kiện kinh tế khó khăn.

"Bản thân cũng là giáo viên tiếng Anh, tôi thực sự mong muốn 100% học sinh trường tôi được tham gia các khóa học tiếng Anh bổ trợ với người nước ngoài nhằm nâng cao chất lượng bộ môn tiếng Anh của trường cũng như thực hiện kế hoạch đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ 2 bắt buộc trong nhà trường. Đồng thời mong muốn cấp trên quan tâm hơn để đầu tư về cơ sở vật chất, đội ngũ", bà Tạ Thị Thanh Bình chia sẻ.

Học sinh Trường Tiểu học Lê Lợi (Sơn Tây, Hà Nội) trong giờ học tiếng Anh trên lớp.

Về mặt giải pháp, bà Đoàn Thị Thanh Hương - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Lê Lợi (Sơn Tây, Hà Nội) kiến nghị, Phòng Văn hóa - xã hội phường tuyển bổ sung hoặc điều động giáo viên tiếng Anh về trường; tiếp tục hợp đồng giáo viên thỉnh giảng trong giai đoạn đầu; khuyến khích giáo viên học nâng chuẩn, tham gia các khóa bồi dưỡng dạy tiếng Anh cấp Tiểu học.

Đồng thời, sử dụng hiệu quả phòng học ngoại ngữ hiện có; đề xuất xây thêm 1-2 phòng học ngoại ngữ thứ 2; bổ sung trang thiết bị nghe–nói, phần mềm tương tác, học liệu số hỗ trợ phương pháp giao tiếp (Communicative Approach). Tổ chức họp tuyên truyền để phụ huynh hiểu lợi ích của việc học tiếng Anh sớm. Phối hợp xã hội hóa để hỗ trợ thêm kinh phí cho việc thuê giáo viên, mua thiết bị.

Bà Thanh Hương đề xuất, giai đoạn 2026–2027 nên triển khai dạy tiếng Anh bắt buộc cho khối 1 thí điểm. Giai đoạn 2027–2028 mở rộng dạy bắt buộc cho cả khối 1 và 2 để đảm bảo chất lượng, không chạy theo số lượng.

Áp dụng phương pháp “học mà chơi, chơi mà học”, sử dụng bài hát, trò chơi, phim hoạt hình, ứng dụng AI – học trực tuyến. Khuyến khích giáo viên ứng dụng công nghệ, AI, phần mềm hỗ trợ luyện phát âm và giao tiếp. Tổ chức sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học, học hỏi mô hình dạy tiếng Anh hiệu quả từ các trường bạn, định kỳ đánh giá hiệu quả triển khai để điều chỉnh phù hợp - bà Đoàn Thị Thanh Hương.

Học sinh Trường Tiểu học Đại Mỗ 3, phường Tây Mỗ, Hà Nội. Ảnh: Đình Tuệ.

Nhận diện những thách thức

Cần giải pháp đồng bộ

Học sinh Trường Tiểu học Lê Lợi (Sơn Tây, Hà Nội) trong giờ học tiếng Anh trên lớp.

Áp dụng phương pháp “học mà chơi, chơi mà học”, sử dụng bài hát, trò chơi, phim hoạt hình, ứng dụng AI – học trực tuyến. Khuyến khích giáo viên ứng dụng công nghệ, AI, phần mềm hỗ trợ luyện phát âm và giao tiếp. Tổ chức sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học, học hỏi mô hình dạy tiếng Anh hiệu quả từ các trường bạn, định kỳ đánh giá hiệu quả triển khai để điều chỉnh phù hợp - bà Đoàn Thị Thanh Hương.