Kết nối mật thiết
Nhiều năm qua, Trường Đại học Gia Định (TPHCM) xây dựng lộ trình đào tạo tinh gọn, giúp sinh viên có thể tốt nghiệp sau khoảng 3 năm học. Đặc biệt, nhà trường đẩy mạnh các hoạt động kiến tập, thực tập ngay từ năm đầu tiên. Nhờ đó, sinh viên sớm tiếp cận môi trường doanh nghiệp, hiểu rõ yêu cầu nghề nghiệp và định hình hướng phát triển cá nhân.
Mô hình này phù hợp với xu hướng giáo dục đại học hiện đại trên thế giới, nơi “học đi đôi với hành” không còn là khẩu hiệu, mà đã trở thành tiêu chuẩn bắt buộc. Nhiều nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, sinh viên có trải nghiệm thực tế trong quá trình học thường thích nghi nhanh hơn khi bước vào thị trường lao động.
Hoàng Trọng Khang, tân cử nhân ngành Luật, Trường Đại học Gia Định, chia sẻ: “Nhờ được đi kiến tập từ sớm, em có cơ hội trải nghiệm nhiều vị trí khác nhau trước khi lựa chọn công việc phù hợp. Nhờ vậy, em tự tin hơn khi bước vào môi trường làm việc thực tế”. Hiện, nhà trường hợp tác với hơn 300 doanh nghiệp trong các lĩnh vực tài chính, công nghệ, dịch vụ, truyền thông…, tạo điều kiện để sinh viên thực tập và tìm kiếm việc làm ngay khi còn ngồi trên ghế nhà trường.
ThS Trịnh Hữu Chung - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Gia Định, nhận định khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu tuyển dụng vẫn là một trong những “điểm nghẽn” lớn của thị trường lao động Việt Nam. Vì vậy, việc chủ động kết nối với doanh nghiệp ngay trong quá trình đào tạo được xem là giải pháp hiệu quả để thu hẹp khoảng cách này.
“Chúng tôi không chỉ cung cấp kiến thức cho sinh viên, mà còn hướng tới đào tạo những công dân có khả năng thích ứng, sáng tạo và sẵn sàng hội nhập. Thành công của sinh viên trên thị trường lao động chính là thước đo rõ nét nhất cho chất lượng đào tạo của nhà trường”, ThS Chung nhấn mạnh.
Tại Đại học Kinh tế TPHCM (UEH), hợp tác chặt chẽ với doanh nghiệp luôn được xem là trọng tâm nhằm thúc đẩy nghiên cứu, tạo giá trị và nâng cao năng lực cho sinh viên sau tốt nghiệp. Giai đoạn 2020 - 2025, UEH đã kết nối với 1.500 đối tác là các đơn vị, doanh nghiệp, triển khai gần 2.000 hoạt động hợp tác. Qua đó, nhà trường huy động hơn 213 tỷ đồng học bổng trao cho trên 16.000 người học, đồng thời mở ra hàng nghìn cơ hội thực tập, việc làm và trải nghiệm thực tiễn.
Theo PGS.TS Bùi Quang Hùng - Phó Giám đốc phụ trách Đại học Kinh tế TPHCM, đơn vị luôn xác định kết nối, hợp tác với doanh nghiệp là một sứ mệnh quan trọng trong đào tạo và nghiên cứu. Ông cho rằng, hợp tác không chỉ dừng lại ở các sự kiện riêng lẻ, mà là hành trình dài hạn, hướng tới những tác động tích cực cho xã hội.
“Hợp tác là tạo không gian để các bên đối thoại, thảo luận về đào tạo, nghiên cứu, tuyển dụng, các dự án đổi mới sáng tạo… từ đó cùng tạo ra giá trị phục vụ cộng đồng theo hướng bền vững, hiệu quả hơn trong thời gian tới”, PGS.TS Bùi Quang Hùng chia sẻ.
Vai trò quan trọng của Nhà nước, doanh nghiệp
Ở góc độ doanh nghiệp, việc tham gia cùng các trường đại học trong xây dựng chương trình đào tạo, tuyển dụng thực tập sinh, hỗ trợ nghiên cứu khoa học… là hoạt động thiết thực nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Ông Phạm Quang Chiến - Phó Tổng Giám đốc Công ty Giải pháp Công nghệ Toàn diện Citek, cho rằng cần tăng cường kết nối giữa nhà trường và doanh nghiệp từ sớm, thay vì chỉ tập trung ở giai đoạn tuyển dụng.
“Sinh viên nên được tiếp cận môi trường doanh nghiệp từ năm thứ hai thông qua các chương trình tham quan, thực tập hoặc học kỳ doanh nghiệp. Việc tiếp xúc sớm với thực tiễn giúp các em hình dung rõ hơn về nghề nghiệp tương lai, đồng thời tích lũy kỹ năng trước khi gia nhập thị trường lao động”, ông Chiến nêu quan điểm.
Bà Đào Khánh Chi - Trưởng ban Nhân sự Tập đoàn Sun Group, cho biết doanh nghiệp luôn đối mặt với bài toán tối ưu nhân sự để duy trì tăng trưởng và giữ chân người lao động. Việc giữ chân nhân sự không chỉ giúp ổn định hoạt động, mà còn giảm chi phí đào tạo lại, tránh lãng phí nguồn lực. Từ thực tiễn, đại diện Sun Group cho rằng chương trình đào tạo của nhà trường cần linh hoạt, thích ứng với nhu cầu thị trường lao động.
Sinh viên cần được trang bị khả năng thích nghi trong môi trường biến động, đồng thời được đào tạo chuyên sâu về năng suất theo xu hướng “một người làm việc bằng hai”, tạo ra nhiều giá trị hơn. “Trong quá trình học, sinh viên đã được tiếp cận những kỹ năng này ở mức độ nhất định, nhưng từ góc nhìn doanh nghiệp, chúng tôi mong muốn nội dung này được thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa”, bà Chi nói.
Ông Phạm Hồng Hải - Tổng Giám đốc Ngân hàng Phương Đông (OCB), cho biết doanh nghiệp có thể phối hợp với các trường đại học trong việc hỗ trợ hoạt động khởi nghiệp sáng tạo. Đồng thời, doanh nghiệp cũng tham gia tuyển dụng sinh viên tài năng và cùng xây dựng chương trình đào tạo, giúp sinh viên có thể làm việc ngay sau khi tốt nghiệp.
Ở vai trò cơ quan quản lý, ông Lâm Đình Thắng - Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TPHCM, cho biết trong quá trình xây dựng cơ chế, chính sách, cơ quan quản lý cần dữ liệu để định hướng phát triển kinh tế. Tuy nhiên, nhiều quyết định hiện nay chủ yếu dựa trên báo cáo nội bộ, trong khi nguồn dữ liệu nghiên cứu độc lập, đa chiều từ các trường đại học và viện nghiên cứu chưa được khai thác tương xứng. Theo ông Thắng, đây là nhu cầu thực tế mà cơ quan Nhà nước tại TPHCM có thể đặt hàng các trường đại học triển khai, qua đó tăng cường kết nối giữa chính quyền và cơ sở đào tạo theo hướng thực chất hơn.
“Thành phố cần dữ liệu khách quan, theo thời gian thực để tư vấn mô hình phát triển kinh tế dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Vì vậy, các bên cần đồng kiến tạo tri thức ngay từ trong nhà trường, tạo giá trị phục vụ công tác quản lý, điều hành của chính quyền”, ông Thắng nhấn mạnh.
Hợp tác Nhà nước - doanh nghiệp - nhà trường được Đại học Kinh tế TPHCM đề xuất theo mô hình đa phương, trong đó nhà trường giữ vai trò hạt nhân tri thức, dẫn dắt thông qua đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao. Cơ quan quản lý Nhà nước đóng vai trò kiến tạo chính sách, thể chế cho đổi mới; doanh nghiệp là động lực phát triển kinh tế, đưa các giải pháp kinh doanh, công nghệ vào thực tiễn. UEH cũng đề xuất bổ sung trụ cột Cộng đồng - với vai trò phản hồi nhu cầu để các bên điều chỉnh, đồng sáng tạo giá trị; và Môi trường tự nhiên - nền tảng bảo đảm phát triển bền vững, hài hòa giữa kinh tế, xã hội và môi trường.
