Đẩy mạnh dạy học Toán ứng dụng trong bối cảnh đổi mới giáo dục
2025/09/28 15:56
GD&TĐ - Xu hướng dạy Toán hiện nay tập trung vào tính ứng dụng và thực tiễn. Học sinh được trải nghiệm qua những tình huống gần gũi với đời sống.
Phát huy vai trò của môn Toán trong phát triển năng lực thế hệ trẻ
Tại hội thảo “Dạy học Toán ứng dụng trong trường phổ thông” diễn ra sáng 28/9, ông Phạm Đức Tâm – Viện trưởng Viện Nghiên cứu Ứng dụng STEM và Đào tạo nhân lực (IASTEM) – nhấn mạnh, trong bối cảnh đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, đặc biệt với việc triển khai Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, môn Toán không chỉ là môn khoa học cơ bản rèn luyện tư duy logic mà còn là công cụ quan trọng giúp hình thành, phát triển năng lực giải quyết vấn đề và khả năng ứng dụng vào thực tiễn.
Theo ông, xu hướng dạy học Toán trên thế giới cũng như tại Việt Nam đều đề cao tính ứng dụng và gắn kết với đời sống. Học sinh cần được tiếp cận Toán học thông qua các tình huống gần gũi, tham gia giải quyết những vấn đề thực tiễn, từ đó phát triển phẩm chất và năng lực toàn diện. Đây là yêu cầu tất yếu để giáo dục Việt Nam hội nhập sâu rộng với xu thế quốc tế.
Khẳng định vai trò đặc biệt quan trọng của môn Toán, ông Tạ Ngọc Trí – Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Phổ thông (Bộ GD&ĐT) – cho rằng, để sống, học tập và làm việc hiệu quả, con người không chỉ cần kiến thức mà còn phải được trang bị hệ thống kỹ năng thiết yếu như sáng tạo, tư duy phản biện và giải quyết vấn đề.
Ông nhấn mạnh, môn Toán có lợi thế nổi bật trong việc rèn luyện những kỹ năng này. Thông qua việc học Toán, học sinh có thể phát triển tư duy logic, khả năng sáng tạo và năng lực giải quyết vấn đề – những yếu tố then chốt để trở thành công dân đáp ứng yêu cầu của thời đại mới.
Theo ông Tạ Ngọc Trí, giáo dục là nền tảng chuẩn bị thế hệ kế cận, vì vậy vai trò của nhà trường, đội ngũ giáo viên và chương trình giáo dục là vô cùng quan trọng. Trên thế giới, nhiều quốc gia đã điều chỉnh chương trình giáo dục phổ thông theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực người học nhằm đáp ứng yêu cầu xã hội hiện đại.
Ở Việt Nam, Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 đã thể hiện rõ định hướng này khi thiết kế nội dung các môn học, trong đó có Toán, vừa đảm bảo kiến thức cơ bản vừa khuyến khích học sinh vận dụng vào thực tiễn.
Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Phổ thông mong muốn các thầy cô đổi mới bài giảng theo hướng gắn với đời sống, lồng ghép những câu chuyện gần gũi để học sinh thấy được mối liên hệ giữa Toán học và thực tiễn.
“Khi học sinh cảm nhận được giá trị thực tiễn của môn Toán, các em sẽ yêu thích môn học hơn, phát triển tư duy sáng tạo và năng lực giải quyết vấn đề, từ đó việc học Toán trở nên thiết thực và ý nghĩa hơn” – ông Tạ Ngọc Trí nhấn mạnh.
Đề xuất giải pháp đưa Toán ứng dụng vào giảng dạy hiệu quả
Từ thực tiễn giảng dạy, thầy Thiều Quang Tùng – giáo viên Toán Trường THCS Cầu Giấy (Hà Nội) – nhận thấy, Toán ứng dụng đã xuất hiện trong một số bài học nhưng chưa được triển khai rộng rãi. Nội dung chủ yếu tích hợp ở các chủ đề như xác suất, thống kê, hình học, đại số.
Theo thầy Tùng, Toán ứng dụng giúp học sinh phát triển năng lực giải quyết vấn đề, tăng hứng thú học tập, kết nối Toán học với đời sống và chuẩn bị cho nghề nghiệp tương lai có liên quan đến Toán.
Để triển khai hiệu quả, thầy đề xuất giáo viên cần đổi mới phương pháp dạy học, tích hợp công nghệ, thiết kế bài học gắn với đời sống, phân hóa theo năng lực, tham gia tập huấn chuyên đề và chia sẻ kinh nghiệm với đồng nghiệp.
Với nhà trường và ngành Giáo dục, thầy kiến nghị tổ chức tập huấn chuyên đề cho giáo viên; xây dựng ngân hàng bài toán thực tế; đưa nội dung ứng dụng vào kiểm tra, đánh giá; đồng thời cung cấp thiết bị, tài liệu và ghi nhận sáng kiến giảng dạy.
Thận trọng trong thiết kế bài toán thực tiễn
Chia sẻ tại hội thảo, GS.TS Trần Văn Tấn – Trường ĐH Sư phạm Hà Nội – nêu bốn vấn đề then chốt: Vì sao nhà trường phổ thông phải dạy khoa học cho học sinh? Ứng dụng đã nằm trong bản chất của khoa học; Toán học vốn chứa đựng phương pháp tư duy phổ quát, vậy tại sao vẫn cần ví dụ ứng dụng cụ thể trong dạy học? Và giải pháp nào cho dạy học ứng dụng Toán học phổ thông?
Theo ông, giáo dục vốn có tính ước lệ; giáo án, sách giáo khoa là “kịch bản” để thầy và trò cùng diễn trên sân khấu lớp học. Do đó, những ví dụ thực tế trong giảng dạy – với dụng ý sư phạm – có thể không hoàn toàn trùng khớp với đời sống mà chỉ mang tính mô phỏng. Điều quan trọng là giáo viên cần giải thích rõ để học sinh hiểu đây chỉ là bước đệm để phát triển tư duy và năng lực vận dụng, chứ không phải thực tế nguyên bản.
GS.TS Trần Văn Tấn nhấn mạnh, khoa học vận hành theo nguyên tắc nghiêm ngặt. Để xác lập một quy luật – dù trong vật lý, kinh tế hay xã hội học – đều phải trải qua quá trình quan sát, kiểm chứng và hệ thống hóa. Vì vậy, khi xây dựng các tình huống “gắn với thực tế” trong bài toán hay đề thi, cần hết sức thận trọng, tôn trọng các quy luật khoa học đã được khẳng định, tránh tùy tiện “sáng tạo” ra những quy luật không có cơ sở.
Ông cho rằng, một bài học hay đề thi không nhất thiết phải chứa nhiều câu hỏi “gắn mác thực tế”. Khi mô phỏng chỉ dừng lại ở lớp vỏ ngôn ngữ mà thiếu chính xác khoa học, sẽ dễ gây hiểu nhầm, làm lệch lạc nhận thức của học sinh về thế giới. Việc áp đặt một “quy luật toán học” lên hiện tượng xã hội hay tự nhiên một cách tùy tiện có thể khiến học sinh hiểu sai bản chất khoa học.
Ông cảnh báo, nếu trẻ em quen với việc dễ dãi “phát minh” ra quy luật, định luật mà không qua phân tích, phản biện và kiểm chứng, sau này có thể trở thành những người lớn ra quyết định bằng cảm tính, thiếu cơ sở khoa học – điều đặc biệt nguy hiểm trong một xã hội vận hành dựa trên tri thức.
Ông Phạm Đức Tâm cho biết, hội thảo được tổ chức với mục tiêu lớn: Trao đổi cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn về dạy học ứng dụng Toán trong bối cảnh mới; chia sẻ vai trò, trách nhiệm của các lực lượng giáo dục – từ nhà quản lý đến giáo viên trực tiếp giảng dạy; giới thiệu các mô hình, sáng kiến và hoạt động cụ thể để Toán học thực sự trở thành công cụ hữu ích trong đời sống và là nguồn hứng thú cho học sinh.Trong khuôn khổ hội thảo, các chuyên gia, nhà khoa học tập trung thảo luận các chuyên đề như: Dạy học ứng dụng Toán phổ thông trong đời sống và các lĩnh vực khoa học; vai trò của nhà quản lý trong việc thúc đẩy dạy học Toán ứng dụng ở trường phổ thông; thiết kế và tổ chức hoạt động dạy học Toán ứng dụng từ thực tiễn giảng dạy; giới thiệu tổng quan kỳ thi VIAMC 2025.
Theo: giaoducthoidai.vn
2025/09/28 12:15 (GMT+7)
2026-05-31 11:31
Đắk Lắk ra mắt học bổng toàn phần cho sinh viên khối ngành sức khỏe
GD&TĐ - Hỗ trợ 100% học phí, học bổng Hạnh phúc đồng hành với sinh viên từ giảng đường đến nghề nghiệp, phát triển nguồn nhân lực y tế cho Tây Nguyên.
2026-05-31 11:31
An Giang có hơn 3.800 thí sinh đủ điều kiện dự thi tuyển viên chức ngành GD
GD&TĐ - Sở GD&ĐT tỉnh An Giang vừa có thông báo danh sách thí sinh đủ điều kiện, tiêu chuẩn dự tuyển viên chức ngành Giáo dục năm 2026.
2026-05-31 11:31
'Mùa hè Moscow', điểm đến hấp dẫn du khách Việt Nam
GD&TĐ - Thủ đô nước Nga tiếp tục khẳng định vị thế là điểm đến hấp dẫn dành cho du khách quốc tế yêu thích văn hóa, giải trí và trải nghiệm đô thị hiện đại.
2026-05-31 11:31
TPHCM có 15 thí sinh cần hỗ trợ đặc biệt trong kỳ thi tuyển sinh lớp 10
GD&TĐ - Kỳ thi tuyển sinh lớp 10 tại TPHCM, có 15 thí sinh gặp vấn đề về sức khỏe và được bố trí các phương án hỗ trợ đặc biệt.
2026-05-31 11:31
Hơn 3.300 thí sinh 'đội mưa' làm thủ tục dự thi vào lớp 10 tại Đắk Lắk
GD&TĐ - Chiều 31/5, dưới cơn mưa nặng hạt, hơn 3.300 thí sinh đến làm thủ tục dự thi vào lớp 10 thuộc 5 trường chuyên biệt tại Đắk Lắk.
2026-05-31 11:31
Được chọn phát triển vào nhóm đại học hàng đầu châu Á, đại học chuẩn bị gì?
GD&TĐ - Đào tạo, nghiên cứu khoa học, phát triển đội ngũ và quốc tế hóa là những trụ cột trọng tâm được các đại học tập trung đẩy mạnh.
2026-05-31 11:30
Một trường đại học hỗ trợ tối đa hơn 2 tỷ đồng cho viên chức học tiến sĩ
GD&TĐ - Trường Đại học Kinh tế - Luật (UEL) công bố chính sách hỗ trợ nghiên cứu sinh là viên chức, người lao động của trường.
2026-05-31 11:30
Để di sản chạm đến trái tim thiếu nhi Cần Thơ
GD&TĐ - Hàng trăm thiếu nhi tại Cần Thơ có cơ hội khám phá những giá trị văn hóa, lịch sử của quê hương thông qua chương trình “Tuổi thơ cùng di sản”.
