Định hướng khởi nghiệp cho học sinh phổ thông từ kỹ năng nền tảng

GD&TĐ - Trang bị kiến thức khởi nghiệp cho HS cần tập trung vào kỹ năng nền tảng, tăng cường trải nghiệm thực tế, phù hợp với đặc điểm tâm lý lứa tuổi.



Trang bị kỹ năng nền tảng về khởi nghiệp

Ngày 25/2/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 336/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình “Hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp giai đoạn 2026 - 2035”.

Không chỉ tập trung chủ yếu vào bậc đại học, trong giai đoạn 2026 - 2035, Chương trình mở rộng hoạt động định hướng và trang bị kiến thức, kỹ năng khởi nghiệp ở toàn bộ các cấp, bậc học. Trong đó, học sinh phổ thông được trang bị kỹ năng theo lộ trình. Việc triển khai được thực hiện phù hợp cấp học, gắn với thực tiễn địa phương và định hướng nghề nghiệp.

Cụ thể, trong giai đoạn 2026 - 2030, Chương trình hướng đến 50% học sinh trung học phổ thông, 25% học sinh trung học cơ sở, 15% học sinh tiểu học được định hướng khởi nghiệp. Có 35% học sinh trung học phổ thông, 15% học sinh trung học cơ sở, 10% học sinh tiểu học được trang bị kiến thức, kỹ năng, tư duy khởi nghiệp.

Bình quân hằng năm, tối thiểu 5% học sinh trung học phổ thông và 2% học sinh trung học cơ sở tham gia ít nhất một dự án hoặc hoạt động khởi nghiệp do cơ sở giáo dục hoặc cơ quan, đơn vị liên quan tổ chức.

Khẳng định tầm quan trọng của “lộ trình theo cấp học”, bà Trần Thị Bích Hạnh, Hiệu trưởng Trường Tiểu học thị trấn Hạ Hòa (Phú Thọ) cho rằng, mọi vấn đề đưa vào giáo dục thì tính hiệu quả phụ thuộc vào cách triển khai theo độ tuổi. Nếu dạy quá sớm nhưng quá nặng lý thuyết hoặc quá muộn mới bắt đầu thì đều kém hiệu quả.

Việc đặt mục tiêu 15% học sinh tiểu học được định hướng khởi nghiệp giai đoạn 2026-2030 là một định hướng mới mẻ. Nhưng với lứa tuổi còn nhỏ, khi triển khai cần cân nhắc rất kỹ để tránh hiểu sai bản chất “khởi nghiệp” và gây áp lực không phù hợp.

Lưu ý điều này, bà Trần Thị Bích Hạnh chia sẻ những vấn đề quan trọng giáo viên và nhà trường cần nhìn nhận khi triển khai.

Trước hết, nội dung kiến thức nên được thiết kế theo hướng trang bị kỹ năng nền tảng về khởi nghiệp, thay vì đưa vào những kiến thức kinh doanh phức tạp.

Cụ thể, chương trình có thể tập trung vào bốn nhóm nội dung. Thứ nhất là tư duy và phẩm chất, như khuyến khích học sinh sáng tạo ý tưởng, rèn luyện sự kiên trì, tự tin trình bày và khả năng làm việc nhóm. Thứ hai là các kỹ năng cơ bản, gồm quan sát vấn đề xung quanh, đặt câu hỏi “Vì sao?”, “Nếu… thì sao?”, bước đầu giải quyết vấn đề đơn giản và quản lý thời gian.

Bên cạnh đó, học sinh cần được trang bị những hiểu biết thực tế ở mức độ đơn giản, như giá trị của lao động, tiền là gì và được dùng để làm gì, ý thức tiết kiệm và chia sẻ, cũng như nhận biết một số nghề nghiệp trong xã hội. Ngoài ra, nhà trường có thể tổ chức các hoạt động trải nghiệm phù hợp, như thiết kế sản phẩm tái chế, lập “gian hàng lớp học”, thực hiện dự án cải thiện góc học tập hoặc sáng tạo trò chơi mới.

Cần chuẩn bị đồng bộ

Theo bà Trần Thị Bích Hạnh, để nhà trường triển khai hiệu quả việc trang bị kiến thức, kỹ năng khởi nghiệp cho học sinh, cần có sự chuẩn bị đồng bộ từ chương trình, phương pháp dạy học đến điều kiện hỗ trợ giáo viên và sự phối hợp với gia đình.

Trước hết, chương trình và nội dung cần được xây dựng phù hợp với lứa tuổi, lồng ghép trong các môn học như Toán, Tiếng Việt, Tự nhiên - Xã hội và Hoạt động trải nghiệm. Nội dung nên tập trung vào phát triển tư duy sáng tạo, kỹ năng giải quyết vấn đề, làm việc nhóm và quản lý tiền cơ bản, tránh nặng về lý thuyết kinh doanh. Các hoạt động học tập cần được thiết kế dưới dạng trò chơi, dự án nhỏ hoặc tình huống thực tế để học sinh dễ tiếp cận và hứng thú tham gia.

Bên cạnh đó, cần tăng cường các phương pháp dạy học trải nghiệm như tổ chức phiên chợ nhỏ, bán sản phẩm thủ công hoặc thực hiện các dự án lớp học; đồng thời khuyến khích giáo viên áp dụng các phương pháp dạy học tích cực như học theo dự án, đóng vai, thảo luận nhóm. Nhà trường cũng cần tạo môi trường lớp học cởi mở, khuyến khích học sinh đưa ra ý tưởng mới và chấp nhận sai sót trong quá trình thử nghiệm.

Để hỗ trợ giáo viên, bà Trần Thị Bích Hạnh cho rằng, cần tổ chức các khóa tập huấn chuyên đề về giáo dục khởi nghiệp cho giáo viên tiểu học, cung cấp tài liệu hướng dẫn, giáo án mẫu và học liệu trực quan, đồng thời tạo điều kiện để giáo viên tham quan, học hỏi từ các mô hình triển khai hiệu quả.

Ngoài ra, nhà trường nên quan tâm đến việc xây dựng không gian sáng tạo hoặc góc khởi nghiệp trong trường, tổ chức ngày hội ý tưởng, hội chợ học sinh hoặc các cuộc thi sáng tạo định kỳ; đồng thời mời phụ huynh và chuyên gia nghề nghiệp đến giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm với học sinh.

Bà Trần Thị Bích Hạnh đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường. Trong đó, phụ huynh cần được hướng dẫn cách khuyến khích con tư duy độc lập, quản lý tiền tiêu vặt và tham gia vào các dự án học tập của học sinh. Từ đó, nhà trường có thể từng bước xây dựng môi trường học tập trải nghiệm, sáng tạo, thực hành, phù hợp với tâm lý và đặc điểm của học sinh tiểu học.



Trang bị kỹ năng nền tảng về khởi nghiệp

Ngày 25/2/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 336/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình “Hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp giai đoạn 2026 - 2035”.

Không chỉ tập trung chủ yếu vào bậc đại học, trong giai đoạn 2026 - 2035, Chương trình mở rộng hoạt động định hướng và trang bị kiến thức, kỹ năng khởi nghiệp ở toàn bộ các cấp, bậc học. Trong đó, học sinh phổ thông được trang bị kỹ năng theo lộ trình. Việc triển khai được thực hiện phù hợp cấp học, gắn với thực tiễn địa phương và định hướng nghề nghiệp.

Cụ thể, trong giai đoạn 2026 - 2030, Chương trình hướng đến 50% học sinh trung học phổ thông, 25% học sinh trung học cơ sở, 15% học sinh tiểu học được định hướng khởi nghiệp. Có 35% học sinh trung học phổ thông, 15% học sinh trung học cơ sở, 10% học sinh tiểu học được trang bị kiến thức, kỹ năng, tư duy khởi nghiệp.

Bình quân hằng năm, tối thiểu 5% học sinh trung học phổ thông và 2% học sinh trung học cơ sở tham gia ít nhất một dự án hoặc hoạt động khởi nghiệp do cơ sở giáo dục hoặc cơ quan, đơn vị liên quan tổ chức.

Khẳng định tầm quan trọng của “lộ trình theo cấp học”, bà Trần Thị Bích Hạnh, Hiệu trưởng Trường Tiểu học thị trấn Hạ Hòa (Phú Thọ) cho rằng, mọi vấn đề đưa vào giáo dục thì tính hiệu quả phụ thuộc vào cách triển khai theo độ tuổi. Nếu dạy quá sớm nhưng quá nặng lý thuyết hoặc quá muộn mới bắt đầu thì đều kém hiệu quả.

Việc đặt mục tiêu 15% học sinh tiểu học được định hướng khởi nghiệp giai đoạn 2026-2030 là một định hướng mới mẻ. Nhưng với lứa tuổi còn nhỏ, khi triển khai cần cân nhắc rất kỹ để tránh hiểu sai bản chất “khởi nghiệp” và gây áp lực không phù hợp.

Lưu ý điều này, bà Trần Thị Bích Hạnh chia sẻ những vấn đề quan trọng giáo viên và nhà trường cần nhìn nhận khi triển khai.

Trước hết, nội dung kiến thức nên được thiết kế theo hướng trang bị kỹ năng nền tảng về khởi nghiệp, thay vì đưa vào những kiến thức kinh doanh phức tạp.

Cụ thể, chương trình có thể tập trung vào bốn nhóm nội dung. Thứ nhất là tư duy và phẩm chất, như khuyến khích học sinh sáng tạo ý tưởng, rèn luyện sự kiên trì, tự tin trình bày và khả năng làm việc nhóm. Thứ hai là các kỹ năng cơ bản, gồm quan sát vấn đề xung quanh, đặt câu hỏi “Vì sao?”, “Nếu… thì sao?”, bước đầu giải quyết vấn đề đơn giản và quản lý thời gian.

Bên cạnh đó, học sinh cần được trang bị những hiểu biết thực tế ở mức độ đơn giản, như giá trị của lao động, tiền là gì và được dùng để làm gì, ý thức tiết kiệm và chia sẻ, cũng như nhận biết một số nghề nghiệp trong xã hội. Ngoài ra, nhà trường có thể tổ chức các hoạt động trải nghiệm phù hợp, như thiết kế sản phẩm tái chế, lập “gian hàng lớp học”, thực hiện dự án cải thiện góc học tập hoặc sáng tạo trò chơi mới.

Cần chuẩn bị đồng bộ

Theo bà Trần Thị Bích Hạnh, để nhà trường triển khai hiệu quả việc trang bị kiến thức, kỹ năng khởi nghiệp cho học sinh, cần có sự chuẩn bị đồng bộ từ chương trình, phương pháp dạy học đến điều kiện hỗ trợ giáo viên và sự phối hợp với gia đình.

Trước hết, chương trình và nội dung cần được xây dựng phù hợp với lứa tuổi, lồng ghép trong các môn học như Toán, Tiếng Việt, Tự nhiên - Xã hội và Hoạt động trải nghiệm. Nội dung nên tập trung vào phát triển tư duy sáng tạo, kỹ năng giải quyết vấn đề, làm việc nhóm và quản lý tiền cơ bản, tránh nặng về lý thuyết kinh doanh. Các hoạt động học tập cần được thiết kế dưới dạng trò chơi, dự án nhỏ hoặc tình huống thực tế để học sinh dễ tiếp cận và hứng thú tham gia.

Bên cạnh đó, cần tăng cường các phương pháp dạy học trải nghiệm như tổ chức phiên chợ nhỏ, bán sản phẩm thủ công hoặc thực hiện các dự án lớp học; đồng thời khuyến khích giáo viên áp dụng các phương pháp dạy học tích cực như học theo dự án, đóng vai, thảo luận nhóm. Nhà trường cũng cần tạo môi trường lớp học cởi mở, khuyến khích học sinh đưa ra ý tưởng mới và chấp nhận sai sót trong quá trình thử nghiệm.

Để hỗ trợ giáo viên, bà Trần Thị Bích Hạnh cho rằng, cần tổ chức các khóa tập huấn chuyên đề về giáo dục khởi nghiệp cho giáo viên tiểu học, cung cấp tài liệu hướng dẫn, giáo án mẫu và học liệu trực quan, đồng thời tạo điều kiện để giáo viên tham quan, học hỏi từ các mô hình triển khai hiệu quả.

Ngoài ra, nhà trường nên quan tâm đến việc xây dựng không gian sáng tạo hoặc góc khởi nghiệp trong trường, tổ chức ngày hội ý tưởng, hội chợ học sinh hoặc các cuộc thi sáng tạo định kỳ; đồng thời mời phụ huynh và chuyên gia nghề nghiệp đến giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm với học sinh.

Bà Trần Thị Bích Hạnh đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường. Trong đó, phụ huynh cần được hướng dẫn cách khuyến khích con tư duy độc lập, quản lý tiền tiêu vặt và tham gia vào các dự án học tập của học sinh. Từ đó, nhà trường có thể từng bước xây dựng môi trường học tập trải nghiệm, sáng tạo, thực hành, phù hợp với tâm lý và đặc điểm của học sinh tiểu học.