Giáo dục thể chất cần trở thành trụ cột trong chiến lược phát triển con người

Tư duy đột phá

Sáng 15/7, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Thị Quyên Thanh chủ trì họp Ban soạn thảo, Tổ biên tập xây dựng Đề án “Đổi mới công tác giáo dục thể chất và thể thao trường học giai đoạn 2026-2035 tầm nhìn đến 2045” (Đề án).

Đề án được xây dựng với quy mô cấp quốc gia, triển khai tại các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học, hướng tới mục tiêu phát triển toàn diện người học về đức, trí, thể, mỹ, sức khỏe tinh thần và kỹ năng sống.

Phát biểu tại cuộc họp, Thứ trưởng Nguyễn Thị Quyên Thanh ghi nhận, dự thảo Đề án được chuẩn bị công phu, bám sát chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và các nhiệm vụ Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ giao Bộ GD&ĐT.

Theo Thứ trưởng, trong bối cảnh đô thị hóa và chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, học sinh, sinh viên ngày càng ít vận động, kéo theo sự gia tăng của các bệnh học đường như: béo phì, cong vẹo cột sống, cận thị. Bên cạnh đó, chênh lệch về thể trạng giữa các vùng miền vẫn còn lớn, đòi hỏi những giải pháp mang tính tổng thể và dài hạn.

Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Thị Quyên Thanh phát biểu tại cuộc họp.

Nhấn mạnh quan điểm "một dân tộc khỏe mạnh phải bắt đầu từ trẻ em, một nền thể thao vững mạnh phải hình thành từ trường học", Thứ trưởng cho biết, giáo dục thể chất không chỉ là một môn học mà cần trở thành trụ cột trong chiến lược phát triển con người Việt Nam.

Một trong những định hướng nổi bật của Đề án là chuyển từ cách tiếp cận truyền thụ nội dung sang phát triển phẩm chất, năng lực và hình thành thói quen rèn luyện thể chất suốt đời cho người học.

Đề án cũng đề xuất đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) và chuyển đổi số trong quản lý, đánh giá thể lực học sinh; từng bước xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về thể lực, sức khỏe học đường phục vụ công tác quản lý và hoạch định chính sách.

Đáng chú ý, người học sẽ được lựa chọn môn thể thao phù hợp với sở thích, năng khiếu và thể trạng thay vì áp dụng cứng nhắc. Việc đánh giá cũng sẽ dựa trên sự tiến bộ của từng học sinh, thay vì chỉ căn cứ vào các tiêu chí chung.

Ông Hoàng Đức Minh - Vụ trưởng Vụ Học sinh, Sinh viên (Bộ GD&ĐT) trao đổi tại cuộc họp.

Thứ trưởng Nguyễn Thị Quyên Thanh cũng chỉ rõ, thiếu sân bãi, nhà tập và trang thiết bị vẫn là điểm nghẽn lớn của giáo dục thể chất. Theo đó, Đề án định hướng coi cơ sở vật chất phục vụ hoạt động thể thao là hạ tầng thiết yếu của nhà trường, tương đương thư viện hay phòng thí nghiệm để ưu tiên bố trí nguồn lực đầu tư.

Cùng với đó, Đề án đề xuất mở rộng cơ chế xã hội hóa, cho phép các cơ sở giáo dục ký hợp đồng với huấn luyện viên, vận động viên và chuyên gia thể thao đủ điều kiện tham gia hướng dẫn câu lạc bộ, bồi dưỡng năng khiếu và huấn luyện đội tuyển học sinh.

Về chương trình, Đề án hướng tới giảm nội dung mang tính hình thức, tăng thời lượng vận động thực hành; đồng thời đưa các môn thể thao truyền thống, cùng các môn thể thao hiện đại vào trường học phù hợp với điều kiện từng địa phương.

Để bảo đảm tính khả thi, Thứ trưởng yêu cầu các đơn vị tiếp tục rà soát kỹ các quy định về pháp lý, cơ chế tự chủ, quản lý tài sản công và hợp tác công - tư. Đồng thời, xây dựng bộ tiêu chí quốc gia về giáo dục thể chất và thể thao trường học, làm căn cứ để các địa phương đầu tư, tổ chức thực hiện và đánh giá kết quả.

Thứ trưởng nhấn mạnh, mỗi đơn vị, từ giáo dục mầm non đến giáo dục đại học, cần xác định rõ các chỉ tiêu định lượng, có thể đo lường, đánh giá được. Chúng ta làm giáo dục thể chất vì tương lai con người Việt Nam.

Phát triển thế hệ trẻ Việt Nam cả về thể chất và tinh thần

Theo dự thảo Tờ trình gửi Thủ tướng Chính phủ của Bộ GD&ĐT “Về việc phê duyệt Đề án Đổi mới công tác giáo dục thể chất và thể thao trường học giai đoạn 2026 – 2035, tầm nhìn đến năm 2045”, thể lực và tầm vóc của người học chưa có sự cải thiện rõ rệt, tỷ lệ tham gia các hoạt động thể chất thường xuyên còn thấp.

Ông Nguyễn Thanh Đề - Vụ trưởng Vụ Giáo dục Mầm non (Bộ GD&ĐT) góp ý tại cuộc họp.

Nội dung giảng dạy giáo dục thể chất ở nhiều nơi còn chậm đổi mới, chưa thực sự hấp dẫn. Còn nhiều giáo viên, giảng viên chưa tích cực đổi mới phương pháp tổ chức dạy học theo hướng phát huy tính tích cực và sự chủ động sáng tạo của người học.

Cơ chế, chính sách liên quan chưa thật sự đồng bộ, đội ngũ giáo viên, giảng viên và điều kiện cơ sở vật chất còn nhiều khó khăn. Việc ứng dụng khoa học công nghệ; đặc biệt là chuyển đổi số trong công tác giáo dục thể chất và thể thao trường học còn hạn chế.

Trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra mạnh mẽ, cùng với sự phát triển nhanh của công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI), giáo dục đang đứng trước yêu cầu phải đổi mới toàn diện.

Theo Nghị quyết 71-NQ-TW của Bộ Chính trị, công tác giáo dục thể chất và thể thao trường học cũng không nằm ngoài xu thế đó, cần được tiếp cận theo hướng hiện đại, linh hoạt, phù hợp với đặc điểm và nhu cầu của người học.

Đồng thời, yêu cầu xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đủ sức khỏe, bản lĩnh và khả năng thích ứng với môi trường sống và làm việc mới ngày càng trở nên cấp thiết.

Từ những yêu cầu thực tiễn nêu trên, tại cuộc họp, các thành viên cơ bản thống nhất về sự cần thiết xây dựng Đề án. Đề án sẽ là cơ sở quan trọng để định hướng, tổ chức triển khai các giải pháp đổi mới một cách đồng bộ, huy động hiệu quả các nguồn lực. Qua đó, nâng cao chất lượng giáo dục thể chất và thể thao trường học, góp phần phát triển thế hệ trẻ Việt Nam cả về thể chất, tinh thần, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Thị Quyên Thanh kết luận cuộc họp.

Theo dự thảo Đề án, thời gian thực hiện từ năm 2026 đến hết năm 2045, được chia thành 3 giai đoạn: 2026 – 2030; 2031 – 2035; tầm nhìn đến năm 2045. Mục tiêu của Đề án là đổi mới căn bản, đồng bộ và hiệu quả công tác giáo dục thể chất và thể thao trường học theo hướng hiện đại, khoa học, phù hợp với yêu cầu giáo dục toàn diện, phát triển năng lực vận động, hình thành thói quen rèn luyện thể chất suốt đời cho người học.
Đồng thời, tăng cường chuẩn hóa cơ sở vật chất, trang thiết bị và đội ngũ, đẩy mạnh tổ chức các hoạt động thể thao học đường theo hướng đa dạng, cá thể hóa, phát triển hệ thống câu lạc bộ thể thao, đào tạo năng khiếu trong nhà trường. Qua đây, góp phần nâng cao sức khỏe, thể lực, tầm vóc và chất lượng nguồn nhân lực quốc gia.

Hoạt động giáo dục vận động của Trường Mầm non Xuân La (Tây Hồ, Hà Nội).

Tư duy đột phá

Phát triển thế hệ trẻ Việt Nam cả về thể chất và tinh thần

Theo dự thảo Đề án, thời gian thực hiện từ năm 2026 đến hết năm 2045, được chia thành 3 giai đoạn: 2026 – 2030; 2031 – 2035; tầm nhìn đến năm 2045. Mục tiêu của Đề án là đổi mới căn bản, đồng bộ và hiệu quả công tác giáo dục thể chất và thể thao trường học theo hướng hiện đại, khoa học, phù hợp với yêu cầu giáo dục toàn diện, phát triển năng lực vận động, hình thành thói quen rèn luyện thể chất suốt đời cho người học.
Đồng thời, tăng cường chuẩn hóa cơ sở vật chất, trang thiết bị và đội ngũ, đẩy mạnh tổ chức các hoạt động thể thao học đường theo hướng đa dạng, cá thể hóa, phát triển hệ thống câu lạc bộ thể thao, đào tạo năng khiếu trong nhà trường. Qua đây, góp phần nâng cao sức khỏe, thể lực, tầm vóc và chất lượng nguồn nhân lực quốc gia.