Sự thay đổi này đặt ra câu hỏi về định hướng tuyển sinh cũng như tiêu chí lựa chọn người học trong bối cảnh ngành Giáo dục đang cần nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên.
Thay đổi tổ hợp xét tuyển
Mùa tuyển sinh năm 2026 ghi nhận những điều chỉnh đáng chú ý tại nhiều cơ sở đào tạo giáo viên, khi không còn sử dụng các tổ hợp truyền thống như A00 (Toán, Vật lý, Hóa học) và C00 (Ngữ văn, Lịch sử, Địa lý) để xét tuyển ngành Giáo dục tiểu học. Đây không phải là thay đổi mới, song xu hướng này ngày càng rõ nét và diễn ra đồng loạt tại nhiều trường sư phạm trên cả nước.
Tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, năm 2026, ngành Giáo dục tiểu học chỉ xét duy nhất tổ hợp D01 (Toán, Ngữ văn, Tiếng Anh). Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 cũng xác định D01 là tổ hợp gốc. Một số trường khác mở rộng phương án xét tuyển nhưng vẫn giữ định hướng kết hợp Toán và Ngữ văn, như Trường Đại học Vinh xét các tổ hợp D01 và C03 (Toán, Ngữ văn, Lịch sử); Trường Đại học Sư phạm (Đại học Thái Nguyên) xét D01, C03 và C01; Trường Đại học Sư phạm (Đại học Huế) bổ sung thêm các tổ hợp B03, C04 bên cạnh D01.
Đáng chú ý, Trường Đại học Quy Nhơn lựa chọn Ngữ văn và Tiếng Anh là hai môn cốt lõi trong tất cả tổ hợp xét tuyển, dù kết hợp với các môn tự nhiên hay xã hội khác. Điều này cho thấy xu hướng nhấn mạnh năng lực ngôn ngữ và tư duy nền tảng của thí sinh khi theo học ngành sư phạm tiểu học.
Tại khu vực phía Nam, sự thay đổi diễn ra tương tự. Trường Đại học Sư phạm TPHCM trong những năm gần đây không còn xét tuyển khối C00 cho ngành Giáo dục tiểu học, thay vào đó chủ yếu sử dụng các tổ hợp như A00, A01 và D01. Trong khi đó, Trường Đại học Sài Gòn dự kiến tuyển 200 chỉ tiêu cho ngành này, với phương thức xét tuyển linh hoạt: Thí sinh chọn hai môn chính và một môn thứ ba trong danh mục quy định, miễn không trùng lặp. Tuy nhiên, tổ hợp gốc vẫn là C01 (Toán, Ngữ văn, Vật lý).
Thực tế, việc điều chỉnh tổ hợp xét tuyển không chỉ diễn ra ở ngành Giáo dục tiểu học mà còn lan rộng sang nhiều ngành khác. Chẳng hạn, một số trường đại học lớn đã giảm hoặc không còn xét tuyển tổ hợp C00 ở nhiều ngành “hot”. Tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội, năm 2026, nhà trường không xét tổ hợp C00 với 15/30 ngành, trong đó có nhiều ngành có điểm chuẩn cao như Báo chí, Đông phương học, Hàn Quốc học, Quan hệ công chúng, Tâm lý học…
Những điều chỉnh này cho thấy sự thay đổi trong cách tiếp cận tuyển sinh, hướng đến đánh giá năng lực tổng hợp thay vì phụ thuộc vào các tổ hợp truyền thống. Tuy nhiên, điều đó cũng khiến không ít học sinh băn khoăn.
Em Nguyễn Thị Minh Anh (lớp 12, Trường THPT Lương Văn Can, phường Chánh Hưng, TPHCM) chia sẻ: “Em học tốt các môn xã hội và từng dự định chọn khối C00 để xét tuyển sư phạm tiểu học ở các trường miền Bắc. Khi biết nhiều trường bỏ tổ hợp này, em phải chuyển sang ôn thêm Toán và Tiếng Anh, khá áp lực nhưng em sẽ cố gắng”.
Trong khi đó, em Trần Khánh Linh (lớp 12, Trường THPT Bình Long, phường Bình Long, Đồng Nai) cho biết: “Việc thay đổi tổ hợp khiến chúng em khó định hướng từ sớm. Nhiều bạn đến lớp 12 mới biết ngành mình yêu thích không còn xét tổ hợp đã chuẩn bị trước đó”. Rõ ràng, việc điều chỉnh tổ hợp xét tuyển đang tác động trực tiếp đến quá trình lựa chọn ngành nghề của thí sinh, nhất là khi công tác hướng nghiệp ở bậc phổ thông còn hạn chế.
Cần nhìn từ chất lượng, không chỉ tổ hợp
TS Mai Đức Toàn - chuyên gia hướng nghiệp, Trường Đại học Gia Định cho rằng việc thêm hoặc bớt một vài tổ hợp không nên được xem là xu hướng tuyển sinh. Theo ông, bản chất của tuyển sinh là tạo điều kiện để thí sinh tiếp cận ngành học bằng nhiều phương thức đa dạng. Tuy nhiên, với ngành sư phạm - lĩnh vực đào tạo đội ngũ giáo viên - yếu tố cốt lõi vẫn là lựa chọn được những người có năng lực, đam mê và định hướng cống hiến rõ ràng.
TS Mai Đức Toàn đặt vấn đề: Các tổ hợp như A00 hay C00 đã được sử dụng ổn định trong nhiều năm mà không bộc lộ hạn chế rõ rệt, do đó việc loại bỏ cần được cân nhắc kỹ lưỡng. Thay vì cắt giảm, có thể mở rộng thêm các tổ hợp phù hợp với chương trình giáo dục phổ thông hiện hành. “Những tổ hợp như C00 có ý nghĩa với người định hướng giảng dạy các môn khoa học xã hội, trong khi A00 phù hợp với lĩnh vực tự nhiên. Việc loại bỏ hoàn toàn có thể vô tình trở thành rào cản cơ hội lựa chọn ngành nghề theo sở trường của thí sinh”, ông phân tích.
Cũng theo ông Toàn, thay đổi tổ hợp xét tuyển không phải yếu tố quyết định chất lượng đầu vào. Quan trọng hơn là xác định đúng người học phù hợp và tổ chức đào tạo hiệu quả. “Chất lượng đầu vào tốt thì đầu ra mới đảm bảo. Giáo dục cần điều đó, chứ không phải đổi mới bằng cách thay đổi tổ hợp xét tuyển”, ông nhấn mạnh.
Ở góc độ rộng hơn, bài toán của ngành sư phạm hiện nay không chỉ nằm ở tuyển sinh mà còn ở sức hút của nghề. Nhu cầu theo học sư phạm có xu hướng giảm do nhiều nguyên nhân, trong đó có vấn đề thu nhập. Trong khi đó, các quốc gia phát triển lại đặc biệt chú trọng đầu tư cho đội ngũ giáo viên, xem đây là yếu tố then chốt để nâng cao chất lượng giáo dục.
Từ góc độ hướng nghiệp, ông lưu ý việc lựa chọn ngành học cần tuân theo trình tự hợp lý: Xác định nghề nghiệp trước, sau đó mới đến ngành và trường. Sở thích có thể thay đổi theo thời gian, nhưng sở trường lại gắn với năng lực cốt lõi của mỗi cá nhân. Nếu thiếu cân nhắc, người học dễ đưa ra quyết định mang tính cảm tính.
TS Mai Đức Toàn cũng cho rằng học sinh không nên đợi đến lớp 12 mới lựa chọn ngành nghề, bởi điều này đi ngược quy trình định hướng. “Tuyển sinh, xét cho cùng chỉ là bước tiếp theo khi người học đã có sự định hình tương đối rõ ràng về năng lực và con đường của mình”, TS Mai Đức Toàn nhận định.
Theo đề án tuyển sinh năm 2026 của Trường Đại học Sư phạm TPHCM, tổng chỉ tiêu ngành Giáo dục tiểu học là 550, gồm 300 chỉ tiêu tại trụ sở chính, 100 tại phân hiệu Long An (tỉnh Tây Ninh) và 150 chỉ tiêu tại phân hiệu Gia Lai. Đây là ngành có tỷ lệ cạnh tranh cao, điểm chuẩn những năm gần đây dao động quanh mức 25 - 26 điểm. Các tổ hợp xét tuyển được sử dụng gồm A00, A01, D01.
