Phát triển đội ngũ giáo viên có khả năng dạy môn học bằng tiếng Anh

Trao đổi về nhiệm vụ bồi dưỡng giáo viên dạy một số môn học bằng tiếng Anh trong định hướng đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, bà Nguyễn Bích Diệu, Phó trưởng khoa phụ trách Khoa Sư phạm Ngoại ngữ, Trường Đại học Ngoại ngữ (Đại học Đà Nẵng), cho rằng đây là quá trình cần được thực hiện có lộ trình, kết hợp năng lực ngoại ngữ, năng lực sư phạm và năng lực chuyên môn của giáo viên.

Hỗ trợ giáo viên sử dụng tiếng Anh như một phương tiện phục vụ dạy học

Từ năm 2022, Trường Đại học Ngoại ngữ - Đại học Đà Nẵng đã chủ động nghiên cứu, chuẩn bị về mặt chuyên môn cho các hoạt động liên quan đến dạy học tích hợp nội dung và ngôn ngữ (CLIL). Khoa Sư phạm Ngoại ngữ tổ chức trao đổi với chuyên gia, nghiên cứu kinh nghiệm trong và ngoài nước, từng bước xây dựng nội dung và khung bồi dưỡng phù hợp với các nhóm đối tượng khác nhau

Trên cơ sở đó, từ năm 2023, một số nội dung bồi dưỡng được triển khai cho giáo viên phổ thông tại một số địa phương như Khánh Hòa, Phú Yên, Đắk Lắk, Quảng Nam (theo tên gọi cũ). Đồng thời, các hoạt động nâng cao năng lực sử dụng tiếng Anh và phương pháp giảng dạy bằng tiếng Anh cũng được triển khai đối với giảng viên trong Nhà trường và giảng viên giảng dạy các học phần chuyên ngành tại một số trường thành viên thuộc Đại học Đà Nẵng.

Theo bà Nguyễn Bích Diệu, chương trình không chỉ nhằm nâng cao năng lực tiếng Anh mà còn hỗ trợ giáo viên sử dụng tiếng Anh như một phương tiện phục vụ việc dạy và học nội dung môn học. Nội dung này bao gồm lựa chọn mức độ sử dụng tiếng Anh phù hợp với người học, thiết kế hoạt động, xây dựng học liệu, tổ chức tương tác, kiểm tra đánh giá và hỗ trợ người học khi học môn học thông qua một ngôn ngữ khác.

Qua các đợt triển khai, giáo viên tham gia có phản hồi cơ bản tích cực. Quan trọng hơn, quá trình này giúp đơn vị tích lũy kinh nghiệm thực tiễn về nhu cầu của từng nhóm giáo viên, khoảng cách giữa năng lực ngoại ngữ và năng lực giảng dạy chuyên môn bằng tiếng Anh, cũng như những điều kiện cần thiết để chương trình bồi dưỡng đi vào thực chất.

“Có thể xem những kết quả ban đầu này là tiền đề chuyên môn và kinh nghiệm thực tiễn để Nhà trường tiếp tục tham gia tích cực hơn vào các nhiệm vụ đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ trong giai đoạn triển khai định hướng đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học”, bà Nguyễn Bích Diệu chia sẻ.

Từ năm 2022, Trường Đại học Ngoại ngữ - Đại học Đà Nẵng đã chủ động nghiên cứu, chuẩn bị về mặt chuyên môn cho các hoạt động liên quan đến dạy học tích hợp nội dung và ngôn ngữ.

Đồng bộ hệ sinh thái hỗ trợ giáo viên

Từ kinh nghiệm đào tạo, bồi dưỡng và quá trình chuẩn bị chuyên môn trong thời gian qua, bà Nguyễn Bích Diệu chia sẻ một số vấn đề cần được quan tâm trong quá trình triển khai để việc phát triển đội ngũ giáo viên có khả năng sử dụng tiếng Anh trong giảng dạy các môn học đạt hiệu quả và phù hợp với thực tiễn.

Trước hết, khi triển khai chương trình bồi dưỡng cần hiểu rõ sự đa dạng về năng lực tiếng Anh và mức độ sẵn sàng của đội ngũ giáo viên. Giáo viên các môn học có nền tảng chuyên môn tốt, trong khi năng lực và kinh nghiệm sử dụng tiếng Anh trong giảng dạy có thể ở những mức độ khác nhau. Đây là cơ sở quan trọng để thiết kế các chương trình bồi dưỡng theo từng nhóm đối tượng, với lộ trình và chuẩn đầu ra phù hợp thay vì áp dụng một mô hình chung.

Thứ hai, năng lực sử dụng tiếng Anh cần được phát triển gắn với năng lực giảng dạy môn học bằng tiếng Anh. Bên cạnh năng lực ngôn ngữ, giáo viên cần được chuẩn bị những năng lực đặc thù như diễn giải kiến thức chuyên môn bằng ngôn ngữ phù hợp với trình độ người học; xây dựng hệ thống hỗ trợ ngôn ngữ; tổ chức tương tác; thiết kế học liệu; kiểm tra mức độ hiểu nội dung; và cân bằng giữa mục tiêu chuyên môn với mục tiêu phát triển ngôn ngữ.

Thứ ba, cần quan tâm đến tính liên tục của quá trình phát triển chuyên môn. Các khóa bồi dưỡng tập trung có vai trò quan trọng trong việc hình thành nhận thức, cung cấp kiến thức và công cụ ban đầu. Để những nội dung này được vận dụng hiệu quả trong thực tiễn, giáo viên cần tiếp tục có cơ hội thực hành, được tư vấn, quan sát, phản hồi và tham gia các hoạt động phát triển chuyên môn sau bồi dưỡng.

Một vấn đề khác cần được tính đến là sự đa dạng giữa các môn học, cấp học và bối cảnh nhà trường. Việc dạy Toán bằng tiếng Anh có những yêu cầu khác với dạy Khoa học, Công nghệ hay các môn thuộc lĩnh vực xã hội. Yêu cầu ở tiểu học cũng khác với THCS, THPT và đại học. Vì vậy, chương trình bồi dưỡng cần được thiết kế linh hoạt, phù hợp với đặc thù môn học, đối tượng người học và điều kiện triển khai của từng cơ sở giáo dục.

Bên cạnh đó, hệ sinh thái hỗ trợ cho giáo viên cũng cần tiếp tục được phát triển đồng bộ, bao gồm học liệu, nguồn tài nguyên, đội ngũ chuyên gia, cơ chế phối hợp giữa chuyên gia ngôn ngữ và chuyên gia môn học, cũng như các cơ hội để giáo viên thực hành, chia sẻ kinh nghiệm và tiếp tục phát triển chuyên môn sau bồi dưỡng.