Phát triển nhân tài, từ chiến lược đầu tư đến đổi mới đào tạo đại học
2026/11/03 21:42
GD&TĐ - Phát triển nhân tài đòi hỏi đầu tư dài hạn, đổi mới đào tạo và gắn kết giáo dục đại học với nhu cầu nhân lực của đất nước.
Cơ chế tài chính đặc thù cho thu hút, trọng dụng nhân tài
Ngày 15/10/2026, thay mặt Ban Chấp hành Trung ương Đảng, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ký ban hành Kết luận số 105-KL/TW Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về thu hút và trọng dụng nhân tài trong các ngành, lĩnh vực mũi nhọn, phục vụ đất nước phát triển nhanh, bền vững.
Một trong những nhiệm vụ, giải pháp tại Kết luận 105-KL/TW là xây dựng cơ chế tài chính đặc thù, linh hoạt, đủ mạnh và bền vững cho thu hút và trọng dụng nhân tài. Bố trí ngân sách nhà nước cho công tác nhân tài đạt khoảng 0,1% GDP hằng năm trong tổng nguồn lực dành cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.
GS.TSKH.BS. Dương Quý Sỹ, Ủy viên Hội đồng Quốc gia Giáo dục và Phát triển nhân lực cho rằng, nguồn lực tài chính dành cho công tác nhân tài cần được nhìn nhận như một khoản đầu tư chiến lược cho năng lực phát triển lâu dài của hệ sinh thái nhân tài quốc gia, thay vì chỉ tập trung vào tuyển dụng, trả lương hay hỗ trợ những cá nhân xuất sắc.
Điều quan trọng không phải chỉ là dành bao nhiêu kinh phí cho công tác nhân tài, mà là đầu tư như thế nào để mỗi nguồn lực được sử dụng có thể tạo ra những sản phẩm, những năng lực mới và những thế hệ nhân tài tiếp nối. Từ cách tiếp cận này, ông đề xuất ba trụ cột đầu tư chiến lược.
Trước hết là đầu tư trực tiếp cho đội ngũ nhân tài thực hiện các nhiệm vụ đột phá quốc gia. Nguồn lực cần ưu tiên những nhóm chuyên gia được tuyển chọn cạnh tranh để chủ trì các chương trình, dự án chiến lược, gắn với sản phẩm và kết quả đầu ra cụ thể. Cơ chế quản lý tài chính cần tăng quyền tự chủ, áp dụng đặt hàng và khoán chi theo sản phẩm phù hợp với đặc thù nhiệm vụ, đồng thời bảo đảm kiểm toán, giám sát và trách nhiệm giải trình.
Riêng đối với nghiên cứu khoa học, cần đánh giá cả giá trị tri thức và những kết quả trung gian có ý nghĩa, không đồng nhất rủi ro nghiên cứu trung thực với thất bại trong quản lý.
Trụ cột thứ hai là đầu tư cho phát hiện, đào tạo và phát triển nhân tài kế cận. Theo GS.TSKH.BS. Dương Quý Sỹ, việc phát triển tài năng cần bắt đầu từ tuổi học đường, thông qua sự phối hợp giữa giáo dục gia đình, nhà trường và xã hội; từ phát hiện năng khiếu, bồi dưỡng chuyên sâu, phát huy sáng tạo đến hình thành những thế hệ nhân tài tiếp nối.
Ông nhấn mạnh mỗi trẻ em đều có những tiềm năng cần được khai phóng. Trách nhiệm của gia đình, nhà trường và xã hội là tạo điều kiện để những tiềm năng ấy được phát hiện và phát triển. Vì vậy, cần có nguồn lực ổn định cho các chương trình phát hiện tài năng trẻ, học bổng nghiên cứu, đào tạo chuyên gia trẻ đầu ngành, phát triển nhóm nghiên cứu xuất sắc và bồi dưỡng nhân tài lãnh đạo, quản trị chiến lược. Đặc biệt, cần tạo cơ chế để những nhân tài đã thành danh tham gia đào tạo, hướng dẫn thế hệ kế cận, hình thành mô hình phát triển nhân tài có tính liên tục.
Trụ cột thứ ba là đầu tư cho môi trường, thiết chế và mạng lưới phát huy nhân tài. Nguồn lực không thể chỉ tập trung vào cá nhân mà cần được sử dụng để xây dựng môi trường nghiên cứu, làm việc đạt chuẩn quốc tế; hình thành mạng lưới nhân tài Việt Nam toàn cầu; kết nối chuyên gia với những bài toán chiến lược và phát triển các thiết chế tư vấn chính sách có uy tín. Cùng với đó, cần có cơ chế huy động doanh nghiệp tham gia đầu tư cho nhân tài thông qua đặt hàng nghiên cứu, hợp tác công tư, phát triển công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực.
Để bảo đảm hiệu quả, GS.TSKH.BS. Dương Quý Sỹ đề xuất xây dựng hệ thống chỉ số đánh giá dựa trên kết quả thực chất như số nhiệm vụ chiến lược hoàn thành, sản phẩm khoa học công nghệ được ứng dụng, chính sách được cải thiện, giá trị kinh tế - xã hội tạo ra và số lượng nhân tài kế cận được phát triển. Cần đánh giá cả hiệu quả của người sử dụng nhân tài và tổ chức được giao nguồn lực, chứ không chỉ đánh giá cá nhân người tài.
Giáo dục đại học phải gắn với nhu cầu phát triển quốc gia
Giáo dục đại học giữ vai trò quan trọng trong việc phát hiện, bồi dưỡng và hình thành đội ngũ nhân tài. Tuy nhiên, để thực hiện tốt vai trò này, ông Nguyễn Thế Lực, Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Dược (Hà Nội), cho rằng giáo dục đại học cần chuyển mạnh từ đào tạo theo khả năng sẵn có sang đào tạo theo nhu cầu phát triển chiến lược của đất nước.
Những năm qua, giáo dục đại học Việt Nam đã có những bước tiến quan trọng về quy mô, ngành nghề đào tạo, cơ hội tiếp cận giáo dục và hợp tác quốc tế. Tuy nhiên, yêu cầu hiện nay là phải giải quyết tốt hơn bài toán cân đối giữa số lượng, chất lượng và cơ cấu nhân lực; giữa đào tạo kiến thức với phát triển năng lực thực tiễn; giữa nhu cầu trước mắt của thị trường lao động với yêu cầu dài hạn của quốc gia.
Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, cùng Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, đã đặt ra những định hướng quan trọng cho phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và nhân tài. Trên cơ sở đó, các cơ sở giáo dục đại học cần chủ động dự báo nhu cầu nhân lực, phối hợp với cơ quan quản lý, địa phương và doanh nghiệp để xác định lĩnh vực ưu tiên.
Trí tuệ nhân tạo, công nghiệp bán dẫn, công nghệ sinh học, vật liệu mới, năng lượng sạch, y tế và chăm sóc sức khỏe là những lĩnh vực cần được quan tâm tương xứng với định hướng phát triển và nhu cầu thực tế. Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Thế Lực, không nên chỉ tập trung vào một số ngành công nghệ cao mà xem nhẹ các lĩnh vực nền tảng như khoa học cơ bản, giáo dục, nông nghiệp công nghệ cao và khoa học xã hội. Bởi năng lực phát triển quốc gia không chỉ được quyết định bởi một vài ngành mũi nhọn mà còn phụ thuộc vào chất lượng tổng thể của nguồn nhân lực và sự phát triển hài hòa giữa các lĩnh vực.
Để nhân tài có thể phát huy năng lực, ông Nguyễn Thế Lực cho rằng cần đổi mới cơ chế phát hiện, sử dụng và đãi ngộ, bảo đảm việc tuyển chọn dựa trên năng lực thực chất, thành tích nghiên cứu và hiệu quả công việc. Cùng với đó là tăng cường học bổng, hỗ trợ nghiên cứu, cơ hội tiếp cận cơ sở vật chất hiện đại và cơ chế đãi ngộ phù hợp.
Đặc biệt, phát triển nhân tài phải gắn với công bằng trong tiếp cận giáo dục, thu hẹp khoảng cách vùng miền và hỗ trợ người học có hoàn cảnh khó khăn nhưng có năng lực. Các chương trình đào tạo cần tích hợp năng lực số, ngoại ngữ, kỹ năng hợp tác, ý thức bảo vệ môi trường và trách nhiệm xã hội, hướng tới đội ngũ nhân tài có khả năng đóng góp cho sự phát triển hài hòa, bao trùm và bền vững.
Nhiệm vụ trọng tâm hiện nay, theo ông Nguyễn Thế Lực, là cụ thể hóa các chủ trương thành cơ chế thực thi hiệu quả, gắn quyền tự chủ đại học với trách nhiệm giải trình, chất lượng đào tạo và kết quả nghiên cứu.
“Khi giáo dục đại học thực sự kết nối được chiến lược quốc gia với nhu cầu doanh nghiệp, tiềm năng người học với môi trường nghiên cứu và tri thức khoa học với thực tiễn sản xuất, chúng ta sẽ có nền tảng vững chắc để phát hiện, bồi dưỡng và sử dụng nhân tài. Đó cũng chính là con đường để Việt Nam phát triển nguồn lực con người thành lợi thế cạnh tranh cốt lõi, phục vụ mục tiêu phát triển nhanh và bền vững trong những thập niên tới”, ông Nguyễn Thế Lực cho hay.
Theo: giaoducthoidai.vn
2026/11/03 15:07 (GMT+7)
2026-11-03 14:43
Hà Tĩnh tăng cường công tác phối hợp, đảm bảo an toàn trường học
GD&TĐ - Sở GD&ĐT Hà Tĩnh phối hợp với Công an tỉnh ký kết biên bản phối hợp liên ngành về đảm bảo an toàn trường học, phòng ngừa bạo lực học đường.
2026-11-03 14:43
Lấy nguồn lực khoa học, công nghệ làm động lực tăng trưởng mới cho Hưng Yên
GD&TĐ - Chiều 3/11, UBND tỉnh Hưng Yên tổ chức Hội nghị chuyên đề khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số năm 2026.
2026-11-03 14:42
Công an Quảng Trị xây dựng mô hình học ngoại ngữ gắn với nhiệm vụ chuyên môn
GD&TĐ - Phòng Quản lý xuất nhập cảnh Quảng Trị ra mắt mô hình học ngoại ngữ, giúp cán bộ, chiến sĩ nâng cao kỹ năng giao tiếp, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.
2026-11-03 14:42
Phát triển nhân tài, từ chiến lược đầu tư đến đổi mới đào tạo đại học
GD&TĐ - Phát triển nhân tài đòi hỏi đầu tư dài hạn, đổi mới đào tạo và gắn kết giáo dục đại học với nhu cầu nhân lực của đất nước.
2026-11-03 14:41
Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu tiếp Giám đốc Đại học Thanh Hoa
GD&TĐ - Sáng 3/11, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu có buổi tiếp GS. Lý Lộ Minh, Giám đốc Đại học Thanh Hoa.
2026-11-03 14:41
Giáo dục đại học cần đổi mới để thích ứng và dẫn dắt kỷ nguyên AI
GD&TĐ - Gần 400 đại biểu trong nước và quốc tế cùng thảo luận về tái định hình giáo dục đại học, xác lập vai trò của con người và AI trong tương lai.
2026-11-03 14:40
Xây thư viện cho trường vùng cao tạo không gian học tập, giải trí cho học trò bán trú
GD&TĐ - Tại thư viện của nhiều trường vùng cao, có những cuốn sách cũ cong mép, nhiều trang đã ngả vàng vẫn được trò truyền tay nhau đọc trong sự nâng niu.
2026-11-03 14:40
Địa bàn vùng khó gỡ điểm nghẽn trong đào tạo theo đơn đặt hàng
GD&TĐ - Thiếu doanh nghiệp lớn, hạn chế về cơ chế và khoảng cách địa lý đang là điểm nghẽn trong đào tạo nghề theo đơn đặt hàng tại miền Trung - Tây Nguyên.
