Địa bàn vùng khó gỡ điểm nghẽn trong đào tạo theo đơn đặt hàng

GD&TĐ - Thiếu doanh nghiệp lớn, hạn chế về cơ chế và khoảng cách địa lý đang là điểm nghẽn trong đào tạo nghề theo đơn đặt hàng tại miền Trung - Tây Nguyên.



Gắn đào tạo với nhu cầu việc làm thực tế

Đào tạo nghề theo đơn đặt hàng được xem là hướng đi quan trọng để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, giúp người lao động có kỹ năng phù hợp với nhu cầu tuyển dụng, đồng thời đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp. Tuy nhiên, tại các địa bàn miền Trung, nơi doanh nghiệp còn hạn chế về quy mô và năng lực sản xuất, việc kết nối giữa cơ sở đào tạo với thị trường lao động vẫn còn nhiều trở ngại. Từ thực tế đó, các địa phương và nhà trường đang tìm cách tháo gỡ điểm nghẽn, đưa đào tạo nghề đến gần hơn với nhu cầu việc làm.

Ông Vũ Trọng Tiến, Phó Chủ tịch UBND xã Canh Vinh (Gia Lai) cho biết, những năm qua, căn cứ nhu cầu của người dân và doanh nghiệp, địa phương đã đặt hàng các trường cao đẳng, Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên tổ chức đào tạo nghề cho lao động nông thôn. Năm nay, từ nguồn vốn chương trình mục tiêu quốc gia, xã đặt hàng 3 lớp với 72 học viên, gồm các nghề điện dân dụng, may công nghiệp và hướng dẫn viên.

Theo ông Tiến, đào tạo theo đơn đặt hàng mở ra cơ hội để người lao động tiếp cận nghề nghiệp phù hợp, song quá trình triển khai vẫn còn những khó khăn. Trong đó, việc khảo sát nhu cầu học nghề của người dân chưa thực sự đồng bộ với nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp.

Lao động nông thôn chủ yếu làm nông nghiệp, trình độ và điều kiện tham gia học nghề không đồng đều, gây khó khăn cho việc tổ chức đào tạo cũng như giải quyết việc làm sau khi hoàn thành khóa học.

Để khắc phục, địa phương tăng cường liên kết giữa chính quyền, cơ sở đào tạo, doanh nghiệp và người lao động; thường xuyên khảo sát nhu cầu học nghề, nhu cầu tuyển dụng để xây dựng chương trình sát thực tế. Xã cũng chủ động kết nối với các công ty, xí nghiệp trên địa bàn nhằm nắm bắt nhu cầu nhân lực. Đồng thời phối hợp huy động nguồn lực đào tạo nghề cho người dân thuộc đối tượng thụ hưởng.

Đặc biệt, địa phương ưu tiên đặt hàng những nghề có khả năng tạo việc làm, gắn đào tạo với cam kết tuyển dụng hoặc hỗ trợ người dân tự tạo việc làm, phát triển sản xuất tại chỗ. Công tác tư vấn, giới thiệu việc làm và theo dõi hiệu quả sau đào tạo cũng được chú trọng, nhằm hạn chế tình trạng học xong nhưng không tìm được việc làm phù hợp.

Gỡ điểm nghẽn từ liên kết nhà trường – doanh nghiệp



Ở góc độ cơ sở đào tạo, ông Phạm Văn Tường, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Kỹ thuật Công nghệ Quy Nhơn cho biết, nhà trường đang chuyển hướng mạnh sang đào tạo theo nhu cầu xã hội và đơn đặt hàng của doanh nghiệp, nhằm thu hẹp khoảng cách giữa chương trình giảng dạy với yêu cầu thực tế của thị trường lao động.

Theo đó, trường áp dụng mô hình đào tạo theo năng lực, thiết kế chương trình phù hợp với từng đối tượng, lấy kỹ năng thực hành và chuẩn đầu ra làm thước đo. Cùng với đổi mới chương trình, nhà trường chú trọng để doanh nghiệp tham gia trực tiếp vào quá trình đào tạo. Học sinh, sinh viên không chỉ học tại trường mà còn được đến doanh nghiệp thực tế, thực tập cùng giáo viên để làm quen với môi trường và quy trình sản xuất.

Ông Tường cho hay, nhà trường cũng mong muốn doanh nghiệp đưa máy móc, thiết bị và chuyên gia đến trường phối hợp đào tạo, giúp người học tiếp cận công nghệ mới. Thời gian tới, trường dự kiến hợp tác với một doanh nghiệp trong lĩnh vực năng lượng mặt trời, đưa thiết bị và bố trí văn phòng doanh nghiệp tại trường để sinh viên có điều kiện thực hành.

Tuy nhiên, theo ông Tường, điểm nghẽn lớn hiện nay là khu vực miền Trung còn thiếu doanh nghiệp quy mô lớn, đủ năng lực và sẵn sàng đầu tư cho hoạt động đào tạo. Thực tế, một số doanh nghiệp chỉ có nhu cầu tuyển dụng lao động ở những công đoạn cụ thể, trong khi chương trình của nhà trường thường đào tạo tổng thể một nghề. Chẳng hạn, doanh nghiệp may mặc chỉ cần lao động thành thạo công đoạn cắt vải, may cổ áo..., chứ không có nhu cầu đặt hàng đào tạo trọn vẹn nghề may.

Bên cạnh đó, phương án để doanh nghiệp đầu tư máy móc, thiết bị, xây dựng không gian thực hành ngay tại trường cũng gặp vướng mắc về thủ tục sử dụng đất, tài sản công, phải lập đề án trình cấp có thẩm quyền xem xét. Doanh nghiệp cũng cân nhắc chi phí đầu tư và cam kết tuyển dụng sau đào tạo nên không dễ triển khai.

Một khó khăn khác là khoảng cách địa lý. Những doanh nghiệp có nhà máy, công nghệ hiện đại thường tập trung ở các tỉnh phía Bắc hoặc các trung tâm công nghiệp như Bình Dương, Đồng Nai. Việc đưa học sinh, sinh viên đến học tập trực tiếp tại đây tốn kém thời gian, chi phí, chủ yếu mới tổ chức được các đợt thực tập.

Từ thực tế đó, nhà trường xác định phải điều chỉnh chương trình theo hướng tăng thực hành, sát với yêu cầu công việc. Người học cần có khả năng bắt nhịp với công việc ngay khi đến doanh nghiệp, đồng thời có nền tảng để tiếp tục tự học, thích ứng với công nghệ mới. Đây là hướng đi cần thiết để đào tạo theo đơn đặt hàng thực sự gắn với nhu cầu tuyển dụng, thay vì chỉ dừng ở việc truyền đạt kiến thức, nguyên lý nghề nghiệp.



Gắn đào tạo với nhu cầu việc làm thực tế

Đào tạo nghề theo đơn đặt hàng được xem là hướng đi quan trọng để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, giúp người lao động có kỹ năng phù hợp với nhu cầu tuyển dụng, đồng thời đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp. Tuy nhiên, tại các địa bàn miền Trung, nơi doanh nghiệp còn hạn chế về quy mô và năng lực sản xuất, việc kết nối giữa cơ sở đào tạo với thị trường lao động vẫn còn nhiều trở ngại. Từ thực tế đó, các địa phương và nhà trường đang tìm cách tháo gỡ điểm nghẽn, đưa đào tạo nghề đến gần hơn với nhu cầu việc làm.

Ông Vũ Trọng Tiến, Phó Chủ tịch UBND xã Canh Vinh (Gia Lai) cho biết, những năm qua, căn cứ nhu cầu của người dân và doanh nghiệp, địa phương đã đặt hàng các trường cao đẳng, Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên tổ chức đào tạo nghề cho lao động nông thôn. Năm nay, từ nguồn vốn chương trình mục tiêu quốc gia, xã đặt hàng 3 lớp với 72 học viên, gồm các nghề điện dân dụng, may công nghiệp và hướng dẫn viên.

Theo ông Tiến, đào tạo theo đơn đặt hàng mở ra cơ hội để người lao động tiếp cận nghề nghiệp phù hợp, song quá trình triển khai vẫn còn những khó khăn. Trong đó, việc khảo sát nhu cầu học nghề của người dân chưa thực sự đồng bộ với nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp.

Lao động nông thôn chủ yếu làm nông nghiệp, trình độ và điều kiện tham gia học nghề không đồng đều, gây khó khăn cho việc tổ chức đào tạo cũng như giải quyết việc làm sau khi hoàn thành khóa học.

Để khắc phục, địa phương tăng cường liên kết giữa chính quyền, cơ sở đào tạo, doanh nghiệp và người lao động; thường xuyên khảo sát nhu cầu học nghề, nhu cầu tuyển dụng để xây dựng chương trình sát thực tế. Xã cũng chủ động kết nối với các công ty, xí nghiệp trên địa bàn nhằm nắm bắt nhu cầu nhân lực. Đồng thời phối hợp huy động nguồn lực đào tạo nghề cho người dân thuộc đối tượng thụ hưởng.

Đặc biệt, địa phương ưu tiên đặt hàng những nghề có khả năng tạo việc làm, gắn đào tạo với cam kết tuyển dụng hoặc hỗ trợ người dân tự tạo việc làm, phát triển sản xuất tại chỗ. Công tác tư vấn, giới thiệu việc làm và theo dõi hiệu quả sau đào tạo cũng được chú trọng, nhằm hạn chế tình trạng học xong nhưng không tìm được việc làm phù hợp.

Gỡ điểm nghẽn từ liên kết nhà trường – doanh nghiệp



Ở góc độ cơ sở đào tạo, ông Phạm Văn Tường, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Kỹ thuật Công nghệ Quy Nhơn cho biết, nhà trường đang chuyển hướng mạnh sang đào tạo theo nhu cầu xã hội và đơn đặt hàng của doanh nghiệp, nhằm thu hẹp khoảng cách giữa chương trình giảng dạy với yêu cầu thực tế của thị trường lao động.

Theo đó, trường áp dụng mô hình đào tạo theo năng lực, thiết kế chương trình phù hợp với từng đối tượng, lấy kỹ năng thực hành và chuẩn đầu ra làm thước đo. Cùng với đổi mới chương trình, nhà trường chú trọng để doanh nghiệp tham gia trực tiếp vào quá trình đào tạo. Học sinh, sinh viên không chỉ học tại trường mà còn được đến doanh nghiệp thực tế, thực tập cùng giáo viên để làm quen với môi trường và quy trình sản xuất.

Ông Tường cho hay, nhà trường cũng mong muốn doanh nghiệp đưa máy móc, thiết bị và chuyên gia đến trường phối hợp đào tạo, giúp người học tiếp cận công nghệ mới. Thời gian tới, trường dự kiến hợp tác với một doanh nghiệp trong lĩnh vực năng lượng mặt trời, đưa thiết bị và bố trí văn phòng doanh nghiệp tại trường để sinh viên có điều kiện thực hành.

Tuy nhiên, theo ông Tường, điểm nghẽn lớn hiện nay là khu vực miền Trung còn thiếu doanh nghiệp quy mô lớn, đủ năng lực và sẵn sàng đầu tư cho hoạt động đào tạo. Thực tế, một số doanh nghiệp chỉ có nhu cầu tuyển dụng lao động ở những công đoạn cụ thể, trong khi chương trình của nhà trường thường đào tạo tổng thể một nghề. Chẳng hạn, doanh nghiệp may mặc chỉ cần lao động thành thạo công đoạn cắt vải, may cổ áo..., chứ không có nhu cầu đặt hàng đào tạo trọn vẹn nghề may.

Bên cạnh đó, phương án để doanh nghiệp đầu tư máy móc, thiết bị, xây dựng không gian thực hành ngay tại trường cũng gặp vướng mắc về thủ tục sử dụng đất, tài sản công, phải lập đề án trình cấp có thẩm quyền xem xét. Doanh nghiệp cũng cân nhắc chi phí đầu tư và cam kết tuyển dụng sau đào tạo nên không dễ triển khai.

Một khó khăn khác là khoảng cách địa lý. Những doanh nghiệp có nhà máy, công nghệ hiện đại thường tập trung ở các tỉnh phía Bắc hoặc các trung tâm công nghiệp như Bình Dương, Đồng Nai. Việc đưa học sinh, sinh viên đến học tập trực tiếp tại đây tốn kém thời gian, chi phí, chủ yếu mới tổ chức được các đợt thực tập.

Từ thực tế đó, nhà trường xác định phải điều chỉnh chương trình theo hướng tăng thực hành, sát với yêu cầu công việc. Người học cần có khả năng bắt nhịp với công việc ngay khi đến doanh nghiệp, đồng thời có nền tảng để tiếp tục tự học, thích ứng với công nghệ mới. Đây là hướng đi cần thiết để đào tạo theo đơn đặt hàng thực sự gắn với nhu cầu tuyển dụng, thay vì chỉ dừng ở việc truyền đạt kiến thức, nguyên lý nghề nghiệp.