Tại hội nghị, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn đã báo cáo về công tác chuẩn bị năm học mới 2026-2027 - năm học có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong triển khai Nghị quyết số 71 của Bộ Chính trị; ngành Giáo dục phải tạo chuyển biến thực chất hơn về cơ hội tiếp cận, chất lượng giáo dục và phát triển nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao cho kỷ nguyên số.

Chuẩn bị các điều kiện mở rộng tiếp cận công bằng, nâng cao chất lượng giáo dục

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết, công tác chuẩn bị năm học 2026-2027 được triển khai theo hai trục trọng tâm. Trục thứ nhất là chuẩn bị các điều kiện để mở rộng tiếp cận công bằng, nâng cao chất lượng giáo dục mầm non, phổ thông, phát triển con người toàn diện.

Hiện nay, tỷ lệ trẻ em đến trường tiếp tục tăng; chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10 công lập năm nay tăng khoảng 10% so với năm trước. Tuy nhiên, sự chênh lệch giữa các địa phương vẫn còn lớn, đặc biệt tại các đô thị lớn, tình trạng quá tải trường lớp, áp lực thi cử, dạy thêm, học thêm và lựa chọn trường vẫn là những vấn đề đáng quan tâm.

Chính phủ đã ban hành nhiều chính sách nhằm nâng cao chế độ đối với đội ngũ nhà giáo. Tuy nhiên, cả nước vẫn còn thiếu khoảng 45.000 giáo viên; thiếu khoảng 27.000 phòng học và phòng học bộ môn, phòng chức năng; trang thiết bị dạy học mới đáp ứng khoảng 50% nhu cầu...

Đối với nhiệm vụ phát triển trường nội trú khu vực biên giới, Bộ GD&ĐT đang triển khai theo kết luận chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước. Bộ đã ban hành kế hoạch thí điểm mô hình trường quy mô lớn, liên cấp tại cấp xã ở 5 tỉnh, thành phố, phấn đấu hoàn thành trước ngày 30/8/2026, làm cơ sở nhân rộng trên toàn quốc trước ngày 30/8/2027.

Bộ đang tiếp tục rà soát, điều chỉnh quy chuẩn trường lớp và định mức giáo viên, dự kiến hoàn thành trước ngày 30/8/2026. Sau sắp xếp và điều chỉnh định mức, nhu cầu biên chế giáo viên dự kiến cơ bản tương đương với số biên chế còn thiếu hiện nay.

Bộ cũng đã ban hành khung năng lực số, trong đó có nội dung về trí tuệ nhân tạo dành cho giáo viên và người học; hướng dẫn tăng cường giáo dục, giảng dạy về trí tuệ nhân tạo trong trường phổ thông; hướng dẫn mời nghệ nhân, nghệ sĩ, vận động viên tham gia giảng dạy.

Đồng thời, Bộ đang chỉ đạo xây dựng nền tảng giáo dục thông minh quốc gia, ứng dụng trí tuệ nhân tạo có kiểm soát. Trong năm học tới, ngành giáo dục sẽ đưa vào thử nghiệm các trợ lý giảng dạy, học tập cá thể hóa.

Một vấn đề đáng quan tâm hiện nay là tác động tiêu cực của mạng xã hội đối với tâm lý, phẩm chất và hành vi của trẻ em, trẻ vị thành niên. Thủ tướng Chính phủ cũng đã ban hành chỉ thị về ngăn chặn, đẩy lùi bạo lực học đường. Bộ GD&ĐT đề nghị Bộ Công an chỉ đạo công an các địa phương phối hợp phòng ngừa, xử lý bạo lực học đường, tội phạm trên không gian mạng, ma túy trong khu vực trường học; bảo đảm an ninh, an toàn giao thông, an toàn không gian mạng cho học sinh.

Bộ GD&ĐT cũng kiến nghị nghiên cứu quy định pháp luật về giới hạn độ tuổi tiếp cận mạng xã hội, nhằm bảo đảm môi trường phát triển an toàn, lành mạnh cho trẻ em và học sinh.

Tập trung đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho kỷ nguyên số và trí tuệ nhân tạo

Trục trọng tâm thứ hai trong công tác chuẩn bị năm học mới là hiện đại hóa giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp, tập trung đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho kỷ nguyên số và trí tuệ nhân tạo.

Theo Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn, hiện cả nước có khoảng 2,8 triệu người học đại học và sau đại học, trong đó có khoảng 2,66 triệu sinh viên. Các ngành STEM chiếm khoảng 30% và có xu hướng tăng. Tuy nhiên, tỷ trọng đào tạo sau đại học còn rất thấp.

Tuyển sinh giáo dục nghề nghiệp năm 2025 đạt khoảng 2,2 triệu người học, tập trung nhiều nhất ở các ngành STEM. Tuy nhiên, số người học trình độ sơ cấp và các khóa đào tạo dưới 3 tháng còn chiếm tỷ lệ lớn.

Cuối năm 2025, Luật Giáo dục đại học và Luật Giáo dục nghề nghiệp đã được ban hành, thể chế hóa các chủ trương, định hướng quan trọng và các giải pháp đột phá của Nghị quyết số 71.

Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt một loạt đề án phát triển các cơ sở giáo dục đại học trọng điểm, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, thu hút chuyên gia, nhà khoa học từ nước ngoài.

Chính phủ cũng đã ban hành các chính sách quan trọng, trong đó có chính sách học bổng cho các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược. Đây được đánh giá là chính sách đột phá để thu hút người học vào các lĩnh vực có vai trò nền tảng đối với phát triển đất nước.

Theo số liệu đăng ký tuyển sinh trực tuyến vào đại học, tính đến cuối ngày gần nhất, gần 48% thí sinh đã lựa chọn nguyện vọng vào các ngành STEM.

Thời gian qua, Bộ GD&ĐT đã tuyển chọn 90 chương trình tài năng và 59 chương trình đào tạo vi mạch bán dẫn. Đồng thời, Bộ chỉ đạo các cơ sở giáo dục đại học rà soát các ngành đào tạo, cắt giảm những ngành không còn phù hợp; đổi mới mạnh mẽ chương trình và phương thức đào tạo, chủ động thích ứng với tác động của công nghệ số và trí tuệ nhân tạo.

Bộ GD&ĐT đã trình Thủ tướng Chính phủ dự thảo Chiến lược phát triển giáo dục đại học với định hướng coi giáo dục đại học là hạ tầng tri thức chiến lược quốc gia. Trọng tâm của chiến lược là phân tầng, sắp xếp tối ưu mạng lưới; hiện đại hóa quản trị; đổi mới tài chính và đầu tư; chuyển đổi toàn diện, thích ứng chủ động với trí tuệ nhân tạo; tập trung xây dựng các cơ sở giáo dục đại học trọng điểm, tinh hoa.

Trong thời gian tới, Bộ GD&ĐT sẽ tiếp tục trình cấp có thẩm quyền ban hành các quyết định về hỗ trợ kinh phí đào tạo giáo viên, giảng viên tài năng; các ngành khoa học cơ bản; các ngành, nghề thuộc lĩnh vực năng khiếu nghệ thuật, thể thao; các ngành, nghề đặc thù, khó thu hút người học; các ngành, nghề thuộc lĩnh vực kinh tế mũi nhọn và những ngành nghề thị trường lao động có nhu cầu nhưng khó thực hiện xã hội hóa. Bộ cũng sẽ ban hành các chuẩn chương trình giáo dục nghề nghiệp để hướng dẫn các trường triển khai từ năm học 2027-2028.

Về nguồn lực thực hiện, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết, Bộ GD&ĐT đang chỉ đạo hoàn thành công tác chuẩn bị và phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026-2030. Trong đó, dự kiến lựa chọn đầu tư tập trung khoảng 30 cơ sở giáo dục trọng điểm và khoảng 50 trường cao đẳng chất lượng cao, căn cứ các nghị quyết của Đảng, quy hoạch mạng lưới và các đề án đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn kiến nghị Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị tăng cường các điều kiện bảo đảm chất lượng năm học 2026-2027; cho phép xây dựng Bộ chỉ số phát triển giáo dục làm công cụ quản trị và giao chỉ tiêu phát triển giáo dục cho các địa phương; đồng thời ưu tiên bố trí vốn đầu tư công trung hạn, bảo đảm chi ngân sách nhà nước cho giáo dục đại học đạt 3% tổng chi ngân sách theo quy định của Luật Giáo dục đại học và Nghị quyết số 71.