Tạo môi trường để học sinh phát huy năng lực, sở trường

GD&TĐ - Từ những giờ học thực hành đến hoạt động thể thao, cộng đồng, các trường học ở Hà Tĩnh đang mở rộng cơ hội phát triển năng lực cho học sinh.



Từ ý tưởng trong lớp học đến những sản phẩm sáng tạo

Không cần bắt đầu từ những phòng nghiên cứu quy mô lớn, hành trình đổi mới sáng tạo của học sinh có thể khởi nguồn từ chính những giờ học thực hành. Câu chuyện của hai học sinh Phan Thị Trân Châu và Lê Quốc Việt, lớp 9, Trường THCS Đồng Tiến (Hà Tĩnh), là một ví dụ.

Từ quá trình học tập, thực hành tại trường, hai em đã xây dựng sản phẩm “Chuyển đổi bộ nguồn thí nghiệm trong phòng thực hành từ dùng điện lưới sang dùng pin”. Sản phẩm giành giải Ba tại Cuộc thi Sáng tạo thanh thiếu niên, nhi đồng Hà Tĩnh lần thứ XVII năm 2026.

Điểm đáng chú ý là ý tưởng xuất phát từ một vấn đề gần gũi trong môi trường học tập. Qua đó, học sinh có cơ hội vận dụng kiến thức đã học để tìm giải pháp, thử nghiệm và hoàn thiện sản phẩm. Đây cũng là cách đưa giáo dục khoa học từ lý thuyết đến thực hành, khuyến khích người học chủ động khám phá thay vì chỉ tiếp nhận kiến thức một chiều.



Ở bậc THPT, Trường THPT chuyên Hà Tĩnh cũng có thêm điều kiện phát triển hoạt động nghiên cứu khi phòng học “STEM Innovation Petrovietnam” được đưa vào sử dụng cuối năm 2025. Công trình có tổng mức đầu tư 3,5 tỷ đồng, trang bị các hệ thống phục vụ thực hành như AI, Internet vạn vật (IoT), robot, máy in 3D, máy cắt CNC và thiết bị thí nghiệm về năng lượng, môi trường.

Trong khi đó, học sinh Lê Nguyễn Mỹ Huyền, lớp 11 Hóa (Trường THPT chuyên Hà Tĩnh) chia sẻ: “Việc thực hành giúp chúng em hiểu sâu hơn kiến thức khoa học tự nhiên, đồng thời rèn luyện tư duy sáng tạo, kỹ năng giải quyết vấn đề và làm việc nhóm”.

Cùng với Trường THPT chuyên Hà Tĩnh, Trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai và Trường THCS Lê Văn Thiêm cũng được triển khai phòng học STEM trong chương trình này. Những không gian thực hành như vậy mở ra điều kiện để giáo viên tổ chức dạy học theo dự án, khuyến khích học sinh nghiên cứu và phát triển ý tưởng.

Từ những mô hình thực tế, yêu cầu đặt ra đối với các trường học Hà Tĩnh là phát hiện sớm năng khiếu, tạo điều kiện để học sinh được thực hành thường xuyên và có môi trường phát triển ý tưởng. Giáo dục khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo vì thế không nên chỉ giới hạn trong các cuộc thi, mà cần trở thành một phần của quá trình học tập, trải nghiệm và hướng nghiệp.

Bồi dưỡng nhân cách, kỹ năng và trách nhiệm cộng đồng

Phát triển tài năng chỉ là một mặt của giáo dục toàn diện. Để trưởng thành, học sinh còn cần được rèn luyện thể chất, bồi dưỡng đời sống văn hóa, hình thành ý thức pháp luật và biết chia sẻ trách nhiệm với cộng đồng.

Một mô hình đáng chú ý là Câu lạc bộ “Thể thao thúc đẩy bình đẳng giới và truyền thông xây dựng mối quan hệ tôn trọng và bình đẳng trong trường học”, ra mắt tại Trường Tiểu học Phúc Trạch, xã Phúc Trạch vào tháng 10/2026. Hoạt động do Sở GD&ĐT Hà Tĩnh phối hợp với các đơn vị liên quan triển khai, hướng tới xây dựng môi trường giáo dục an toàn, thân thiện.

Điểm đáng quan tâm ở mô hình này là thể thao được kết hợp với giáo dục kỹ năng và văn hóa ứng xử. Qua các hoạt động tập thể, học sinh không chỉ nâng cao sức khỏe mà còn có cơ hội học cách tôn trọng bạn bè, ứng xử bình đẳng, hợp tác và giải quyết những khác biệt. Đây là hướng tiếp cận thiết thực để giáo dục thể chất gắn với phát triển nhân cách.



Trong giáo dục pháp luật, các trường học tại Hà Tĩnh cũng tăng cường tổ chức tuyên truyền, phổ biến kiến thức thông qua sinh hoạt dưới cờ, hoạt động ngoại khóa và phối hợp với lực lượng chức năng. Từ đầu năm học 2026–2027, hoạt động này được chú trọng với các nội dung như an toàn giao thông, phòng chống bạo lực học đường và xây dựng văn hóa ứng xử.

Cách làm cần hướng tới không chỉ là giúp học sinh ghi nhớ quy định, mà còn biết vận dụng vào tình huống thực tế, nhận diện hành vi sai lệch và chủ động bảo vệ bản thân. Khi giáo dục pháp luật gắn với những vấn đề gần gũi trong đời sống, kiến thức sẽ có cơ hội chuyển hóa thành ý thức và hành vi.



Từ ý tưởng trong lớp học đến những sản phẩm sáng tạo

Không cần bắt đầu từ những phòng nghiên cứu quy mô lớn, hành trình đổi mới sáng tạo của học sinh có thể khởi nguồn từ chính những giờ học thực hành. Câu chuyện của hai học sinh Phan Thị Trân Châu và Lê Quốc Việt, lớp 9, Trường THCS Đồng Tiến (Hà Tĩnh), là một ví dụ.

Từ quá trình học tập, thực hành tại trường, hai em đã xây dựng sản phẩm “Chuyển đổi bộ nguồn thí nghiệm trong phòng thực hành từ dùng điện lưới sang dùng pin”. Sản phẩm giành giải Ba tại Cuộc thi Sáng tạo thanh thiếu niên, nhi đồng Hà Tĩnh lần thứ XVII năm 2026.

Điểm đáng chú ý là ý tưởng xuất phát từ một vấn đề gần gũi trong môi trường học tập. Qua đó, học sinh có cơ hội vận dụng kiến thức đã học để tìm giải pháp, thử nghiệm và hoàn thiện sản phẩm. Đây cũng là cách đưa giáo dục khoa học từ lý thuyết đến thực hành, khuyến khích người học chủ động khám phá thay vì chỉ tiếp nhận kiến thức một chiều.



Ở bậc THPT, Trường THPT chuyên Hà Tĩnh cũng có thêm điều kiện phát triển hoạt động nghiên cứu khi phòng học “STEM Innovation Petrovietnam” được đưa vào sử dụng cuối năm 2025. Công trình có tổng mức đầu tư 3,5 tỷ đồng, trang bị các hệ thống phục vụ thực hành như AI, Internet vạn vật (IoT), robot, máy in 3D, máy cắt CNC và thiết bị thí nghiệm về năng lượng, môi trường.

Trong khi đó, học sinh Lê Nguyễn Mỹ Huyền, lớp 11 Hóa (Trường THPT chuyên Hà Tĩnh) chia sẻ: “Việc thực hành giúp chúng em hiểu sâu hơn kiến thức khoa học tự nhiên, đồng thời rèn luyện tư duy sáng tạo, kỹ năng giải quyết vấn đề và làm việc nhóm”.

Cùng với Trường THPT chuyên Hà Tĩnh, Trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai và Trường THCS Lê Văn Thiêm cũng được triển khai phòng học STEM trong chương trình này. Những không gian thực hành như vậy mở ra điều kiện để giáo viên tổ chức dạy học theo dự án, khuyến khích học sinh nghiên cứu và phát triển ý tưởng.

Từ những mô hình thực tế, yêu cầu đặt ra đối với các trường học Hà Tĩnh là phát hiện sớm năng khiếu, tạo điều kiện để học sinh được thực hành thường xuyên và có môi trường phát triển ý tưởng. Giáo dục khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo vì thế không nên chỉ giới hạn trong các cuộc thi, mà cần trở thành một phần của quá trình học tập, trải nghiệm và hướng nghiệp.

Bồi dưỡng nhân cách, kỹ năng và trách nhiệm cộng đồng

Phát triển tài năng chỉ là một mặt của giáo dục toàn diện. Để trưởng thành, học sinh còn cần được rèn luyện thể chất, bồi dưỡng đời sống văn hóa, hình thành ý thức pháp luật và biết chia sẻ trách nhiệm với cộng đồng.

Một mô hình đáng chú ý là Câu lạc bộ “Thể thao thúc đẩy bình đẳng giới và truyền thông xây dựng mối quan hệ tôn trọng và bình đẳng trong trường học”, ra mắt tại Trường Tiểu học Phúc Trạch, xã Phúc Trạch vào tháng 10/2026. Hoạt động do Sở GD&ĐT Hà Tĩnh phối hợp với các đơn vị liên quan triển khai, hướng tới xây dựng môi trường giáo dục an toàn, thân thiện.

Điểm đáng quan tâm ở mô hình này là thể thao được kết hợp với giáo dục kỹ năng và văn hóa ứng xử. Qua các hoạt động tập thể, học sinh không chỉ nâng cao sức khỏe mà còn có cơ hội học cách tôn trọng bạn bè, ứng xử bình đẳng, hợp tác và giải quyết những khác biệt. Đây là hướng tiếp cận thiết thực để giáo dục thể chất gắn với phát triển nhân cách.



Trong giáo dục pháp luật, các trường học tại Hà Tĩnh cũng tăng cường tổ chức tuyên truyền, phổ biến kiến thức thông qua sinh hoạt dưới cờ, hoạt động ngoại khóa và phối hợp với lực lượng chức năng. Từ đầu năm học 2026–2027, hoạt động này được chú trọng với các nội dung như an toàn giao thông, phòng chống bạo lực học đường và xây dựng văn hóa ứng xử.

Cách làm cần hướng tới không chỉ là giúp học sinh ghi nhớ quy định, mà còn biết vận dụng vào tình huống thực tế, nhận diện hành vi sai lệch và chủ động bảo vệ bản thân. Khi giáo dục pháp luật gắn với những vấn đề gần gũi trong đời sống, kiến thức sẽ có cơ hội chuyển hóa thành ý thức và hành vi.