Bộ Y tế đưa ra dấu hiệu nhận biết và cách phân biệt bệnh Chikungunya với sốt xuất huyết

(CLO) Các triệu chứng của Chikungunya xuất hiện từ 4 đến 8 ngày (dao động từ 2 đến 12 ngày) sau khi bị muỗi nhiễm bệnh đốt.

Phóng viên Nhà Báo & Công Luận đã có cuộc trao đổi với ông Võ Hải Sơn, Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) về tình hình dịch bệnh Chikungunya, trong đó có những chia sẻ cách nhận biết, phân biệt với bệnh khác và đưa ra khuyến cáo quan trọng cho người dân.

Đại diện Bộ Y tế chia sẻ: "Các triệu chứng của Chikungunya xuất hiện từ 4 đến 8 ngày (dao động từ 2 đến 12 ngày) sau khi bị muỗi nhiễm bệnh đốt. Bệnh đặc trưng bởi sốt cao, khởi phát đột ngột, thường kèm theo đau khớp dữ dội. Các dấu hiệu và triệu chứng phổ biến khác bao gồm cứng khớp, viêm khớp, đau đầu, mệt mỏi và phát ban.



Các triệu chứng tương tự như đối với bệnh sốt xuất huyết Dengue nhưng dấu hiệu đau và sưng khớp thường có biểu hiện rõ hơn, trong khi đó bệnh sốt xuất huyết Dengue thường có dấu hiệu xuất huyết nhiều hơn. Tuy nhiên, người dân không nên tự ý chẩn đoán, điều trị tại nhà; khi có các dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh, phải đến ngay cơ sở y tế nơi gần nhất để được tư vấn, khám, điều trị kịp thời".

Theo ông Sơn, Chikungunya là bệnh truyền nhiễm do vi rút Chikungunya (CHIKV) gây ra, lây truyền qua muỗi Aedes – cùng loài với muỗi truyền bệnh sốt xuất huyết. Muỗi thường đốt vào ban ngày, cao điểm vào sáng sớm và chiều muộn.

Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cho biết bệnh lần đầu xuất hiện năm 1952 tại Tanzania. Ngày 22/7/2025, WHO đã cảnh báo về sự lây lan nhanh chóng của bệnh, với các đợt bùng phát lớn tại La Réunion, Mayotte (Ấn Độ Dương) và lan sang nhiều khu vực ở châu Phi, Nam Á, châu Âu.

Riêng tại tỉnh Quảng Đông (Trung Quốc), Trung tâm Kiểm soát bệnh tật ghi nhận hơn 4.800 ca mắc chỉ trong nửa đầu năm 2025 – con số cao nhất từ trước đến nay tại địa phương này. Dù chưa có ca tử vong, đây được xem là đợt bùng phát dịch nghiêm trọng. Singapore cũng báo cáo 17 ca mắc từ đầu năm đến 2/8, gấp đôi cùng kỳ 2024; phần lớn có yếu tố dịch tễ từ vùng bùng phát.

Hiện tại, hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm của Việt Nam chưa ghi nhận ca Chikungunya nào. Tuy nhiên, theo ông Sơn, nguy cơ bệnh xâm nhập rất cao do: Dịch gia tăng mạnh ở các quốc gia láng giềng, muỗi Aedes lưu hành tại nhiều tỉnh thành trong nước, mùa mưa tạo điều kiện cho muỗi sinh sản mạnh và lượng khách du lịch và giao thương quốc tế tăng cao.

Để chủ động ứng phó, Cục Phòng bệnh đã tăng cường kiểm dịch y tế tại cửa khẩu đường bộ, đường hàng không, đường thủy; giám sát muỗi và tiêu diệt lăng quăng/bọ gậy tại khu vực cửa khẩu và cộng đồng biên giới; chuẩn bị sẵn nhân lực, vật tư, hóa chất, thiết bị ứng phó dịch, ban hành hướng dẫn tới các địa phương về giám sát, điều trị và xử lý ổ dịch.



Bộ Y tế cũng triển khai chiến dịch phòng chống song song Chikungunya và sốt xuất huyết, đảm bảo mọi hộ gia đình tại vùng nguy cơ đều được kiểm tra, loại bỏ nơi sinh sản của muỗi.

Ông Sơn nhận định, mùa mưa tại nhiều nước Bắc bán cầu đang tạo điều kiện cho muỗi phát triển, cùng với sự gia tăng di chuyển quốc tế vào mùa hè, khiến vi rút lây lan nhanh. Chikungunya không lây trực tiếp giữa người với người, nhưng tốc độ truyền qua muỗi rất cao nếu mật độ muỗi dày đặc.

Chikungunya thường gây triệu chứng sốt cao, đau khớp, mệt mỏi, phát ban… hầu hết tự khỏi sau 2–7 ngày nhưng cũng có trường hợp kéo dài nhiều tuần, ảnh hưởng lớn tới sức khỏe và sinh hoạt. Hiện chưa có vắc xin đặc hiệu.

Bộ Y tế khuyên người dân chủ động diệt muỗi, diệt lăng quăng, loại bỏ vật chứa nước đọng, mặc quần áo dài tay, ngủ màn kể cả ban ngày, khi có triệu chứng sốt, đau khớp, phát ban… đặc biệt sau khi trở về từ vùng dịch, cần đến ngay cơ sở y tế để được khám và xét nghiệm.

"Việt Nam chưa có ca mắc nhưng nguy cơ xâm nhập và bùng phát dịch luôn hiện hữu. Chúng ta cần đồng thời giám sát chặt chẽ và huy động sự tham gia của cộng đồng để kiểm soát bệnh ngay từ cửa ngõ," ông Võ Hải Sơn nhấn mạnh.

Để chủ động phòng, chống bệnh Chikungunya, Bộ Y tế khuyến cáo mạnh mẽ người dân thực hiện các biện pháp phòng bệnh sau:1. Người về từ các quốc gia, khu vực đang có sự gia tăng dịch bệnh Chikungunya:- Cần chủ động theo dõi sức khỏe trong vòng 12 ngày.- Nếu có bất kỳ dấu hiệu bất thường về sức khỏe (như sốt, đau khớp, nổi ban …) cần đến ngay cơ sở y tế để được khám, tư vấn và điều trị kịp thời.2. Người dân tại các hộ gia đình, khu dân cư, cần thực hiện tốt các nội dung sau:- Đậy kín tất cả các dụng cụ chứa nước để muỗi không vào đẻ trứng.- Hàng tuần thực hiện các biện pháp diệt loăng quăng/bọ gậy bằng cách thả cá vào dụng cụ chứa nước lớn; thau rửa dụng cụ chứa nước vừa và nhỏ, lật úp các dụng cụ không chứa nước; thay nước bình hoa/bình bông; bỏ muối hoặc dầu hoặc hóa chất diệt ấu trùng vào bát nước kê chân chạn.- Hàng tuần loại bỏ các vật liệu phế thải, các hốc nước tự nhiên không cho muỗi đẻ trứng như chai, lọ, mảnh chai, vỏ dừa, mảnh lu vỡ, lốp/vỏ xe cũ, hốc tre, bẹ lá...- Ngủ màn, mặc quần áo dài phòng muỗi đốt ngay cả ban ngày.- Tích cực phối hợp với ngành y tế trong các đợt phun hóa chất phòng, chống dịch.- Khi bị sốt đến ngay cơ sở y tế để được khám và tư vấn điều trị. Không tự ý điều trị tại nhà.3. Người dân khi đi du lịch, công tác tại các vùng bệnh Chikungunya đang tăng cao cần chủ động phòng ngừa tránh muỗi đốt. Chủ động theo dõi sức khỏe và thông báo cho cơ quan y tế khi có triệu chứng giống Chikungunya../.

Phóng viên Nhà Báo & Công Luận đã có cuộc trao đổi với ông Võ Hải Sơn, Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) về tình hình dịch bệnh Chikungunya, trong đó có những chia sẻ cách nhận biết, phân biệt với bệnh khác và đưa ra khuyến cáo quan trọng cho người dân.

Đại diện Bộ Y tế chia sẻ: "Các triệu chứng của Chikungunya xuất hiện từ 4 đến 8 ngày (dao động từ 2 đến 12 ngày) sau khi bị muỗi nhiễm bệnh đốt. Bệnh đặc trưng bởi sốt cao, khởi phát đột ngột, thường kèm theo đau khớp dữ dội. Các dấu hiệu và triệu chứng phổ biến khác bao gồm cứng khớp, viêm khớp, đau đầu, mệt mỏi và phát ban.



Các triệu chứng tương tự như đối với bệnh sốt xuất huyết Dengue nhưng dấu hiệu đau và sưng khớp thường có biểu hiện rõ hơn, trong khi đó bệnh sốt xuất huyết Dengue thường có dấu hiệu xuất huyết nhiều hơn. Tuy nhiên, người dân không nên tự ý chẩn đoán, điều trị tại nhà; khi có các dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh, phải đến ngay cơ sở y tế nơi gần nhất để được tư vấn, khám, điều trị kịp thời".

Theo ông Sơn, Chikungunya là bệnh truyền nhiễm do vi rút Chikungunya (CHIKV) gây ra, lây truyền qua muỗi Aedes – cùng loài với muỗi truyền bệnh sốt xuất huyết. Muỗi thường đốt vào ban ngày, cao điểm vào sáng sớm và chiều muộn.

Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cho biết bệnh lần đầu xuất hiện năm 1952 tại Tanzania. Ngày 22/7/2025, WHO đã cảnh báo về sự lây lan nhanh chóng của bệnh, với các đợt bùng phát lớn tại La Réunion, Mayotte (Ấn Độ Dương) và lan sang nhiều khu vực ở châu Phi, Nam Á, châu Âu.

Riêng tại tỉnh Quảng Đông (Trung Quốc), Trung tâm Kiểm soát bệnh tật ghi nhận hơn 4.800 ca mắc chỉ trong nửa đầu năm 2025 – con số cao nhất từ trước đến nay tại địa phương này. Dù chưa có ca tử vong, đây được xem là đợt bùng phát dịch nghiêm trọng. Singapore cũng báo cáo 17 ca mắc từ đầu năm đến 2/8, gấp đôi cùng kỳ 2024; phần lớn có yếu tố dịch tễ từ vùng bùng phát.

Hiện tại, hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm của Việt Nam chưa ghi nhận ca Chikungunya nào. Tuy nhiên, theo ông Sơn, nguy cơ bệnh xâm nhập rất cao do: Dịch gia tăng mạnh ở các quốc gia láng giềng, muỗi Aedes lưu hành tại nhiều tỉnh thành trong nước, mùa mưa tạo điều kiện cho muỗi sinh sản mạnh và lượng khách du lịch và giao thương quốc tế tăng cao.

Để chủ động ứng phó, Cục Phòng bệnh đã tăng cường kiểm dịch y tế tại cửa khẩu đường bộ, đường hàng không, đường thủy; giám sát muỗi và tiêu diệt lăng quăng/bọ gậy tại khu vực cửa khẩu và cộng đồng biên giới; chuẩn bị sẵn nhân lực, vật tư, hóa chất, thiết bị ứng phó dịch, ban hành hướng dẫn tới các địa phương về giám sát, điều trị và xử lý ổ dịch.



Bộ Y tế cũng triển khai chiến dịch phòng chống song song Chikungunya và sốt xuất huyết, đảm bảo mọi hộ gia đình tại vùng nguy cơ đều được kiểm tra, loại bỏ nơi sinh sản của muỗi.

Ông Sơn nhận định, mùa mưa tại nhiều nước Bắc bán cầu đang tạo điều kiện cho muỗi phát triển, cùng với sự gia tăng di chuyển quốc tế vào mùa hè, khiến vi rút lây lan nhanh. Chikungunya không lây trực tiếp giữa người với người, nhưng tốc độ truyền qua muỗi rất cao nếu mật độ muỗi dày đặc.

Chikungunya thường gây triệu chứng sốt cao, đau khớp, mệt mỏi, phát ban… hầu hết tự khỏi sau 2–7 ngày nhưng cũng có trường hợp kéo dài nhiều tuần, ảnh hưởng lớn tới sức khỏe và sinh hoạt. Hiện chưa có vắc xin đặc hiệu.

Bộ Y tế khuyên người dân chủ động diệt muỗi, diệt lăng quăng, loại bỏ vật chứa nước đọng, mặc quần áo dài tay, ngủ màn kể cả ban ngày, khi có triệu chứng sốt, đau khớp, phát ban… đặc biệt sau khi trở về từ vùng dịch, cần đến ngay cơ sở y tế để được khám và xét nghiệm.

"Việt Nam chưa có ca mắc nhưng nguy cơ xâm nhập và bùng phát dịch luôn hiện hữu. Chúng ta cần đồng thời giám sát chặt chẽ và huy động sự tham gia của cộng đồng để kiểm soát bệnh ngay từ cửa ngõ," ông Võ Hải Sơn nhấn mạnh.

Để chủ động phòng, chống bệnh Chikungunya, Bộ Y tế khuyến cáo mạnh mẽ người dân thực hiện các biện pháp phòng bệnh sau:1. Người về từ các quốc gia, khu vực đang có sự gia tăng dịch bệnh Chikungunya:- Cần chủ động theo dõi sức khỏe trong vòng 12 ngày.- Nếu có bất kỳ dấu hiệu bất thường về sức khỏe (như sốt, đau khớp, nổi ban …) cần đến ngay cơ sở y tế để được khám, tư vấn và điều trị kịp thời.2. Người dân tại các hộ gia đình, khu dân cư, cần thực hiện tốt các nội dung sau:- Đậy kín tất cả các dụng cụ chứa nước để muỗi không vào đẻ trứng.- Hàng tuần thực hiện các biện pháp diệt loăng quăng/bọ gậy bằng cách thả cá vào dụng cụ chứa nước lớn; thau rửa dụng cụ chứa nước vừa và nhỏ, lật úp các dụng cụ không chứa nước; thay nước bình hoa/bình bông; bỏ muối hoặc dầu hoặc hóa chất diệt ấu trùng vào bát nước kê chân chạn.- Hàng tuần loại bỏ các vật liệu phế thải, các hốc nước tự nhiên không cho muỗi đẻ trứng như chai, lọ, mảnh chai, vỏ dừa, mảnh lu vỡ, lốp/vỏ xe cũ, hốc tre, bẹ lá...- Ngủ màn, mặc quần áo dài phòng muỗi đốt ngay cả ban ngày.- Tích cực phối hợp với ngành y tế trong các đợt phun hóa chất phòng, chống dịch.- Khi bị sốt đến ngay cơ sở y tế để được khám và tư vấn điều trị. Không tự ý điều trị tại nhà.3. Người dân khi đi du lịch, công tác tại các vùng bệnh Chikungunya đang tăng cao cần chủ động phòng ngừa tránh muỗi đốt. Chủ động theo dõi sức khỏe và thông báo cho cơ quan y tế khi có triệu chứng giống Chikungunya../.