Xóa bỏ 'đứng tên hộ' công bố sản phẩm, bịt kẽ hở an toàn thực phẩm

(CLO) Nhằm khắc phục tình trạng “đứt gãy trách nhiệm” trong quản lý an toàn thực phẩm, Chính phủ đã ban hành quy định mới yêu cầu cơ sở sản xuất trực tiếp phải đứng tên công bố sản phẩm, thay vì để doanh nghiệp thương mại “đứng tên hộ” như trước đây.

Quy định này được kỳ vọng sẽ bịt kín kẽ hở pháp lý, ngăn chặn tình trạng hàng kém chất lượng tung ra thị trường rồi nhanh chóng “biến mất”.

Ông Chu Quốc Thịnh, quyền Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) chia sẻ: "Cơ sở sản xuất sẽ là đơn vị chịu trách nhiệm công bố sản phẩm, công bố tiêu chuẩn chất lượng áp dụng và hợp quy. Đây cũng là chủ thể chịu trách nhiệm toàn diện trước pháp luật về tính hợp lệ của hồ sơ, chất lượng và mức độ an toàn của sản phẩm trong suốt quá trình lưu thông trên thị trường".

Ông Thịnh cho biết, quy định mới nhằm chấm dứt tình trạng “mượn danh” từng diễn ra phổ biến thời gian qua. Trước đây, nhiều doanh nghiệp thương mại không trực tiếp sản xuất nhưng vẫn đứng tên đăng ký sản phẩm, thuê gia công từng lô hàng, quảng cáo rầm rộ, thậm chí thổi phồng công dụng.



Khi bị phát hiện vi phạm hoặc bán hết hàng, các đơn vị này dễ dàng ngừng hoạt động, thay đổi pháp nhân, để lại rủi ro cho người tiêu dùng và gây khó khăn cho công tác quản lý.

“Việc buộc nhà sản xuất đơn vị nắm rõ nguyên liệu, quy trình và kiểm soát chất lượng phải đứng tên công bố sẽ tạo ràng buộc pháp lý chặt chẽ, hạn chế tối đa tình trạng né tránh trách nhiệm khi xảy ra sự cố”, ông Thịnh nhấn mạnh.

Không chỉ xác định rõ chủ thể chịu trách nhiệm, quy định mới còn đánh dấu sự chuyển dịch mạnh từ cơ chế ‘tự công bố’ sang kiểm soát chặt chẽ tiêu chuẩn áp dụng ngay từ đầu vào.

Theo đó, phiếu kiểm nghiệm bắt buộc phải thể hiện đầy đủ cả chỉ tiêu an toàn và chỉ tiêu chất lượng, thay vì chỉ tập trung vào yếu tố an toàn như trước.

Đối với các nhóm hàng nhạy cảm như thực phẩm bảo vệ sức khỏe, dinh dưỡng y học, thực phẩm cho chế độ ăn đặc biệt hay sản phẩm dinh dưỡng cho trẻ nhỏ, hồ sơ đăng ký bản công bố sản phẩm được mở rộng phạm vi kiểm soát.

Cơ quan chức năng sẽ thẩm định kỹ lưỡng từ thành phần, quy trình sản xuất, vật liệu bao bì đến công dụng sản phẩm. Trong thời hạn 90 ngày kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ, cơ quan quản lý sẽ cấp phép hoặc có văn bản từ chối kèm yêu cầu chỉnh sửa cụ thể.

Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên thẳng thắn thừa nhận những lúng túng ban đầu trong quá trình triển khai các quy định mới. Bộ Y tế đã ghi nhận nhiều vướng mắc từ doanh nghiệp và địa phương, chủ yếu liên quan đến kiểm tra nhà nước đối với thực phẩm nhập khẩu như nông sản, thủy sản, thực phẩm tươi sống và một số mặt hàng bánh kẹo.



Cùng quan điểm, ông Chu Quốc Thịnh cho biết, trong những ngày đầu Nghị định 46 có hiệu lực, đã xuất hiện tình trạng ách tắc cục bộ tại một số cửa khẩu do các bên chưa kịp thích nghi với quy trình mới.

Để tháo gỡ, cơ quan chức năng đã hướng dẫn chuyển đổi linh hoạt từ kiểm tra thông thường sang kiểm tra giảm đối với các lô hàng đủ điều kiện, đồng thời tăng cường phối hợp giữa hải quan và các đơn vị kiểm tra chuyên ngành.

Quy định này được kỳ vọng sẽ bịt kín kẽ hở pháp lý, ngăn chặn tình trạng hàng kém chất lượng tung ra thị trường rồi nhanh chóng “biến mất”.

Ông Chu Quốc Thịnh, quyền Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) chia sẻ: "Cơ sở sản xuất sẽ là đơn vị chịu trách nhiệm công bố sản phẩm, công bố tiêu chuẩn chất lượng áp dụng và hợp quy. Đây cũng là chủ thể chịu trách nhiệm toàn diện trước pháp luật về tính hợp lệ của hồ sơ, chất lượng và mức độ an toàn của sản phẩm trong suốt quá trình lưu thông trên thị trường".

Ông Thịnh cho biết, quy định mới nhằm chấm dứt tình trạng “mượn danh” từng diễn ra phổ biến thời gian qua. Trước đây, nhiều doanh nghiệp thương mại không trực tiếp sản xuất nhưng vẫn đứng tên đăng ký sản phẩm, thuê gia công từng lô hàng, quảng cáo rầm rộ, thậm chí thổi phồng công dụng.



Khi bị phát hiện vi phạm hoặc bán hết hàng, các đơn vị này dễ dàng ngừng hoạt động, thay đổi pháp nhân, để lại rủi ro cho người tiêu dùng và gây khó khăn cho công tác quản lý.

“Việc buộc nhà sản xuất đơn vị nắm rõ nguyên liệu, quy trình và kiểm soát chất lượng phải đứng tên công bố sẽ tạo ràng buộc pháp lý chặt chẽ, hạn chế tối đa tình trạng né tránh trách nhiệm khi xảy ra sự cố”, ông Thịnh nhấn mạnh.

Không chỉ xác định rõ chủ thể chịu trách nhiệm, quy định mới còn đánh dấu sự chuyển dịch mạnh từ cơ chế ‘tự công bố’ sang kiểm soát chặt chẽ tiêu chuẩn áp dụng ngay từ đầu vào.

Theo đó, phiếu kiểm nghiệm bắt buộc phải thể hiện đầy đủ cả chỉ tiêu an toàn và chỉ tiêu chất lượng, thay vì chỉ tập trung vào yếu tố an toàn như trước.

Đối với các nhóm hàng nhạy cảm như thực phẩm bảo vệ sức khỏe, dinh dưỡng y học, thực phẩm cho chế độ ăn đặc biệt hay sản phẩm dinh dưỡng cho trẻ nhỏ, hồ sơ đăng ký bản công bố sản phẩm được mở rộng phạm vi kiểm soát.

Cơ quan chức năng sẽ thẩm định kỹ lưỡng từ thành phần, quy trình sản xuất, vật liệu bao bì đến công dụng sản phẩm. Trong thời hạn 90 ngày kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ, cơ quan quản lý sẽ cấp phép hoặc có văn bản từ chối kèm yêu cầu chỉnh sửa cụ thể.

Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên thẳng thắn thừa nhận những lúng túng ban đầu trong quá trình triển khai các quy định mới. Bộ Y tế đã ghi nhận nhiều vướng mắc từ doanh nghiệp và địa phương, chủ yếu liên quan đến kiểm tra nhà nước đối với thực phẩm nhập khẩu như nông sản, thủy sản, thực phẩm tươi sống và một số mặt hàng bánh kẹo.



Cùng quan điểm, ông Chu Quốc Thịnh cho biết, trong những ngày đầu Nghị định 46 có hiệu lực, đã xuất hiện tình trạng ách tắc cục bộ tại một số cửa khẩu do các bên chưa kịp thích nghi với quy trình mới.

Để tháo gỡ, cơ quan chức năng đã hướng dẫn chuyển đổi linh hoạt từ kiểm tra thông thường sang kiểm tra giảm đối với các lô hàng đủ điều kiện, đồng thời tăng cường phối hợp giữa hải quan và các đơn vị kiểm tra chuyên ngành.