GD&TĐ - Trong nhịp sống bận rộn tại TPHCM, nhiều người dân, đặc biệt là giới trẻ, vẫn xem nhẹ việc khám sức khỏe định kỳ.
Thực tế này đặt ra yêu cầu công tác truyền thông y tế không chỉ dừng lại ở tuyên truyền, mà còn phải đủ sức thay đổi thói quen, thúc đẩy người dân chủ động phòng bệnh để nâng cao chất lượng cuộc sống.
Từ tuyên truyền sang thay đổi hành vi
Hưởng ứng chủ đề Ngày Sức khỏe thế giới năm 2026, TPHCM đang đối mặt với gánh nặng kép khi vừa phải kiểm soát bệnh truyền nhiễm, vừa ứng phó với xu hướng gia tăng và độ tuổi mắc ngày càng trẻ hóa của các bệnh không lây nhiễm.
Bên cạnh đó, các vấn đề về sức khỏe tâm thần và sức khỏe học đường cũng đặt ra yêu cầu cấp bách. PGS.TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó Giám đốc Sở Y tế TPHCM cho biết, ngành y tế xác định rõ quan điểm: Y tế phải đi trước một bước, đến với người dân khi họ còn khỏe”. Để hiện thực hóa mục tiêu này, công tác truyền thông được xác định là mũi nhọn, gắn với định hướng phát triển y tế cơ sở và chuyển đổi số.
Việc quản trị sức khỏe thông qua hồ sơ sức khỏe điện tử và mã định danh cá nhân được xem là bước ngoặt quan trọng trong chăm sóc sức khỏe người dân. Thay vì phải thực hiện nhiều thủ tục khai báo rườm rà, người dân chỉ cần quét mã QR để cập nhật dữ liệu vào hệ thống liên thông của thành phố. Đây cũng được xem là một hình thức truyền thông bằng chính sự tiện lợi, góp phần xóa bỏ rào cản về thời gian đối với cư dân đô thị.
Anh Lê Minh (28 tuổi, nhân viên lập trình tại TPHCM) chia sẻ: “Trước đây, tôi ngại khám sức khỏe vì mất nhiều thời gian chờ đợi. Nhưng khi được hướng dẫn lập hồ sơ sức khỏe điện tử bằng mã QR ngay trên điện thoại, tôi thấy việc này vừa nhanh vừa cần thiết. Chính sự thuận tiện đó khiến người trẻ như tôi bớt ngại đi khám hơn”.
Sự lan tỏa từ mô hình “gõ cửa từng nhà”
Để chiến lược vận động thực sự phát huy hiệu quả, ngành y tế TPHCM đã triển khai mô hình thí điểm “Đội chăm sóc sức khỏe liên tục gắn với địa bàn dân cư”.
Tại phường Xuân Hòa, trạm y tế đã thành lập 6 đội bác sĩ gia đình tỏa về 24 khu phố để thu thập thông tin sức khỏe và thăm khám trực tiếp cho người dân. Các đội hình này gồm bác sĩ, điều dưỡng, kỹ thuật viên và dược sĩ, bảo đảm cung ứng thuốc thiết yếu, đồng thời hướng dẫn sử dụng thuốc an toàn ngay tại cộng đồng.
Bên cạnh đó, TPHCM cũng huy động các y bác sĩ nghỉ hưu tại địa phương tham gia các đội chăm sóc sức khỏe tại nhà. Cách làm này không chỉ tận dụng hiệu quả nguồn nhân lực chuyên môn cao mà còn tạo sự gần gũi, tin cậy đối với người dân.
Trạm y tế giữ vai trò như một “màng lọc” y tế ban đầu. Với những trường hợp bệnh nặng, trạm sẽ liên kết trực tiếp với các bệnh viện tuyến trên để hội chẩn qua điện thoại, Zalo hoặc chuyển viện kịp thời.
Bà Nguyễn Thị Ba (72 tuổi, ngụ phường Xuân Hòa) cho biết, nhiều năm nay bà sống chung với bệnh cao huyết áp và tiểu đường nên mỗi lần phải đến các bệnh viện lớn thăm khám đều rất vất vả vì chờ đợi lâu.
“Nay có bác sĩ xuống tận nơi thăm hỏi, lập hồ sơ theo dõi. Các bác sĩ còn hướng dẫn tôi dùng Zalo để hỏi han khi thấy trong người không khỏe. Sự quan tâm tận tình này khiến người già chúng tôi cảm thấy rất yên lòng”, bà Ba chia sẻ.
Hòa chung dòng chảy đó, Bệnh viện Nhi đồng 1 phối hợp tổ chức chương trình khám bệnh, tầm soát tim miễn phí cho gần 300 trẻ em tại huyện Củ Chi. ThS.BSCK2 Nguyễn Kiến Mậu, Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi đồng 1 nhận định, việc tầm soát tim mạch sớm cho trẻ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, giúp phát hiện và can thiệp kịp thời, giảm thiểu nguy cơ biến chứng nguy hiểm về sau. Bên cạnh việc khám chuyên khoa tim mạch, dinh dưỡng, hô hấp, bệnh viện còn tư vấn cho phụ huynh cách nhận biết sớm các dấu hiệu bệnh lý.
Sự lan tỏa của chiến lược này còn thể hiện qua các chương trình tầm soát chuyên sâu tại địa phương. Điển hình là kế hoạch tại huyện Nhà Bè, nơi Bệnh viện Y học cổ truyền Thành phố phối hợp tổ chức khám tầm soát bệnh lý cơ xương khớp, tim mạch và trị liệu miễn phí. Người dân tại đây được đo điện tim (ECG), đo mật độ xương và trải nghiệm các liệu pháp xoa bóp bấm huyệt, phục hồi chức năng hoàn toàn miễn phí ngay tại trạm y tế xã.
Bác sĩ Bệnh viện Nhi đồng 1 thăm khám cho học sinh.
Dấu ấn từ các địa bàn xa trung tâm
Bước chuyển mình mạnh mẽ của y tế cơ sở còn được ghi dấu đậm nét tại các địa bàn xa trung tâm. Từ ngày 7/4, mô hình “Bác sĩ gia đình” kiểu mới chính thức được triển khai đồng loạt tại các xã Hiệp Phước (huyện Nhà Bè cũ) cùng một số địa bàn thí điểm khác.
Mô hình tại các xã điểm này được thiết kế theo hướng đội ngũ đa ngành chuyên nghiệp. Đội trưởng là các bác sĩ giàu kinh nghiệm, chịu trách nhiệm quyết định kế hoạch chăm sóc và kết nối hội chẩn tuyến trên khi cần thiết. Điều dưỡng giữ vai trò điều phối lịch chăm sóc tại nhà và quản lý chặt chẽ hồ sơ sức khỏe, trong khi các dược sĩ bảo đảm cung ứng đầy đủ danh mục thuốc thiết yếu ngay tại cơ sở.
Dù đã đạt được những kết quả bước đầu đầy hứa hẹn, ngành y tế TPHCM cũng thẳng thắn nhìn nhận những thách thức lớn phía trước. Với quy mô dân số đông, nhu cầu chăm sóc sức khỏe đa dạng và áp lực nguồn lực rất cao, việc thực hiện khám sức khỏe toàn dân cho mọi người dân trong năm 2026 là nhiệm vụ không hề dễ dàng.
Tuy nhiên, với phương châm “Khó không có nghĩa là không làm, mà là phải làm cho đúng”, TPHCM đang kiên định theo đuổi lộ trình này với sự hỗ trợ của công nghệ số và sự đồng lòng của toàn xã hội. Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh, công tác chăm sóc sức khỏe không chỉ là nhiệm vụ riêng của ngành y tế mà là trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị.
Thành phố cũng đặt mục tiêu kêu gọi mỗi người dân bắt đầu từ những việc làm giản dị nhất: Ăn uống hợp lý, vận động thường xuyên, từ bỏ thuốc lá và tham gia tầm soát định kỳ. Những hành động nhỏ ấy, khi được lan tỏa rộng khắp, sẽ góp phần hình thành một cộng đồng khỏe mạnh, làm nền tảng cho một thành phố năng động và nhân văn.
Trong ngày ra quân tầm soát sức khỏe cộng đồng, TPHCM đã tổ chức đồng loạt tại 60 điểm khám thuộc các trạm y tế xã, phường với sự hỗ trợ chuyên môn trực tiếp từ 56 bệnh viện công lập trên địa bàn. Hoạt động này đã thu hút 13.799 lượt người dân tham gia thăm khám. Qua đó, ngành y tế phát hiện 8.784 trường hợp có dấu hiệu bất thường về sức khỏe cần can thiệp, chiếm 63,7% tổng số người khám.
Người dân thăm khám tại Trạm Y tế phường Xuân Hòa (TPHCM).
Thực tế này đặt ra yêu cầu công tác truyền thông y tế không chỉ dừng lại ở tuyên truyền, mà còn phải đủ sức thay đổi thói quen, thúc đẩy người dân chủ động phòng bệnh để nâng cao chất lượng cuộc sống.
Từ tuyên truyền sang thay đổi hành vi
Hưởng ứng chủ đề Ngày Sức khỏe thế giới năm 2026, TPHCM đang đối mặt với gánh nặng kép khi vừa phải kiểm soát bệnh truyền nhiễm, vừa ứng phó với xu hướng gia tăng và độ tuổi mắc ngày càng trẻ hóa của các bệnh không lây nhiễm.
Bên cạnh đó, các vấn đề về sức khỏe tâm thần và sức khỏe học đường cũng đặt ra yêu cầu cấp bách. PGS.TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó Giám đốc Sở Y tế TPHCM cho biết, ngành y tế xác định rõ quan điểm: Y tế phải đi trước một bước, đến với người dân khi họ còn khỏe”. Để hiện thực hóa mục tiêu này, công tác truyền thông được xác định là mũi nhọn, gắn với định hướng phát triển y tế cơ sở và chuyển đổi số.
Việc quản trị sức khỏe thông qua hồ sơ sức khỏe điện tử và mã định danh cá nhân được xem là bước ngoặt quan trọng trong chăm sóc sức khỏe người dân. Thay vì phải thực hiện nhiều thủ tục khai báo rườm rà, người dân chỉ cần quét mã QR để cập nhật dữ liệu vào hệ thống liên thông của thành phố. Đây cũng được xem là một hình thức truyền thông bằng chính sự tiện lợi, góp phần xóa bỏ rào cản về thời gian đối với cư dân đô thị.
Anh Lê Minh (28 tuổi, nhân viên lập trình tại TPHCM) chia sẻ: “Trước đây, tôi ngại khám sức khỏe vì mất nhiều thời gian chờ đợi. Nhưng khi được hướng dẫn lập hồ sơ sức khỏe điện tử bằng mã QR ngay trên điện thoại, tôi thấy việc này vừa nhanh vừa cần thiết. Chính sự thuận tiện đó khiến người trẻ như tôi bớt ngại đi khám hơn”.
Sự lan tỏa từ mô hình “gõ cửa từng nhà”
Để chiến lược vận động thực sự phát huy hiệu quả, ngành y tế TPHCM đã triển khai mô hình thí điểm “Đội chăm sóc sức khỏe liên tục gắn với địa bàn dân cư”.
Tại phường Xuân Hòa, trạm y tế đã thành lập 6 đội bác sĩ gia đình tỏa về 24 khu phố để thu thập thông tin sức khỏe và thăm khám trực tiếp cho người dân. Các đội hình này gồm bác sĩ, điều dưỡng, kỹ thuật viên và dược sĩ, bảo đảm cung ứng thuốc thiết yếu, đồng thời hướng dẫn sử dụng thuốc an toàn ngay tại cộng đồng.
Bên cạnh đó, TPHCM cũng huy động các y bác sĩ nghỉ hưu tại địa phương tham gia các đội chăm sóc sức khỏe tại nhà. Cách làm này không chỉ tận dụng hiệu quả nguồn nhân lực chuyên môn cao mà còn tạo sự gần gũi, tin cậy đối với người dân.
Trạm y tế giữ vai trò như một “màng lọc” y tế ban đầu. Với những trường hợp bệnh nặng, trạm sẽ liên kết trực tiếp với các bệnh viện tuyến trên để hội chẩn qua điện thoại, Zalo hoặc chuyển viện kịp thời.
Bà Nguyễn Thị Ba (72 tuổi, ngụ phường Xuân Hòa) cho biết, nhiều năm nay bà sống chung với bệnh cao huyết áp và tiểu đường nên mỗi lần phải đến các bệnh viện lớn thăm khám đều rất vất vả vì chờ đợi lâu.
“Nay có bác sĩ xuống tận nơi thăm hỏi, lập hồ sơ theo dõi. Các bác sĩ còn hướng dẫn tôi dùng Zalo để hỏi han khi thấy trong người không khỏe. Sự quan tâm tận tình này khiến người già chúng tôi cảm thấy rất yên lòng”, bà Ba chia sẻ.
Hòa chung dòng chảy đó, Bệnh viện Nhi đồng 1 phối hợp tổ chức chương trình khám bệnh, tầm soát tim miễn phí cho gần 300 trẻ em tại huyện Củ Chi. ThS.BSCK2 Nguyễn Kiến Mậu, Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi đồng 1 nhận định, việc tầm soát tim mạch sớm cho trẻ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, giúp phát hiện và can thiệp kịp thời, giảm thiểu nguy cơ biến chứng nguy hiểm về sau. Bên cạnh việc khám chuyên khoa tim mạch, dinh dưỡng, hô hấp, bệnh viện còn tư vấn cho phụ huynh cách nhận biết sớm các dấu hiệu bệnh lý.
Sự lan tỏa của chiến lược này còn thể hiện qua các chương trình tầm soát chuyên sâu tại địa phương. Điển hình là kế hoạch tại huyện Nhà Bè, nơi Bệnh viện Y học cổ truyền Thành phố phối hợp tổ chức khám tầm soát bệnh lý cơ xương khớp, tim mạch và trị liệu miễn phí. Người dân tại đây được đo điện tim (ECG), đo mật độ xương và trải nghiệm các liệu pháp xoa bóp bấm huyệt, phục hồi chức năng hoàn toàn miễn phí ngay tại trạm y tế xã.
Bác sĩ Bệnh viện Nhi đồng 1 thăm khám cho học sinh.
Dấu ấn từ các địa bàn xa trung tâm
Bước chuyển mình mạnh mẽ của y tế cơ sở còn được ghi dấu đậm nét tại các địa bàn xa trung tâm. Từ ngày 7/4, mô hình “Bác sĩ gia đình” kiểu mới chính thức được triển khai đồng loạt tại các xã Hiệp Phước (huyện Nhà Bè cũ) cùng một số địa bàn thí điểm khác.
Mô hình tại các xã điểm này được thiết kế theo hướng đội ngũ đa ngành chuyên nghiệp. Đội trưởng là các bác sĩ giàu kinh nghiệm, chịu trách nhiệm quyết định kế hoạch chăm sóc và kết nối hội chẩn tuyến trên khi cần thiết. Điều dưỡng giữ vai trò điều phối lịch chăm sóc tại nhà và quản lý chặt chẽ hồ sơ sức khỏe, trong khi các dược sĩ bảo đảm cung ứng đầy đủ danh mục thuốc thiết yếu ngay tại cơ sở.
Dù đã đạt được những kết quả bước đầu đầy hứa hẹn, ngành y tế TPHCM cũng thẳng thắn nhìn nhận những thách thức lớn phía trước. Với quy mô dân số đông, nhu cầu chăm sóc sức khỏe đa dạng và áp lực nguồn lực rất cao, việc thực hiện khám sức khỏe toàn dân cho mọi người dân trong năm 2026 là nhiệm vụ không hề dễ dàng.
Tuy nhiên, với phương châm “Khó không có nghĩa là không làm, mà là phải làm cho đúng”, TPHCM đang kiên định theo đuổi lộ trình này với sự hỗ trợ của công nghệ số và sự đồng lòng của toàn xã hội. Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh, công tác chăm sóc sức khỏe không chỉ là nhiệm vụ riêng của ngành y tế mà là trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị.
Thành phố cũng đặt mục tiêu kêu gọi mỗi người dân bắt đầu từ những việc làm giản dị nhất: Ăn uống hợp lý, vận động thường xuyên, từ bỏ thuốc lá và tham gia tầm soát định kỳ. Những hành động nhỏ ấy, khi được lan tỏa rộng khắp, sẽ góp phần hình thành một cộng đồng khỏe mạnh, làm nền tảng cho một thành phố năng động và nhân văn.
Trong ngày ra quân tầm soát sức khỏe cộng đồng, TPHCM đã tổ chức đồng loạt tại 60 điểm khám thuộc các trạm y tế xã, phường với sự hỗ trợ chuyên môn trực tiếp từ 56 bệnh viện công lập trên địa bàn. Hoạt động này đã thu hút 13.799 lượt người dân tham gia thăm khám. Qua đó, ngành y tế phát hiện 8.784 trường hợp có dấu hiệu bất thường về sức khỏe cần can thiệp, chiếm 63,7% tổng số người khám.
