Đưa đào tạo nghề vùng khó gần hơn với thị trường lao động

Tăng kết nối doanh nghiệp, nâng hiệu quả đào tạo nghề

Tại Trường Trung cấp nghề miền núi Thanh Hóa, hoạt động phối hợp với doanh nghiệp được triển khai trên nhiều phương diện. Nhà trường phối hợp tổ chức thực hành, thực tập sản xuất, tạo điều kiện để học sinh, học viên tiếp cận môi trường và quy trình sản xuất thực tế, rèn luyện tác phong công nghiệp, ý thức chấp hành các quy định về an toàn lao động và nâng cao kỹ năng nghề.

Cùng với đó, nhà trường phối hợp với doanh nghiệp trong tuyển dụng lao động sau đào tạo, giới thiệu việc làm, cung cấp thông tin về nhu cầu tuyển dụng và hỗ trợ học sinh, học viên tiếp cận những cơ hội việc làm phù hợp với ngành, nghề được đào tạo.

Trường Trung cấp nghề miền núi Thanh Hóa đồng thời tăng cường phối hợp với các doanh nghiệp có nhu cầu tuyển dụng lao động ngoài tỉnh và doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Qua đó, cơ hội việc làm sau tốt nghiệp được mở rộng, đồng thời tạo thêm khả năng nâng cao thu nhập cho người học.

Ông Lưu Đình Hưng, Phó Hiệu trưởng nhà trường cho biết, hiệu quả của liên kết bước đầu thể hiện ở việc nhận thức của người học và phụ huynh về vai trò, giá trị của giáo dục nghề nghiệp được nâng lên. Từ chỗ lựa chọn nghề theo khả năng đào tạo sẵn có, người học từng bước được định hướng lựa chọn nghề gắn với nhu cầu việc làm và thị trường lao động.

Một số học sinh sau quá trình đào tạo đã được doanh nghiệp tiếp nhận vào làm việc, góp phần nâng cao hiệu quả đào tạo và khả năng giải quyết việc làm. Với những học sinh có nhu cầu làm việc ở nước ngoài, trong đó có thị trường Nhật Bản, nhà trường phối hợp, hỗ trợ hoàn thiện các điều kiện cần thiết về hồ sơ, kỹ năng và những yêu cầu liên quan.

Không chỉ với đào tạo gắn với doanh nghiệp, việc kết nối thị trường lao động còn được đặt trong mối quan hệ với đặc điểm của từng nhóm người học và từng loại hình đào tạo.

Tại Trung tâm GDNN - GDTX Nam Quảng Trị, theo Giám đốc Lê Văn Hòa, đơn vị chủ yếu đào tạo từ trình độ sơ cấp trở xuống. Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp hiện có xu hướng yêu cầu người lao động có trình độ chuyên môn, kỹ năng nghề cao hơn hoặc tự tổ chức đào tạo theo yêu cầu riêng.

Bên cạnh đó, nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp thay đổi khá nhanh, trong khi việc tổ chức một chương trình đào tạo nghề cần có thời gian chuẩn bị về chương trình, đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất và người học. Vì vậy, việc duy trì các mô hình liên kết đào tạo thường xuyên, ổn định với doanh nghiệp còn gặp khó khăn.

Đối với đào tạo nghề cho lao động nông thôn, người học cũng có xu hướng lựa chọn những nghề có thể tự tạo việc làm, phát triển kinh tế gia đình hơn là chỉ học để vào làm việc tại doanh nghiệp. Đây cũng là lý do Trung tâm chú trọng phát triển các nghề như kỹ thuật chế biến món ăn, pha chế đồ uống, cắm hoa, trang điểm thẩm mỹ, trồng và chăm sóc hoa, kỹ thuật nuôi gà, nuôi dê, kỹ thuật trị bệnh cho gia súc, gia cầm...

Thực hành nghề tại Trường Trung cấp nghề miền núi Thanh Hóa.

Gỡ điểm nghẽn, tạo liên kết thực chất

Để tăng cường hiệu quả hợp tác nhà trường - doanh nghiệp, ông Lê Văn Hòa đề xuất cần có cơ chế để doanh nghiệp tham gia ngay từ khâu dự báo nhu cầu nhân lực, lựa chọn ngành nghề, xây dựng nội dung đào tạo, tổ chức thực hành, thực tập và tuyển dụng sau đào tạo.

Đối với mô hình đào tạo trung cấp cho học sinh phổ thông, cần tiếp tục khuyến khích và mở rộng hình thức phối hợp Trung tâm - trường trung cấp - doanh nghiệp; trong đó, doanh nghiệp tham gia đặt hàng hoặc xác định nhu cầu tuyển dụng, tạo điều kiện cho học sinh thực tập và có thể tiếp nhận học sinh sau khi tốt nghiệp.

Đối với đào tạo sơ cấp và đào tạo nghề ngắn hạn, cần có chính sách hỗ trợ để Trung tâm chủ động khảo sát nhu cầu của doanh nghiệp, hợp tác xã và người lao động, từ đó lựa chọn những nghề thật sự phù hợp. Đồng thời, cần nhìn nhận hiệu quả của đào tạo nghề ở trình độ này không chỉ qua tiêu chí người học vào làm việc tại doanh nghiệp mà còn qua khả năng tự tạo việc làm, phát triển sản xuất, kinh doanh và tăng thu nhập cho người dân.

“Chúng tôi cũng mong muốn các cấp, các ngành có cơ chế hỗ trợ đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy nghề, bởi đây là điều kiện quan trọng để cơ sở giáo dục nghề nghiệp có thể tổ chức đào tạo theo hướng thực hành, đáp ứng tốt hơn yêu cầu của doanh nghiệp và thị trường lao động”, ông Lê Văn Hòa chia sẻ.

Đối với Trường Trung cấp nghề miền núi Thanh Hóa, khó khăn là địa bàn miền núi rộng, điều kiện giao thông đi lại còn khó khăn; số lượng doanh nghiệp có quy mô lớn, có đủ điều kiện và khả năng tiếp nhận học sinh thực tập còn hạn chế.

Phần lớn các doanh nghiệp trên địa bàn có quy mô nhỏ và vừa, năng lực sản xuất, kinh doanh và khả năng tiếp nhận học sinh thực tập chưa ổn định, chưa đáp ứng được nhu cầu thực tập của học sinh theo từng ngành, nghề đào tạo.

Một số doanh nghiệp chưa thực sự quan tâm và tham gia sâu vào quá trình phối hợp xây dựng chương trình, nội dung đào tạo và tổ chức đào tạo nghề; việc phối hợp giữa Nhà trường và doanh nghiệp trong một số trường hợp chưa thường xuyên, chặt chẽ.

Việc bố trí địa điểm thực tập phù hợp với từng ngành, nghề còn gặp khó khăn, nhất là đối với các ngành, nghề yêu cầu thiết bị, máy móc, công nghệ chuyên dụng và môi trường thực hành đặc thù.

Khoảng cách địa lý giữa nhà trường và các doanh nghiệp trên địa bàn khác nhau làm tăng thời gian, chi phí đi lại và ảnh hưởng đến việc tổ chức, kiểm tra, giám sát và duy trì thường xuyên các hoạt động phối hợp giữa Nhà trường với doanh nghiệp.

Từ thực tiễn này, ông Lưu Đình Hưng mong muốn có cơ chế, chính sách khuyến khích, hỗ trợ doanh nghiệp tham gia vào quá trình đào tạo nghề; phối hợp tổ chức thực hành, thực tập; tiếp nhận học sinh thực tập và tuyển dụng học sinh sau khi tốt nghiệp.

Đồng thời, có chính sách hỗ trợ kinh phí cho các hoạt động phối hợp giữa cơ sở giáo dục nghề nghiệp và doanh nghiệp, đặc biệt đối với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp đóng trên địa bàn miền núi, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn.

Ông Lưu Đình Hưng cũng đề cập đến giải pháp tăng cường công tác kết nối, giới thiệu và tạo điều kiện để các cơ sở giáo dục nghề nghiệp hợp tác với doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh, mở rộng cơ hội thực hành, thực tập, việc làm cho học sinh sau tốt nghiệp. Xây dựng và phát triển mạng lưới doanh nghiệp đối tác theo từng nhóm ngành, nghề đào tạo, bảo đảm phù hợp với nhu cầu đào tạo, sử dụng lao động, định hướng phát triển của doanh nghiệp.

“Chính sách hỗ trợ chi phí đi lại, ăn, ở cho học sinh thuộc vùng khó khăn khi tham gia thực hành, thực tập tại các doanh nghiệp ngoài địa bàn cũng rất cần thiết, góp phần tạo điều kiện thuận lợi để học sinh được tiếp cận môi trường sản xuất thực tế và nâng cao kỹ năng nghề”, ông Lê Đình Hưng cho hay.