Gian nan mở lớp xóa mù chữ ở Ea Ô, Đắk Lắk: Muốn giữ con chữ phải đi cùng cuộc sống
2025/12/31 08:57
GD&TĐ - Để xóa mù chữ bền vững ở Ea Ô, con chữ buộc phải đi cùng nhịp sống, sinh kế và nhu cầu thực tế của người dân.
Kỳ 3: Muốn giữ con chữ phải đi cùng cuộc sống
Sau những trăn trở từ thực trạng và khó khăn vận động, bài toán đặt ra với Ea Ô không chỉ là mở được lớp xóa mù chữ, mà làm sao để người dân học được, học đều và không tái mù chữ. Câu trả lời đang dần hình thành từ cách làm linh hoạt ở cơ sở.
Không thể xóa mù chữ bằng mệnh lệnh hành chính
Từ thực tiễn nhiều năm triển khai công tác xóa mù chữ, lãnh đạo xã Ea Ô xác định, nếu tiếp cận theo lối áp đặt hành chính, việc mở lớp rất dễ rơi vào tình trạng hình thức. Bà Nguyễn Thị Ngọc Hoa, Trưởng Phòng Văn hóa – Xã hội xã Ea Ô cho rằng, bài học lớn nhất rút ra là phải “đi chậm nhưng chắc”.
“Trước hết, phải thống kê lại cho đúng, đủ số người mù chữ và tái mù chữ ở từng thôn, buôn. Không chạy theo chỉ tiêu, không làm để báo cáo, mà làm để người dân thực sự được học”, bà Hoa nhấn mạnh.
Từ hướng tiếp cận đó, xã Ea Ô chỉ đạo Ban tự quản các thôn, buôn phối hợp cùng đoàn thể đi từng ngõ, gõ từng nhà, nắm rõ hoàn cảnh từng hộ. Việc vận động không dừng ở lời kêu gọi chung chung, mà giải thích cụ thể cho người dân hiểu học chữ để làm gì, gắn trực tiếp với những nhu cầu thiết thân trong đời sống.
Nhiều em nhỏ ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số Đắk Lắk tranh thủ theo cha mẹ ra đồng thu hoạch nông sản. (Ảnh: TT)
Trong khi đó, đội ngũ nhà giáo ở các trường tiểu học, THCS được phân công làm công tác phổ cập giáo dục - xóa mù chữ cũng chỉ rõ, qua điều tra thực tiễn, nhiều người dân chỉ thực sự quan tâm đến việc học khi thấy rõ lợi ích: biết đọc thông báo, tự làm thủ tục hành chính, sử dụng điện thoại thông minh, tiếp cận VNeID, không phải nhờ người khác khi làm giấy tờ đất đai, chính sách. "Khi con chữ gắn với quyền lợi cụ thể, sự chủ động của người dân bắt đầu hình thành. Đó cũng là cách để chính sách này mang lại hiệu quả thiết thực", một giáo viên nói.
Lớp học “đi cùng dân”
Một trong những giải pháp được xã Ea Ô tính toán là tổ chức lớp học linh hoạt về thời gian và địa điểm. Thay vì cố định khung giờ hành chính, các lớp xóa mù chữ được dự kiến tổ chức vào buổi tối hoặc thời điểm nông nhàn, phù hợp nhịp sinh hoạt của người dân.
Bên cạnh đó, việc bố trí lực lượng tham gia giảng dạy, hỗ trợ cũng được xem là yếu tố then chốt. Ngoài giáo viên, xã khuyến khích đoàn viên thanh niên, cán bộ thôn, buôn cùng tham gia học và kèm cặp. Cách làm này không chỉ giúp người học bớt mặc cảm, mà còn tạo không khí gần gũi, chia sẻ.
Người lớn tuổi ở vùng sâu Đắk Lắk đến lớp học chữ. (Ảnh tư liệu)
Tại buôn Ea Rớt, Bí thư Chi đoàn Hoàng Vĩnh Hải cho biết, chi đoàn sẵn sàng cử đoàn viên ở gần các hộ dân tham gia học cùng, kèm từng nét chữ cho các cô, chú lớn tuổi. “Khi có người trẻ học cùng, bà con không còn ngại. Mình học chậm thì có người kèm, không bị bỏ lại phía sau”, anh Hải nói.
Điều này cũng được cán bộ Phòng Văn hóa – Xã hội xã Ea Ô nhấn mạnh, duy trì sĩ số lớp học không thể chỉ trông chờ vào giáo viên, mà cần sự đồng hành của cả cộng đồng. Khi già làng, trưởng thôn, đoàn thể cùng tham gia, lớp học không còn là “việc của Nhà nước”, mà trở thành việc chung của buôn làng.
Giữ chữ bằng sinh kế và chuyển đổi số
Một vấn đề được đặt ra là làm sao để không tái mù chữ sau khi kết thúc khóa học. Từ thực tế này, xã Ea Ô xác định việc xóa mù chữ phải đi cùng cải thiện sinh kế và tăng cường sử dụng chữ trong đời sống hằng ngày.
Người dân được khuyến khích đọc – viết những nội dung gắn với sinh hoạt, như ghi chép chi tiêu, đọc thông tin trên điện thoại, xem hướng dẫn kỹ thuật sản xuất, đọc thông báo của thôn, buôn. Việc lồng ghép xóa mù chữ với chuyển đổi số ở cơ sở được coi là hướng đi phù hợp trong bối cảnh hiện nay.
Trao đổi thêm, bà Nguyễn Thị Ngọc Hoa cho rằng, khi người dân biết sử dụng các ứng dụng cơ bản, tiếp cận dịch vụ công trực tuyến, con chữ sẽ không còn “xa lạ”, mà trở thành công cụ phục vụ trực tiếp cuộc sống. “Chữ phải được dùng hằng ngày thì mới ở lại với người dân”, bà Hoa nói.
Hành trình "tìm con chữ" cho người lớn tuổi ở Ea Ô nói riêng, vùng đồng bào dân tộc thiểu số ở Đắk Lắk nói chung còn lắm gian nan. (Ảnh tư liệu)
Từ những nỗ lực ấy có thể khẳng định, hành trình xóa mù chữ ở Ea Ô dù còn nhiều gian nan, nhưng đã thấy sự chuyển động từ cơ sở. Đó không phải những bước đi ồn ào, mà là sự kiên trì, thấu hiểu và đồng hành.
Xóa mù chữ, suy cho cùng, không chỉ là dạy người dân biết đọc, biết viết, mà là mở thêm một cánh cửa để họ tự tin hơn trong cuộc sống hiện đại. Khi con chữ được giữ lại bằng chính nhu cầu cuộc sống, lớp học xóa mù chữ mới thực sự bền vững trên những buôn làng vùng sâu của Ea Ô.
Xã Ea Ô có 11 trường học công lập từ mầm non đến THCS, trong đó 8 trường tiểu học và THCS được giao phối hợp với trưởng thôn/buôn rà soát số người lớn mù chữ và số trẻ chưa được phổ cập THCS. Theo dự kiến, trong năm 2026, UBND xã triển khai các lớp phổ cập xóa mù chữ với quyết tâm 100% trẻ 5 tuổi vào mẫu giáo và 6 tuổi vào lớp 1; đồng thời, nâng cao tỷ lệ người lớn được học chữ ở các thôn buôn từ các lớp bình dân học vụ vào ban đêm.
Anh Hoàng Vĩnh Hải - Bí thư Chi đoàn buôn Ea Rớt đến nhà tuyên truyền, vận động người dân ra lớp học chữ. (Ảnh: TT)
Kỳ 3: Muốn giữ con chữ phải đi cùng cuộc sống
Sau những trăn trở từ thực trạng và khó khăn vận động, bài toán đặt ra với Ea Ô không chỉ là mở được lớp xóa mù chữ, mà làm sao để người dân học được, học đều và không tái mù chữ. Câu trả lời đang dần hình thành từ cách làm linh hoạt ở cơ sở.
Không thể xóa mù chữ bằng mệnh lệnh hành chính
Từ thực tiễn nhiều năm triển khai công tác xóa mù chữ, lãnh đạo xã Ea Ô xác định, nếu tiếp cận theo lối áp đặt hành chính, việc mở lớp rất dễ rơi vào tình trạng hình thức. Bà Nguyễn Thị Ngọc Hoa, Trưởng Phòng Văn hóa – Xã hội xã Ea Ô cho rằng, bài học lớn nhất rút ra là phải “đi chậm nhưng chắc”.
“Trước hết, phải thống kê lại cho đúng, đủ số người mù chữ và tái mù chữ ở từng thôn, buôn. Không chạy theo chỉ tiêu, không làm để báo cáo, mà làm để người dân thực sự được học”, bà Hoa nhấn mạnh.
Từ hướng tiếp cận đó, xã Ea Ô chỉ đạo Ban tự quản các thôn, buôn phối hợp cùng đoàn thể đi từng ngõ, gõ từng nhà, nắm rõ hoàn cảnh từng hộ. Việc vận động không dừng ở lời kêu gọi chung chung, mà giải thích cụ thể cho người dân hiểu học chữ để làm gì, gắn trực tiếp với những nhu cầu thiết thân trong đời sống.
Nhiều em nhỏ ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số Đắk Lắk tranh thủ theo cha mẹ ra đồng thu hoạch nông sản. (Ảnh: TT)
Trong khi đó, đội ngũ nhà giáo ở các trường tiểu học, THCS được phân công làm công tác phổ cập giáo dục - xóa mù chữ cũng chỉ rõ, qua điều tra thực tiễn, nhiều người dân chỉ thực sự quan tâm đến việc học khi thấy rõ lợi ích: biết đọc thông báo, tự làm thủ tục hành chính, sử dụng điện thoại thông minh, tiếp cận VNeID, không phải nhờ người khác khi làm giấy tờ đất đai, chính sách. "Khi con chữ gắn với quyền lợi cụ thể, sự chủ động của người dân bắt đầu hình thành. Đó cũng là cách để chính sách này mang lại hiệu quả thiết thực", một giáo viên nói.
Lớp học “đi cùng dân”
Một trong những giải pháp được xã Ea Ô tính toán là tổ chức lớp học linh hoạt về thời gian và địa điểm. Thay vì cố định khung giờ hành chính, các lớp xóa mù chữ được dự kiến tổ chức vào buổi tối hoặc thời điểm nông nhàn, phù hợp nhịp sinh hoạt của người dân.
Bên cạnh đó, việc bố trí lực lượng tham gia giảng dạy, hỗ trợ cũng được xem là yếu tố then chốt. Ngoài giáo viên, xã khuyến khích đoàn viên thanh niên, cán bộ thôn, buôn cùng tham gia học và kèm cặp. Cách làm này không chỉ giúp người học bớt mặc cảm, mà còn tạo không khí gần gũi, chia sẻ.
Người lớn tuổi ở vùng sâu Đắk Lắk đến lớp học chữ. (Ảnh tư liệu)
Tại buôn Ea Rớt, Bí thư Chi đoàn Hoàng Vĩnh Hải cho biết, chi đoàn sẵn sàng cử đoàn viên ở gần các hộ dân tham gia học cùng, kèm từng nét chữ cho các cô, chú lớn tuổi. “Khi có người trẻ học cùng, bà con không còn ngại. Mình học chậm thì có người kèm, không bị bỏ lại phía sau”, anh Hải nói.
Điều này cũng được cán bộ Phòng Văn hóa – Xã hội xã Ea Ô nhấn mạnh, duy trì sĩ số lớp học không thể chỉ trông chờ vào giáo viên, mà cần sự đồng hành của cả cộng đồng. Khi già làng, trưởng thôn, đoàn thể cùng tham gia, lớp học không còn là “việc của Nhà nước”, mà trở thành việc chung của buôn làng.
Giữ chữ bằng sinh kế và chuyển đổi số
Một vấn đề được đặt ra là làm sao để không tái mù chữ sau khi kết thúc khóa học. Từ thực tế này, xã Ea Ô xác định việc xóa mù chữ phải đi cùng cải thiện sinh kế và tăng cường sử dụng chữ trong đời sống hằng ngày.
Người dân được khuyến khích đọc – viết những nội dung gắn với sinh hoạt, như ghi chép chi tiêu, đọc thông tin trên điện thoại, xem hướng dẫn kỹ thuật sản xuất, đọc thông báo của thôn, buôn. Việc lồng ghép xóa mù chữ với chuyển đổi số ở cơ sở được coi là hướng đi phù hợp trong bối cảnh hiện nay.
Trao đổi thêm, bà Nguyễn Thị Ngọc Hoa cho rằng, khi người dân biết sử dụng các ứng dụng cơ bản, tiếp cận dịch vụ công trực tuyến, con chữ sẽ không còn “xa lạ”, mà trở thành công cụ phục vụ trực tiếp cuộc sống. “Chữ phải được dùng hằng ngày thì mới ở lại với người dân”, bà Hoa nói.
Hành trình "tìm con chữ" cho người lớn tuổi ở Ea Ô nói riêng, vùng đồng bào dân tộc thiểu số ở Đắk Lắk nói chung còn lắm gian nan. (Ảnh tư liệu)
Từ những nỗ lực ấy có thể khẳng định, hành trình xóa mù chữ ở Ea Ô dù còn nhiều gian nan, nhưng đã thấy sự chuyển động từ cơ sở. Đó không phải những bước đi ồn ào, mà là sự kiên trì, thấu hiểu và đồng hành.
Xóa mù chữ, suy cho cùng, không chỉ là dạy người dân biết đọc, biết viết, mà là mở thêm một cánh cửa để họ tự tin hơn trong cuộc sống hiện đại. Khi con chữ được giữ lại bằng chính nhu cầu cuộc sống, lớp học xóa mù chữ mới thực sự bền vững trên những buôn làng vùng sâu của Ea Ô.
Xã Ea Ô có 11 trường học công lập từ mầm non đến THCS, trong đó 8 trường tiểu học và THCS được giao phối hợp với trưởng thôn/buôn rà soát số người lớn mù chữ và số trẻ chưa được phổ cập THCS. Theo dự kiến, trong năm 2026, UBND xã triển khai các lớp phổ cập xóa mù chữ với quyết tâm 100% trẻ 5 tuổi vào mẫu giáo và 6 tuổi vào lớp 1; đồng thời, nâng cao tỷ lệ người lớn được học chữ ở các thôn buôn từ các lớp bình dân học vụ vào ban đêm.
Ninh Bình phát ấn Đền Trần từ 5h sáng Rằm tháng Giêng
GD&TĐ - Lễ Khai ấn Đền Trần xuân Bính Ngọ năm 2026 sẽ tổ chức phát ấn cho nhân dân, du khách từ 5h ngày 15 tháng Giêng âm lịch.
2026-02-27 08:40
Hưng Yên đề xuất dành gần 2 tỷ đồng/năm hỗ trợ người nhiễm HIV/AIDS
GD&TĐ - Sở Y tế tỉnh Hưng Yên đề xuất dành gần 2 tỷ đồng/năm hỗ trợ mua thẻ BHYT và cùng chi trả thuốc kháng vi-rút HIV cho người nhiễm HIV/AIDS.
2026-02-27 08:40
Bác sĩ Vinmec 'hồi sinh' đôi chân cho bé gái liệt hoàn toàn
GD&TĐ - Bé gái 12 tuổi xuất hiện dấu hiệu yếu chân tay, dù đã chữa trị nhiều nơi, tình trạng vẫn ngày càng nặng, cuối cùng liệt hoàn toàn hai chân. Bước ngoặt đến với em khi các bác sĩ Vinmec Times City xác định nguyên nhân do khối nang nội bì trong tủy sống và phẫu thuật thành công, giúp em từ việc phải ngồi xe lăn nay chập chững bước đi trong niềm hạnh phúc vỡ òa của gia đình.
2026-02-27 08:40
Đột phá kỹ thuật E-CPR cứu sống bệnh nhân ngừng tim
GD&TĐ - Với kỹ thuật E-CPR (ECMO hồi sinh tim phổi), bác sĩ ở TPHCM cứu sống nhiều ca ngừng tim, tỷ lệ phục hồi đạt 36%.
2026-02-27 08:40
Lễ hội Việt - Nhật lần thứ 11 lần thúc đẩy giao lưu văn hóa, giáo dục
GD&TĐ - Lễ hội Việt - Nhật lần thứ 11 với chủ đề Chung tay vì “Trẻ em - Trái đất - Tương lai” sẽ diễn ra tại Công viên 23/9 (TPHCM).
2026-02-27 08:39
TPHCM khuyến cáo người dân cẩn trọng dịch bệnh sau Tết
GD&TĐ - Sau Tết, dịch bệnh tay chân miệng có thể tăng trong tháng 3, dịch sốt xuất huyết có thể tăng sớm hơn so với những năm trước.
2026-02-27 08:39
Bước tiến mới trong ứng dụng y học tái tạo và phục hồi chức năng
GD&TĐ - Y học tái tạo được xem là bước tiến quan trọng trong việc chuyển đổi mô hình từ điều trị đơn thuần sang chăm sóc tích hợp, hiện đại, nhân văn.
2026-02-27 08:39
Người bệnh thoái hóa khớp có nên tập thể dục?
GD&TĐ - Hiện tại chưa có phương pháp chữa khỏi hoàn toàn bệnh thoái hóa khớp, và tập thể dục nhẹ nhàng là một phương pháp điều trị phổ biến để kiểm soát các triệu chứng của bệnh.
2026-02-27 08:39
Vì sao Brazil có số người sống thọ cao bất thường?
GD&TĐ - Một bài báo mới nghiên cứu lý do tại sao Brazil lại có số lượng người sống thọ cao bất thường.
2026-02-27 08:39
Suy nhược thần kinh do làm quá nhiều việc một lúc
GD&TĐ - Khi một người vừa làm việc, vừa chăm con, lo toan gia đình và cố kiểm soát mọi thứ, hệ thần kinh sẽ là thứ đầu tiên kiệt sức. Bề ngoài họ vẫn ổn, nhưng bên trong lại rơi vào trạng thái mệt mỏi kéo dài, cáu gắt, mất ngủ – dấu hiệu âm thầm của suy nhược thần kinh đang dần hình thành.
