GD&TĐ - Nhờ nỗ lực của các thầy cô giáo, công tác xóa mù chữ đã đạt được hiệu quả tích cực, mang lại những đổi thay cho đồng bào dân tộc thiểu số.
Tận tâm với hành trình xóa mù chữ
Trong hành trình xóa mù chữ cho người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số, đội ngũ thầy cô giáo là những "người giữ lửa" bền bỉ nhất. Không quản đường xa, không ngại những lớp học chỉ có ít học viên lớn tuổi, bằng sự tận tụy, lòng yêu nghề và tình thương dành cho bà con, họ vẫn miệt mài thắp sáng từng con chữ ở những nơi tưởng chừng rất xa lạ với chuyện học hành.
Cô Nguyễn Thị Thanh Hải, giáo viên Trường PTDTBT Tiểu học Nàn Sán, được giao phụ trách một lớp xóa mù chữ của xã Si Ma Ca (tỉnh Lào Cai) kể: Là xã vùng cao đặc biệt khó khăn, địa hình nhiều núi đá, nên công tác tổng hợp, phát hiện, vận động học viên tham gia các lớp xóa mù chữ ban đầu gặp rất nhiều khó khăn.
Việc vận động người dân tham gia lớp học xóa mù chữ ở giai đoạn đầu rất khó, vì phần lớn người mù chữ đang ở tuổi lao động, nên họ phải ưu tiên thời gian cho việc làm để mưu sinh. Nhiều người tuy có hộ khẩu tại địa phương nhưng thường xuyên đi xa để làm ăn, khó sắp xếp thời gian đi học.
Mặt khác, học viên ban đầu có tâm lý tự ti, e ngại khi đi học, bởi họ đều đã lớn tuổi. Theo thống kê, các lớp xóa mù chữ được tổ chức ở Si Ma Cai, học viên phần đa đều ở độ tuổi từ 45 đến 55 tuổi. Có những người nói không sõi tiếng Kinh, thậm chí trước khi được học xóa mù chữ có học viên không biết tiếng Kinh.
Với đặc thù về văn hóa sống rất riêng của người đồng bào thiểu số, đặc biệt người dân tộc Mông, người phụ nữ trong gia đình là người phải gánh vác rất nhiều công việc. Chính vì vậy, vận động được họ tham gia lớp học xóa mù chữ đồng nghĩa với việc phải vận động được sự đồng ý của chồng, con... thậm chí cả đại gia đình.
Nói về đặc thù hoạt động xóa mù chữ ở Si Ma Cai, cô Hải cho rằng việc dạy chữ ở đây phải để sau, bởi ban đầu phải dạy tiếng Việt cho học viên trước, rồi dần dần tương ứng với từng học viên, mình vừa dạy tiếng Việt vừa dạy chữ.
Lớp của cô Hải có 20 học viên, 100% là người ở tuổi trung niên và cao tuổi dân tộc Mông, mà tiếng Mông các thầy, cô không thông thạo. Vì vậy, các thầy, cô phải nhờ nhiều học viên trong lớp vừa học, vừa là phiên dịch viên cho học viên khác.
“Ban đầu các bác ngại, không nói, không viết đâu. Về sau mình cứ nhiệt tình vừa dạy vừa vui vẻ gợi những câu chuyện trong bản, rồi dần mình đọc học viên cũng đọc theo, hợp tác với mình”, cô Hải chia sẻ.
Một lớp học xóa mù chữ tại xã Ba Sơn, tỉnh Lạng Sơn.
Mong chính sách đãi ngộ tốt hơn
Với quyết tâm xóa mù chữ cho người dân, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống, thời gian qua, xã Tà Tổng (tỉnh Lai Châu) đã tích cực phối hợp với các trường học để điều tra, rà soát những người còn chưa biết chữ theo từng độ tuổi. Từ đó, mở các lớp xóa mù ngay tại điểm bản để giúp người dân nâng cao dân trí, trình độ hiểu biết.
Tại điểm trường bản Ngà Chồ, sau một ngày làm nương, lớp học xóa mù chữ thường bắt đầu với tiếng đánh vần. Năm học này, lớp xóa mù chữ bản Ngà Chồ có 19 học viên. Hàng đêm, vượt qua những con đường ngoằn ngoèo đến lớp sau một ngày lao động vất vả, ai cũng mong ước: biết đọc, biết viết.
Khi được hỏi lý do tham dự các lớp này, anh Giàng A Pó, một học viên chia sẻ: Gần một năm qua, nhờ các thầy, cô giáo, chúng tôi đi chợ mua bán dễ dàng hơn, biết đọc sách, đọc báo. Nguyện vọng của các học viên không dừng lại ở biết chữ mà còn phải sử dụng thành thạo, nâng cao hiểu biết để có cơ hội thoát nghèo.
Bà Liễu Thị Phương - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Ba Sơn (xã Ba Sơn, Lạng Sơn) - cho biết: Việc vận động người dân đi học xóa mù chữ không hề đơn giản, bởi nhiều bà con trong thôn bản còn ngại ngùng, sợ bị chê cười. Vì vậy, nhà trường phải dựa vào đội ngũ già làng, trưởng bản, người uy tín, bí thư chi bộ… để thuyết phục từng hộ gia đình, tạo sự tin tưởng trước khi mở lớp.
Khó khăn lớn nhất, theo bà Phương, là 100% học viên đều là người dân tộc thiểu số, khả năng nghe - nói tiếng Việt hạn chế, phát âm khó, tiếp thu chậm. Việc dạy viết chính tả vì thế mất rất nhiều thời gian và công sức.
Trong khi người học được thụ hưởng các chính sách hỗ trợ của Chương trình Mục tiêu Quốc gia, giáo viên lại chịu áp lực không nhỏ: dạy hai buổi/ngày, buổi tối tiếp tục đứng lớp xóa mù chữ, soạn bài như chương trình tiểu học; chưa kể nhiều cô phải đi - về hàng trăm cây số vì nhà xa, con nhỏ, không thể ở lại trường.
Bà Liễu Thị Phương bày tỏ mong muốn có những chính sách đãi ngộ tốt hơn cho giáo viên trực tiếp dạy xóa mù chữ, để họ yên tâm gắn bó với công việc đầy ý nghĩa nhưng còn quá nhiều vất vả này. Khi mỗi lớp học được duy trì, mỗi học viên biết đọc, biết viết, là một bước tiến nhỏ nhưng bền bỉ để rút ngắn khoảng cách và tạo nền tảng vững chắc cho sự đổi thay ở vùng biên, vùng núi.
Lớp học xóa mù chữ tại Lào Cai.
Tận tâm với hành trình xóa mù chữ
Trong hành trình xóa mù chữ cho người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số, đội ngũ thầy cô giáo là những "người giữ lửa" bền bỉ nhất. Không quản đường xa, không ngại những lớp học chỉ có ít học viên lớn tuổi, bằng sự tận tụy, lòng yêu nghề và tình thương dành cho bà con, họ vẫn miệt mài thắp sáng từng con chữ ở những nơi tưởng chừng rất xa lạ với chuyện học hành.
Cô Nguyễn Thị Thanh Hải, giáo viên Trường PTDTBT Tiểu học Nàn Sán, được giao phụ trách một lớp xóa mù chữ của xã Si Ma Ca (tỉnh Lào Cai) kể: Là xã vùng cao đặc biệt khó khăn, địa hình nhiều núi đá, nên công tác tổng hợp, phát hiện, vận động học viên tham gia các lớp xóa mù chữ ban đầu gặp rất nhiều khó khăn.
Việc vận động người dân tham gia lớp học xóa mù chữ ở giai đoạn đầu rất khó, vì phần lớn người mù chữ đang ở tuổi lao động, nên họ phải ưu tiên thời gian cho việc làm để mưu sinh. Nhiều người tuy có hộ khẩu tại địa phương nhưng thường xuyên đi xa để làm ăn, khó sắp xếp thời gian đi học.
Mặt khác, học viên ban đầu có tâm lý tự ti, e ngại khi đi học, bởi họ đều đã lớn tuổi. Theo thống kê, các lớp xóa mù chữ được tổ chức ở Si Ma Cai, học viên phần đa đều ở độ tuổi từ 45 đến 55 tuổi. Có những người nói không sõi tiếng Kinh, thậm chí trước khi được học xóa mù chữ có học viên không biết tiếng Kinh.
Với đặc thù về văn hóa sống rất riêng của người đồng bào thiểu số, đặc biệt người dân tộc Mông, người phụ nữ trong gia đình là người phải gánh vác rất nhiều công việc. Chính vì vậy, vận động được họ tham gia lớp học xóa mù chữ đồng nghĩa với việc phải vận động được sự đồng ý của chồng, con... thậm chí cả đại gia đình.
Nói về đặc thù hoạt động xóa mù chữ ở Si Ma Cai, cô Hải cho rằng việc dạy chữ ở đây phải để sau, bởi ban đầu phải dạy tiếng Việt cho học viên trước, rồi dần dần tương ứng với từng học viên, mình vừa dạy tiếng Việt vừa dạy chữ.
Lớp của cô Hải có 20 học viên, 100% là người ở tuổi trung niên và cao tuổi dân tộc Mông, mà tiếng Mông các thầy, cô không thông thạo. Vì vậy, các thầy, cô phải nhờ nhiều học viên trong lớp vừa học, vừa là phiên dịch viên cho học viên khác.
“Ban đầu các bác ngại, không nói, không viết đâu. Về sau mình cứ nhiệt tình vừa dạy vừa vui vẻ gợi những câu chuyện trong bản, rồi dần mình đọc học viên cũng đọc theo, hợp tác với mình”, cô Hải chia sẻ.
Một lớp học xóa mù chữ tại xã Ba Sơn, tỉnh Lạng Sơn.
Mong chính sách đãi ngộ tốt hơn
Với quyết tâm xóa mù chữ cho người dân, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống, thời gian qua, xã Tà Tổng (tỉnh Lai Châu) đã tích cực phối hợp với các trường học để điều tra, rà soát những người còn chưa biết chữ theo từng độ tuổi. Từ đó, mở các lớp xóa mù ngay tại điểm bản để giúp người dân nâng cao dân trí, trình độ hiểu biết.
Tại điểm trường bản Ngà Chồ, sau một ngày làm nương, lớp học xóa mù chữ thường bắt đầu với tiếng đánh vần. Năm học này, lớp xóa mù chữ bản Ngà Chồ có 19 học viên. Hàng đêm, vượt qua những con đường ngoằn ngoèo đến lớp sau một ngày lao động vất vả, ai cũng mong ước: biết đọc, biết viết.
Khi được hỏi lý do tham dự các lớp này, anh Giàng A Pó, một học viên chia sẻ: Gần một năm qua, nhờ các thầy, cô giáo, chúng tôi đi chợ mua bán dễ dàng hơn, biết đọc sách, đọc báo. Nguyện vọng của các học viên không dừng lại ở biết chữ mà còn phải sử dụng thành thạo, nâng cao hiểu biết để có cơ hội thoát nghèo.
Bà Liễu Thị Phương - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Ba Sơn (xã Ba Sơn, Lạng Sơn) - cho biết: Việc vận động người dân đi học xóa mù chữ không hề đơn giản, bởi nhiều bà con trong thôn bản còn ngại ngùng, sợ bị chê cười. Vì vậy, nhà trường phải dựa vào đội ngũ già làng, trưởng bản, người uy tín, bí thư chi bộ… để thuyết phục từng hộ gia đình, tạo sự tin tưởng trước khi mở lớp.
Khó khăn lớn nhất, theo bà Phương, là 100% học viên đều là người dân tộc thiểu số, khả năng nghe - nói tiếng Việt hạn chế, phát âm khó, tiếp thu chậm. Việc dạy viết chính tả vì thế mất rất nhiều thời gian và công sức.
Trong khi người học được thụ hưởng các chính sách hỗ trợ của Chương trình Mục tiêu Quốc gia, giáo viên lại chịu áp lực không nhỏ: dạy hai buổi/ngày, buổi tối tiếp tục đứng lớp xóa mù chữ, soạn bài như chương trình tiểu học; chưa kể nhiều cô phải đi - về hàng trăm cây số vì nhà xa, con nhỏ, không thể ở lại trường.
Bà Liễu Thị Phương bày tỏ mong muốn có những chính sách đãi ngộ tốt hơn cho giáo viên trực tiếp dạy xóa mù chữ, để họ yên tâm gắn bó với công việc đầy ý nghĩa nhưng còn quá nhiều vất vả này. Khi mỗi lớp học được duy trì, mỗi học viên biết đọc, biết viết, là một bước tiến nhỏ nhưng bền bỉ để rút ngắn khoảng cách và tạo nền tảng vững chắc cho sự đổi thay ở vùng biên, vùng núi.
Nghị quyết số 71-NQ/TW tạo cú hích phát triển giáo dục - đào tạo Nghệ An
GD&TĐ - Nghệ An cụ thể hóa Nghị quyết số 71-NQ/TW bằng cơ chế, chính sách, đổi mới quản trị, chuyển đổi số và nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo.
2026-10-19 10:17
Thanh Hóa thúc đẩy ứng dụng AI trong dạy và học
GD&TĐ - Chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra những cách làm mới trong giảng dạy, học tập và quản lý giáo dục tại Thanh Hóa.
2026-10-19 10:13
Thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ để giải quyết các bài toán từ thực tiễn
GD&TĐ - Theo các chuyên gia, cần chuyển từ đào tạo nhân lực làm chủ kỹ thuật sang tạo ra tri thức, công nghệ mới và giải quyết các bài toán lớn từ thực tiễn.
2026-10-19 10:12
Giáo dục nghề nghiệp cần gắn chuyển đổi số với nhu cầu thị trường lao động
GD&TĐ - Giáo dục nghề nghiệp không chỉ đưa công nghệ vào nhà trường, mà là làm thế nào để hệ thống đào tạo đáp ứng yêu cầu thay đổi của thị trường lao động.
2026-10-19 10:08
TPHCM có 2.462 cán bộ quản lý chuyển sang làm giáo viên sau sắp xếp
GD&TĐ - Sở GD&ĐT TPHCM vừa có báo cáo về kết quả sắp xếp cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên công lập trên địa bàn TPHCM.
2026-10-19 10:08
Đổi mới tuyển sinh ngành Sư phạm: Lọc tâm lý đầu vào, đo lường thực chất
GD&TĐ - Đánh giá tâm lý sư phạm đầu vào và kiểm định thực chất đầu ra là giải pháp trọng tâm nâng cao chất lượng nhân sự ngành sư phạm.
2026-10-19 10:07
Tuyển sinh, đào tạo Ngành công nghệ chiến lược - STEM: Nơi tạo ra tri thức và công nghệ lõi
GD&TĐ - Công nghệ ngày càng trở thành yếu tố cốt lõi quyết định năng lực cạnh tranh và vị thế của mỗi quốc gia.
2026-10-19 09:21
Tại sao trẻ vị thành niên 'ghét' cha mẹ?
GD&TĐ - Một đứa trẻ liên tục chống đối, nổi giận hay nói rằng 'ghét bố mẹ' không phải lúc nào cũng chỉ là sự bướng bỉnh của tuổi mới lớn.
2026-10-19 09:20
Từng bước đưa tiếng Anh vào dạy môn Hóa học
GD&TĐ - Chuyên gia, cán bộ quản lý, giáo viên Cần Thơ chia sẻ sử dụng tiếng Anh trong dạy học Hóa học và bồi dưỡng HS giỏi Hóa học bằng tiếng Anh.
2026-10-19 09:19
'Sinh viên thế hệ mới 2026' lộ diện nhiều ý tưởng độc đáo, bất ngờ
GD&TĐ - Vào 21h30 ngày 17/10, mùa 4 "Sinh viên thế hệ mới 2026" chính thức trở lại với khán giả VTV3. Điểm nhấn ở tập đầu tiên là không khí trẻ trung và tinh thần sẵn sàng chinh phục của các bạn trẻ, hứa hẹn tạo nên sự bất ngờ.
