GD&TĐ - Giữa những bản làng vùng cao, biên giới ở Thanh Hóa, nơi cơ sở vật chất còn thiếu thốn, môn Lịch sử đang dần “khoác áo mới” nhờ công nghệ.
Video tư liệu, bản đồ số, bài giảng điện tử... không chỉ giúp học sinh dễ tiếp thu hơn mà còn khơi gợi hứng thú học tập, mở ra cơ hội tiếp cận tri thức.
Lớp học số hóa giữa đại ngàn
Một buổi sáng tại Trường THCS Tam Thanh (huyện Quan Sơn cũ), tiết học Lịch sử lớp 9 của cô Tống Thị Phượng bắt đầu không bằng lời giảng quen thuộc mà bằng đoạn video tái hiện “Chiến thắng Điện Biên Phủ”. Hình ảnh đoàn quân hành tiến, tiếng pháo vang vọng cùng thước phim tư liệu khiến cả lớp chăm chú theo dõi.
Khi video kết thúc, thay vì cúi đầu ghi chép, nhiều học sinh chủ động nêu câu hỏi, trao đổi về diễn biến trận đánh. Không khí lớp học trở nên sôi nổi, khác hẳn trước đây. “Trước kia, nếu chỉ giảng bằng lời, học sinh khó hình dung. Nhưng khi có hình ảnh, âm thanh, các em hiểu nhanh và nhớ lâu hơn”, cô Phượng chia sẻ. Theo cô, công nghệ không thay thế giáo viên mà giúp bài giảng trở nên gần gũi, dễ tiếp cận hơn.
Không chỉ sử dụng video, cô Phượng còn thiết kế bài giảng điện tử với sơ đồ tư duy, mốc thời gian trực quan và câu hỏi trắc nghiệm ngay tại lớp. Học sinh được chia nhóm, mỗi nhóm tìm hiểu một giai đoạn lịch sử, trình bày và phản biện lẫn nhau. Nhờ vậy, các em vừa nắm kiến thức vừa rèn kỹ năng thuyết trình, làm việc nhóm.
Bà Hà Thị Thu - Hiệu trưởng Trường THCS&THPT Bá Thước (xã Pù Luông) cho biết, nhà trường không đặt nặng hình thức mà khuyến khích giáo viên ứng dụng công nghệ linh hoạt.
“Quan trọng không phải bài giảng cầu kỳ, mà làm sao để học sinh dễ hiểu, dễ nhớ. Với điều kiện miền núi còn nhiều hạn chế, chúng tôi ưu tiên những giải pháp đơn giản, dễ triển khai nhưng hiệu quả thực chất, giúp học sinh hứng thú hơn với môn học. Nhiều thầy cô còn chủ động tìm kiếm học liệu số, dựng video, sưu tầm hình ảnh, lồng ghép tư liệu địa phương như di tích, nhân vật lịch sử Thanh Hóa. Nhờ đó, lịch sử không còn xa vời mà trở nên gần gũi với học sinh hơn”, bà Thu chia sẻ.
Tại Trường Tiểu học&THCS Mường Lát, thầy Hà Văn Dàn là một trong những giáo viên tiên phong trong ứng dụng công nghệ. Trong các tiết học về chiến trận, thầy sử dụng video, bản đồ số và sơ đồ chiến thuật để học sinh hình dung rõ diễn biến. Sau phần trình chiếu, các em được chia nhóm thảo luận, thuyết trình hoặc đóng vai nhân vật lịch sử.
“Khi học sinh nhập vai, các em hiểu sâu hơn về bối cảnh và ý nghĩa sự kiện. Không chỉ nhớ kiến thức, các em còn biết phân tích, bày tỏ quan điểm và tự tin trình bày trước lớp. Quan trọng hơn, các em bắt đầu thấy lịch sử gần gũi, có cảm xúc, không còn là những con số, sự kiện khô khan”, thầy Dàn nói.
Những tiết học như vậy trở thành giờ học được mong chờ. Một nhóm học sinh từng hóa thân thành chiến sĩ Tây Tiến, trình bày chiến thuật phòng thủ, trong khi nhóm khác minh họa hành trình hành quân bằng bản đồ số. Sự kết hợp giữa công nghệ và phương pháp học tích cực khiến lớp học sinh động, giàu cảm xúc.
Em Phạm Thị Khánh Thương (thứ 2 bên phải), học sinh lớp 11A1, Trường THPT Mường Lát đoạt giải Nhì cấp tỉnh môn Lịch sử, năm học 2025-2026.
Còn nhiều trở ngại
Sự đổi mới trong cách dạy và học đã mang lại chuyển biến rõ rệt, đặc biệt với học sinh ở các xã vùng cao, biên giới. Nhiều em không còn sợ môn Lịch sử mà thấy hứng thú hơn khi học qua hình ảnh, video và các hoạt động tương tác.
Em Lương Hồng Trúc - lớp 8, Trường THCS Tam Thanh chia sẻ: “Trước đây, môn Lịch sử khó vì nhiều mốc thời gian, sự kiện nên em hay quên. Bây giờ có video và hình ảnh minh họa nên em dễ hiểu hơn, có bài còn xem lại ở nhà. Nhờ vậy, em nhớ bài lâu hơn và thấy môn Lịch sử không còn khô khan như trước”.
Còn em Phạm Thị Khánh Thương - lớp 11A1, Trường THPT Mường Lát đặc biệt thích các buổi thảo luận nhóm: “Chúng em tìm tư liệu, vẽ sơ đồ, rồi thuyết trình trước lớp. Có khi còn tranh luận giữa các nhóm nên rất sôi nổi. Cách học này giúp em hiểu sâu, nhớ lâu và tự tin hơn khi nói trước đám đông”.
Kết quả học tập cũng phản ánh hiệu quả. Vừa qua, học sinh Trường THPT Mường Lát và Trường Tiểu học&THCS Mường Lát có học sinh đạt giải Nhì và giải Ba cấp tỉnh môn Lịch sử. Đây là thành tích đáng ghi nhận với trường vùng cao, biên giới còn nhiều khó khăn.
Tuy nhiên, việc triển khai công nghệ còn gặp nhiều trở ngại. Nhiều trường thiếu máy chiếu, máy tính, đường truyền Internet chập chờn, không phải học sinh nào cũng có thiết bị cá nhân. Kỹ năng công nghệ của giáo viên chưa đồng đều, đặc biệt với thầy cô lớn tuổi.
Thầy Hà Văn Dàn cho biết: “Chuyển đổi số là quá trình lâu dài. Nhà trường đã tổ chức tập huấn để giáo viên từng bước làm quen, chia sẻ kinh nghiệm và tự tin đổi mới. Tuy nhiên, chúng tôi mong có thêm hỗ trợ về thiết bị, Internet ổn định và nhiều nguồn học liệu số phù hợp với học sinh miền núi, để việc ứng dụng công nghệ thực sự hiệu quả và bền vững”.
Thời gian qua, ngành Giáo dục Thanh Hóa đã tăng cường đầu tư thiết bị, cải thiện hạ tầng Internet và tổ chức các lớp tập huấn. Nhiều trường xây dựng ngân hàng học liệu số dùng chung, giúp giáo viên tiết kiệm thời gian và nâng cao chất lượng giảng dạy.
Bà Bùi Thị Thanh - Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Thanh Hóa cho biết, việc đẩy mạnh chuyển đổi số không chỉ là giải pháp trước mắt mà còn là chiến lược lâu dài, nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện. “Chúng tôi xác định rõ, đầu tư cho hạ tầng và con người là yếu tố then chốt. Thời gian tới, ngành sẽ tiếp tục hỗ trợ các nhà trường hoàn thiện hệ sinh thái học liệu số, đồng thời tăng cường bồi dưỡng kỹ năng số cho đội ngũ giáo viên để đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục”, bà Thanh nhấn mạnh.
Những lớp học Lịch sử “lên sóng” công nghệ ở miền núi Thanh Hóa vì thế không chỉ giúp học sinh dễ hiểu bài hơn mà còn nuôi dưỡng tình yêu với lịch sử dân tộc, mở ra cơ hội học tập công bằng và bền vững cho vùng cao.
Dù còn khó khăn, tuy nhiên với cách làm hoàn thiện từng bước, phù hợp thực tế, công nghệ đang dần thu hẹp khoảng cách giáo dục, đồng thời thay đổi tư duy dạy và học, từ truyền thụ kiến thức sang phát triển năng lực.
“Việc đưa ứng dụng công nghệ vào dạy học môn Lịch sử không chỉ giúp học sinh miền núi thu hẹp khoảng cách với miền xuôi, mà còn giúp các em hiểu sâu, hứng thú hơn với lịch sử. Đồng thời, các em được rèn luyện kỹ năng thực hành, thuyết trình, tư duy phản biện và làm việc nhóm. Đó chính là nền tảng để các em tự tin bước vào tương lai” - ông Nguyễn Văn Giang, Hiệu trưởng Trường Tiểu học&THCS Mường Lát.
Cô giáo Tống Thị Phượng trong giờ dạy môn Lịch sử ở Trường THCS Tam Thanh (Thanh Hóa).
Video tư liệu, bản đồ số, bài giảng điện tử... không chỉ giúp học sinh dễ tiếp thu hơn mà còn khơi gợi hứng thú học tập, mở ra cơ hội tiếp cận tri thức.
Lớp học số hóa giữa đại ngàn
Một buổi sáng tại Trường THCS Tam Thanh (huyện Quan Sơn cũ), tiết học Lịch sử lớp 9 của cô Tống Thị Phượng bắt đầu không bằng lời giảng quen thuộc mà bằng đoạn video tái hiện “Chiến thắng Điện Biên Phủ”. Hình ảnh đoàn quân hành tiến, tiếng pháo vang vọng cùng thước phim tư liệu khiến cả lớp chăm chú theo dõi.
Khi video kết thúc, thay vì cúi đầu ghi chép, nhiều học sinh chủ động nêu câu hỏi, trao đổi về diễn biến trận đánh. Không khí lớp học trở nên sôi nổi, khác hẳn trước đây. “Trước kia, nếu chỉ giảng bằng lời, học sinh khó hình dung. Nhưng khi có hình ảnh, âm thanh, các em hiểu nhanh và nhớ lâu hơn”, cô Phượng chia sẻ. Theo cô, công nghệ không thay thế giáo viên mà giúp bài giảng trở nên gần gũi, dễ tiếp cận hơn.
Không chỉ sử dụng video, cô Phượng còn thiết kế bài giảng điện tử với sơ đồ tư duy, mốc thời gian trực quan và câu hỏi trắc nghiệm ngay tại lớp. Học sinh được chia nhóm, mỗi nhóm tìm hiểu một giai đoạn lịch sử, trình bày và phản biện lẫn nhau. Nhờ vậy, các em vừa nắm kiến thức vừa rèn kỹ năng thuyết trình, làm việc nhóm.
Bà Hà Thị Thu - Hiệu trưởng Trường THCS&THPT Bá Thước (xã Pù Luông) cho biết, nhà trường không đặt nặng hình thức mà khuyến khích giáo viên ứng dụng công nghệ linh hoạt.
“Quan trọng không phải bài giảng cầu kỳ, mà làm sao để học sinh dễ hiểu, dễ nhớ. Với điều kiện miền núi còn nhiều hạn chế, chúng tôi ưu tiên những giải pháp đơn giản, dễ triển khai nhưng hiệu quả thực chất, giúp học sinh hứng thú hơn với môn học. Nhiều thầy cô còn chủ động tìm kiếm học liệu số, dựng video, sưu tầm hình ảnh, lồng ghép tư liệu địa phương như di tích, nhân vật lịch sử Thanh Hóa. Nhờ đó, lịch sử không còn xa vời mà trở nên gần gũi với học sinh hơn”, bà Thu chia sẻ.
Tại Trường Tiểu học&THCS Mường Lát, thầy Hà Văn Dàn là một trong những giáo viên tiên phong trong ứng dụng công nghệ. Trong các tiết học về chiến trận, thầy sử dụng video, bản đồ số và sơ đồ chiến thuật để học sinh hình dung rõ diễn biến. Sau phần trình chiếu, các em được chia nhóm thảo luận, thuyết trình hoặc đóng vai nhân vật lịch sử.
“Khi học sinh nhập vai, các em hiểu sâu hơn về bối cảnh và ý nghĩa sự kiện. Không chỉ nhớ kiến thức, các em còn biết phân tích, bày tỏ quan điểm và tự tin trình bày trước lớp. Quan trọng hơn, các em bắt đầu thấy lịch sử gần gũi, có cảm xúc, không còn là những con số, sự kiện khô khan”, thầy Dàn nói.
Những tiết học như vậy trở thành giờ học được mong chờ. Một nhóm học sinh từng hóa thân thành chiến sĩ Tây Tiến, trình bày chiến thuật phòng thủ, trong khi nhóm khác minh họa hành trình hành quân bằng bản đồ số. Sự kết hợp giữa công nghệ và phương pháp học tích cực khiến lớp học sinh động, giàu cảm xúc.
Em Phạm Thị Khánh Thương (thứ 2 bên phải), học sinh lớp 11A1, Trường THPT Mường Lát đoạt giải Nhì cấp tỉnh môn Lịch sử, năm học 2025-2026.
Còn nhiều trở ngại
Sự đổi mới trong cách dạy và học đã mang lại chuyển biến rõ rệt, đặc biệt với học sinh ở các xã vùng cao, biên giới. Nhiều em không còn sợ môn Lịch sử mà thấy hứng thú hơn khi học qua hình ảnh, video và các hoạt động tương tác.
Em Lương Hồng Trúc - lớp 8, Trường THCS Tam Thanh chia sẻ: “Trước đây, môn Lịch sử khó vì nhiều mốc thời gian, sự kiện nên em hay quên. Bây giờ có video và hình ảnh minh họa nên em dễ hiểu hơn, có bài còn xem lại ở nhà. Nhờ vậy, em nhớ bài lâu hơn và thấy môn Lịch sử không còn khô khan như trước”.
Còn em Phạm Thị Khánh Thương - lớp 11A1, Trường THPT Mường Lát đặc biệt thích các buổi thảo luận nhóm: “Chúng em tìm tư liệu, vẽ sơ đồ, rồi thuyết trình trước lớp. Có khi còn tranh luận giữa các nhóm nên rất sôi nổi. Cách học này giúp em hiểu sâu, nhớ lâu và tự tin hơn khi nói trước đám đông”.
Kết quả học tập cũng phản ánh hiệu quả. Vừa qua, học sinh Trường THPT Mường Lát và Trường Tiểu học&THCS Mường Lát có học sinh đạt giải Nhì và giải Ba cấp tỉnh môn Lịch sử. Đây là thành tích đáng ghi nhận với trường vùng cao, biên giới còn nhiều khó khăn.
Tuy nhiên, việc triển khai công nghệ còn gặp nhiều trở ngại. Nhiều trường thiếu máy chiếu, máy tính, đường truyền Internet chập chờn, không phải học sinh nào cũng có thiết bị cá nhân. Kỹ năng công nghệ của giáo viên chưa đồng đều, đặc biệt với thầy cô lớn tuổi.
Thầy Hà Văn Dàn cho biết: “Chuyển đổi số là quá trình lâu dài. Nhà trường đã tổ chức tập huấn để giáo viên từng bước làm quen, chia sẻ kinh nghiệm và tự tin đổi mới. Tuy nhiên, chúng tôi mong có thêm hỗ trợ về thiết bị, Internet ổn định và nhiều nguồn học liệu số phù hợp với học sinh miền núi, để việc ứng dụng công nghệ thực sự hiệu quả và bền vững”.
Thời gian qua, ngành Giáo dục Thanh Hóa đã tăng cường đầu tư thiết bị, cải thiện hạ tầng Internet và tổ chức các lớp tập huấn. Nhiều trường xây dựng ngân hàng học liệu số dùng chung, giúp giáo viên tiết kiệm thời gian và nâng cao chất lượng giảng dạy.
Bà Bùi Thị Thanh - Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Thanh Hóa cho biết, việc đẩy mạnh chuyển đổi số không chỉ là giải pháp trước mắt mà còn là chiến lược lâu dài, nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện. “Chúng tôi xác định rõ, đầu tư cho hạ tầng và con người là yếu tố then chốt. Thời gian tới, ngành sẽ tiếp tục hỗ trợ các nhà trường hoàn thiện hệ sinh thái học liệu số, đồng thời tăng cường bồi dưỡng kỹ năng số cho đội ngũ giáo viên để đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục”, bà Thanh nhấn mạnh.
Những lớp học Lịch sử “lên sóng” công nghệ ở miền núi Thanh Hóa vì thế không chỉ giúp học sinh dễ hiểu bài hơn mà còn nuôi dưỡng tình yêu với lịch sử dân tộc, mở ra cơ hội học tập công bằng và bền vững cho vùng cao.
Dù còn khó khăn, tuy nhiên với cách làm hoàn thiện từng bước, phù hợp thực tế, công nghệ đang dần thu hẹp khoảng cách giáo dục, đồng thời thay đổi tư duy dạy và học, từ truyền thụ kiến thức sang phát triển năng lực.
“Việc đưa ứng dụng công nghệ vào dạy học môn Lịch sử không chỉ giúp học sinh miền núi thu hẹp khoảng cách với miền xuôi, mà còn giúp các em hiểu sâu, hứng thú hơn với lịch sử. Đồng thời, các em được rèn luyện kỹ năng thực hành, thuyết trình, tư duy phản biện và làm việc nhóm. Đó chính là nền tảng để các em tự tin bước vào tương lai” - ông Nguyễn Văn Giang, Hiệu trưởng Trường Tiểu học&THCS Mường Lát.
GD&TĐ - Không cạnh tranh bằng số lượng tàu biển, Gia Lai tạo dấu ấn bằng chiều sâu văn hóa và những trải nghiệm khác biệt từ biển xanh đến đại ngàn.
2026-06-27 04:32
Xây hệ sinh thái khởi nghiệp để sinh viên kiến tạo giá trị mới
GD&TĐ - Sinh viên ngày nay không chỉ học để tìm việc làm, mà còn có thể trở thành những người kiến tạo giải pháp, mô hình phát triển mới.
2026-06-27 04:31
Sự trưởng thành của học sinh không đo bằng bảng điểm mà bằng lòng biết ơn
GD&TĐ - Theo nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan, sự trưởng thành đôi khi không đo bằng chiều cao, bảng điểm mà được đo bằng lòng biết ơn, cách ứng xử.
2026-06-27 04:20
Từng bước khắc phục tình trạng trường học quy mô nhỏ và phân tán
GD&TĐ - Chiều 26/6, Bộ GD&ĐT tổ chức cuộc họp với giám đốc các sở GD&ĐT về thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
2026-06-27 04:20
Hành trình 40 năm đổi mới đến tăng trưởng bứt phá
GD&TĐ - Hội thảo khoa học quốc gia với chủ đề 40 năm đổi mới ở Việt Nam thu hút nhiều diễn giả, nhà khoa học uy tín trong cả nước về tham dự, góp ý.
2026-06-27 04:19
OECD gợi mở gì cho Việt Nam trong dạy và học tiếng Anh?
GD&TĐ - PGS.TS Phạm Quốc Khánh - Phó Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng (Bộ GD&ĐT) chia sẻ các phát hiện đáng chú ý trong báo cáo “Học tiếng Anh như một ngoại ngữ ở các quốc gia và nền kinh tế tham gia PISA” của OECD.
2026-06-27 04:19
Đào tạo nguồn nhân lực làm chủ công nghệ hạ tầng tương lai
GD&TĐ - Các chuyên gia trong và ngoài nước đề xuất giải pháp phát triển công nghệ, đào tạo nhân lực cho hạ tầng giao thông hiện đại.
2026-06-27 04:19
Trẻ ngừng tim khi chơi thể thao: Cảnh báo từ các ca cấp cứu nguy kịch
GD&TĐ - Liên tiếp thời gian qua, nhiều trường hợp ngừng tim đột ngột khi chơi thể thao đã được các bệnh viện ghi nhận.
2026-06-27 04:19
Phá bỏ rào cản vô hình với con
GD&TĐ - Không ít cha mẹ cảm thấy hụt hẫng khi con bước vào tuổi dậy thì và dần trở nên ít nói hơn.
2026-06-27 04:19
Khai mạc Ngày hội Văn hóa các dân tộc Chăm lần thứ VI
GD&TĐ - Ngày hội Văn hóa dân tộc Chăm lần thứ VI khai mạc tại Khánh Hòa, tôn vinh bản sắc văn hóa đặc sắc của đồng bào Chăm.
