Người kể chuyện về sự hồi sinh ở Làng Nủ

Rẽ bước từ bục giảng

Sinh ra trong gia đình trí thức tại thị trấn Phố Ràng (huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai cũ), Lê Trung Kiên sớm nuôi dưỡng ước mơ trở thành giáo viên từ thuở nhỏ. Năm 2008, sau khi tốt nghiệp Cao đẳng Sư phạm Lào Cai (khoa Toán – Lý), anh được phân công công tác tại Trường Tiểu học Nậm Xây, điểm trường xa nhất huyện Văn Bàn.

Những năm tháng đứng lớp nơi vùng núi xa xôi để lại trong anh Kiên nhiều kỷ niệm đặc biệt. Anh phải đi bộ 15km từ trung tâm xã để đến trường, vượt dốc núi, băng qua rừng, qua suối. Nhưng theo lời anh chia sẻ, chỉ cần thấy nụ cười của học sinh là mọi khó khăn dường như tan biến. Đây cũng là quãng thời gian hun đúc trong anh tình yêu với trẻ em vùng cao, điều sau này theo anh suốt hành trình làm báo.

Năm 2011, một cơ duyên đưa anh chuyển nghề, từ cầm phấn đứng lớp sang cầm bút tác nghiệp. Anh Kiên được nhận công tác tại Phòng Thời sự – Chuyên đề, Đài Phát thanh – Truyền hình Lào Cai. Dù rời bục giảng, tâm thức của người thầy vẫn luôn theo anh trong từng đề tài, đặc biệt là các câu chuyện liên quan đến trẻ em, giáo dục và đời sống vùng cao.

Tác nghiệp ở điểm nóng

Ngày 10/9/2024, Làng Nủ (xã Phúc Khánh, huyện Bảo Yên cũ) xảy ra trận lũ quét đặc biệt nghiêm trọng. Chỉ trong tích tắc, gần 40 ngôi nhà bị vùi lấp, hơn 50 người dân bị cuốn trôi giữa bùn đất và cây cối. Đây là một trong những thảm họa lớn nhất của địa phương trong nhiều năm trở lại đây.

Ngay khi tiếp nhận thông tin, Đài Phát thanh – Truyền hình Lào Cai cử phóng viên Lê Trung Kiên cùng ê kíp Thời sự xuống hiện trường để ghi nhận tình hình. Đường vào Làng Nủ khi đó bị chia cắt nặng nề, buộc ê kíp phải kết hợp nhiều phương tiện và lội bộ qua những điểm sạt lở mới tiếp cận được khu vực tâm lũ.

Anh Kiên nhớ lại: “Chúng tôi mất nhiều giờ di chuyển và phải lội bộ mới tới được hiện trường. Cảnh tượng khi đó rất thương tâm, bùn đất ngổn ngang, tiếng tìm kiếm vang lên khắp nơi”.

Trong khoảnh khắc tang thương ấy, dấu ấn người thầy trong Kiên trở lại mạnh mẽ. Anh đặc biệt chú ý đến những đứa trẻ, những nhân chứng nhỏ bé giữa mất mát quá lớn đối với một ngôi làng heo hút giữa núi rừng. Và từ đây, anh bắt đầu theo đuổi câu chuyện về Làng Nủ không chỉ như một nhiệm vụ thời sự, mà như một hành trình cần được kể đến cùng.

Ghi lại sự hồi sinh

Sau những ngày đầu đưa tin, Lê Trung Kiên tiếp tục quay lại Làng Nủ trong nhiều tháng để cập nhật diễn biến và thu thập tư liệu. Anh theo dõi quá trình tìm kiếm, cứu nạn, sau đó là khắc phục hậu quả và phục hồi sản xuất của người dân.

Trong hơn một năm, anh Kiên có hơn 20 chuyến công tác xuống Làng Nủ, từ hiện trường đổ nát đến các bệnh viện nơi nạn nhân điều trị, rồi trở lại các bản làng khi người dân dựng lại nhà cửa. Đặc biệt, anh dành nhiều thời gian ghi hình quá trình học sinh trở lại trường, một trong những dấu hiệu rõ rệt nhất của sự hồi sinh sau thiên tai.

Từ lượng tư liệu lớn tích lũy được, anh lựa chọn thực hiện phóng sự truyền hình không lời bình. Đây là thể loại đòi hỏi hình ảnh phải tự kể câu chuyện, không dựa vào lời dẫn. Điều này buộc người làm phải có tư duy dựng phim tinh tế, cảm nhận mạch cảm xúc của nhân vật và chọn được những khoảnh khắc giàu giá trị biểu đạt.

Tác phẩm đã tái hiện đầy đủ các giai đoạn của Làng Nủ: từ thời điểm lũ dữ ập xuống, công tác cứu nạn khẩn cấp, đến lúc cộng đồng bắt tay dựng lại nhà cửa và ổn định đời sống. Hình ảnh những đứa trẻ vùng lũ cắp sách trở lại trường là điểm nhấn nhân văn quan trọng mà anh Kiên muốn nhấn mạnh.

Theo anh, mỗi bước chân của học trò đến lớp sau thiên tai đều chứa đựng thông điệp mạnh mẽ về nghị lực và khát vọng sống. Đó là hình ảnh khiến anh xúc động nhất trong suốt quá trình tác nghiệp.

Tác giả Lê Trung Kiên tác nghiệp tại Làng Nủ, xã Phúc Khánh, tỉnh Lào Cai.

Lan tỏa giá trị nhân văn

Trong suốt quá trình thực hiện phóng sự, điều mà anh Lê Trung Kiên tâm niệm là mang đến góc nhìn chân thực về sức mạnh của cộng đồng sau thiên tai, đặc biệt là vai trò của giáo dục ở vùng cao. Anh cho rằng sự trở lại của học sinh không chỉ là câu chuyện dạy – học, mà còn là biểu tượng của sự sống và niềm hy vọng của cả một ngôi làng.

Anh chia sẻ: “Điều quan trọng nhất với mình là lan tỏa được tinh thần vượt khó của thầy trò nơi vùng sâu, vùng xa. Chỉ cần tác phẩm tạo thêm động lực cho các em và cho những giáo viên đang bám lớp thì đó đã là giá trị lớn nhất”.

Nhìn lại chặng đường tác nghiệp ở Làng Nủ, câu chuyện của Lê Trung Kiên không chỉ là hành trình nghề nghiệp, mà còn là câu chuyện của một người thầy chọn cách tiếp tục đồng hành với trẻ em vùng khó bằng một phương tiện khác: ống kính và những khuôn hình mang hơi thở cuộc sống.