Phòng ngừa, phát hiện sớm, tạo chuyển biến thực chất công tác tâm lý học đường

GD&TĐ - Để tư vấn tâm lý học đường đi vào thực chất, nhà trường cần có đầu mối, quy trình phối hợp và chủ động phòng ngừa, phát hiện sớm.



Công tác tham vấn tâm lý học đường đang ngày càng được nhìn nhận như một bộ phận quan trọng trong chăm sóc, giáo dục và bảo đảm sự phát triển an toàn, lành mạnh của học sinh. Tuy nhiên, trong điều kiện nguồn lực, đặc biệt là nhân lực chuyên trách, còn hạn chế, việc lựa chọn giải pháp phù hợp, có thể triển khai ngay và duy trì bền vững là yêu cầu đặt ra với mỗi nhà trường.

Theo cô Tạ Minh Thủy, Hiệu trưởng Trường TH, THCS&THPT Hồng Đức (Hưng Yên), để tạo chuyển biến thực chất trong năm học 2026-2027, trước hết mỗi nhà trường cần xác định tham vấn tâm lý học đường là một phần trong công tác chăm sóc, giáo dục học sinh, thay vì chỉ là hoạt động được triển khai khi phát sinh vấn đề.



Có đầu mối, rõ quy trình phối hợp

Cô Tạ Minh Thủy cho rằng, trong điều kiện nguồn lực còn khác nhau giữa các cơ sở giáo dục, nhà trường cần lựa chọn những giải pháp phù hợp với thực tế, ưu tiên việc có thể triển khai ngay và duy trì bền vững.

Trước hết, nhà trường cần có đầu mối phụ trách và quy trình phối hợp rõ ràng. Tại Trường TH, THCS&THPT Hồng Đức, nhà trường đã bố trí Phòng Tham vấn học đường và cán bộ chuyên trách để tiếp nhận, lắng nghe, hỗ trợ học sinh khi có nhu cầu.

Cùng với đó, nhà trường từng bước hoàn thiện quy trình tiếp nhận thông tin, trao đổi với học sinh, phối hợp với giáo viên, phụ huynh và kết nối với các đơn vị chuyên môn khi cần thiết.

“Đây là nền tảng quan trọng để hoạt động tham vấn đi vào thực chất, tránh tình trạng triển khai theo phong trào hoặc chỉ xử lý khi đã phát sinh sự việc”, cô Thủy nhận định.

Bên cạnh cán bộ chuyên trách, giáo viên cũng giữ vai trò quan trọng trong việc phát hiện sớm những vấn đề của học sinh. Là lực lượng gần gũi với các em hằng ngày, giáo viên có điều kiện nhận biết những thay đổi về tâm lý, cảm xúc, hành vi hoặc kết quả học tập.

Do đó, theo cô Thủy, nhà trường cần trang bị cho giáo viên những kỹ năng cơ bản về quan sát, lắng nghe, nhận diện các dấu hiệu cần lưu ý và chuyển thông tin đến cán bộ chuyên trách.

Sự phối hợp với cha mẹ học sinh cũng rất quan trọng. Khi nhà trường và gia đình thường xuyên trao đổi, thống nhất cách hỗ trợ, nhiều khó khăn của học sinh có thể được nhận diện và xử lý sớm hơn.

Chuyển từ xử lý sang chủ động phòng ngừa

Một yêu cầu quan trọng khác là chuyển cách tiếp cận từ chờ học sinh phát sinh vấn đề mới hỗ trợ sang chủ động phòng ngừa, phát hiện sớm và hỗ trợ kịp thời.

Theo cô Tạ Minh Thủy, công tác tham vấn tâm lý cần được xem là một phần thường xuyên trong đời sống nhà trường. Học sinh cần có những kênh thuận lợi để chủ động chia sẻ, đồng thời được tham gia các hoạt động phù hợp với từng lứa tuổi về cảm xúc, kỹ năng ứng phó với áp lực, xây dựng mối quan hệ, giải quyết mâu thuẫn và tìm kiếm sự trợ giúp.

Đây cũng là một trong những nội dung Trường TH, THCS&THPT Hồng Đức quan tâm trong năm học 2026–2027. Phòng Tham vấn học đường được định hướng trở thành một địa chỉ gần gũi, an toàn để học sinh có thể tìm đến khi cần được lắng nghe, chia sẻ hoặc hỗ trợ.

Nhà trường cũng cần từng bước theo dõi, tổng hợp những nhóm vấn đề học sinh thường gặp. Đây sẽ là cơ sở để xây dựng các hoạt động giáo dục, phòng ngừa và hỗ trợ phù hợp hơn với nhu cầu thực tế.

Từ thực tiễn triển khai, cô Thủy cho rằng mục tiêu quan trọng trong năm học 2026–2027 là làm chắc những nền tảng cơ bản: có người phụ trách, có quy trình, có sự phối hợp giữa nhà trường - gia đình - giáo viên, có hoạt động phòng ngừa và cơ chế kết nối hỗ trợ chuyên môn khi cần.

Khi những yếu tố này vận hành đồng bộ, công tác tham vấn tâm lý học đường mới thực sự trở thành một phần trong môi trường giáo dục an toàn và hạnh phúc.

Cô Tạ Minh Thủy cũng nhấn mạnh cần thay đổi nhận thức về tham vấn tâm lý học đường. Đây không chỉ là hoạt động hỗ trợ học sinh khi gặp khó khăn mà phải được triển khai thường xuyên trong quá trình chăm sóc và giáo dục.

“Đó cũng là định hướng Trường TH, THCS&THPT Hồng Đức đang từng bước triển khai: xây dựng một môi trường học đường trong đó học sinh được quan tâm cả về học tập, cảm xúc và đời sống tinh thần; giáo viên, gia đình và nhà trường cùng đồng hành để mỗi em được hỗ trợ phù hợp trong quá trình trưởng thành”, cô Tạ Minh Thủy cho hay.



Công tác tham vấn tâm lý học đường đang ngày càng được nhìn nhận như một bộ phận quan trọng trong chăm sóc, giáo dục và bảo đảm sự phát triển an toàn, lành mạnh của học sinh. Tuy nhiên, trong điều kiện nguồn lực, đặc biệt là nhân lực chuyên trách, còn hạn chế, việc lựa chọn giải pháp phù hợp, có thể triển khai ngay và duy trì bền vững là yêu cầu đặt ra với mỗi nhà trường.

Theo cô Tạ Minh Thủy, Hiệu trưởng Trường TH, THCS&THPT Hồng Đức (Hưng Yên), để tạo chuyển biến thực chất trong năm học 2026-2027, trước hết mỗi nhà trường cần xác định tham vấn tâm lý học đường là một phần trong công tác chăm sóc, giáo dục học sinh, thay vì chỉ là hoạt động được triển khai khi phát sinh vấn đề.



Có đầu mối, rõ quy trình phối hợp

Cô Tạ Minh Thủy cho rằng, trong điều kiện nguồn lực còn khác nhau giữa các cơ sở giáo dục, nhà trường cần lựa chọn những giải pháp phù hợp với thực tế, ưu tiên việc có thể triển khai ngay và duy trì bền vững.

Trước hết, nhà trường cần có đầu mối phụ trách và quy trình phối hợp rõ ràng. Tại Trường TH, THCS&THPT Hồng Đức, nhà trường đã bố trí Phòng Tham vấn học đường và cán bộ chuyên trách để tiếp nhận, lắng nghe, hỗ trợ học sinh khi có nhu cầu.

Cùng với đó, nhà trường từng bước hoàn thiện quy trình tiếp nhận thông tin, trao đổi với học sinh, phối hợp với giáo viên, phụ huynh và kết nối với các đơn vị chuyên môn khi cần thiết.

“Đây là nền tảng quan trọng để hoạt động tham vấn đi vào thực chất, tránh tình trạng triển khai theo phong trào hoặc chỉ xử lý khi đã phát sinh sự việc”, cô Thủy nhận định.

Bên cạnh cán bộ chuyên trách, giáo viên cũng giữ vai trò quan trọng trong việc phát hiện sớm những vấn đề của học sinh. Là lực lượng gần gũi với các em hằng ngày, giáo viên có điều kiện nhận biết những thay đổi về tâm lý, cảm xúc, hành vi hoặc kết quả học tập.

Do đó, theo cô Thủy, nhà trường cần trang bị cho giáo viên những kỹ năng cơ bản về quan sát, lắng nghe, nhận diện các dấu hiệu cần lưu ý và chuyển thông tin đến cán bộ chuyên trách.

Sự phối hợp với cha mẹ học sinh cũng rất quan trọng. Khi nhà trường và gia đình thường xuyên trao đổi, thống nhất cách hỗ trợ, nhiều khó khăn của học sinh có thể được nhận diện và xử lý sớm hơn.

Chuyển từ xử lý sang chủ động phòng ngừa

Một yêu cầu quan trọng khác là chuyển cách tiếp cận từ chờ học sinh phát sinh vấn đề mới hỗ trợ sang chủ động phòng ngừa, phát hiện sớm và hỗ trợ kịp thời.

Theo cô Tạ Minh Thủy, công tác tham vấn tâm lý cần được xem là một phần thường xuyên trong đời sống nhà trường. Học sinh cần có những kênh thuận lợi để chủ động chia sẻ, đồng thời được tham gia các hoạt động phù hợp với từng lứa tuổi về cảm xúc, kỹ năng ứng phó với áp lực, xây dựng mối quan hệ, giải quyết mâu thuẫn và tìm kiếm sự trợ giúp.

Đây cũng là một trong những nội dung Trường TH, THCS&THPT Hồng Đức quan tâm trong năm học 2026–2027. Phòng Tham vấn học đường được định hướng trở thành một địa chỉ gần gũi, an toàn để học sinh có thể tìm đến khi cần được lắng nghe, chia sẻ hoặc hỗ trợ.

Nhà trường cũng cần từng bước theo dõi, tổng hợp những nhóm vấn đề học sinh thường gặp. Đây sẽ là cơ sở để xây dựng các hoạt động giáo dục, phòng ngừa và hỗ trợ phù hợp hơn với nhu cầu thực tế.

Từ thực tiễn triển khai, cô Thủy cho rằng mục tiêu quan trọng trong năm học 2026–2027 là làm chắc những nền tảng cơ bản: có người phụ trách, có quy trình, có sự phối hợp giữa nhà trường - gia đình - giáo viên, có hoạt động phòng ngừa và cơ chế kết nối hỗ trợ chuyên môn khi cần.

Khi những yếu tố này vận hành đồng bộ, công tác tham vấn tâm lý học đường mới thực sự trở thành một phần trong môi trường giáo dục an toàn và hạnh phúc.

Cô Tạ Minh Thủy cũng nhấn mạnh cần thay đổi nhận thức về tham vấn tâm lý học đường. Đây không chỉ là hoạt động hỗ trợ học sinh khi gặp khó khăn mà phải được triển khai thường xuyên trong quá trình chăm sóc và giáo dục.

“Đó cũng là định hướng Trường TH, THCS&THPT Hồng Đức đang từng bước triển khai: xây dựng một môi trường học đường trong đó học sinh được quan tâm cả về học tập, cảm xúc và đời sống tinh thần; giáo viên, gia đình và nhà trường cùng đồng hành để mỗi em được hỗ trợ phù hợp trong quá trình trưởng thành”, cô Tạ Minh Thủy cho hay.