Rèn kỹ năng chinh phục môn Địa lí thi tốt nghiệp THPT
Invalid date
GD&TĐ - Các thí sinh lớp 12 cần lưu ý về cách ôn tập hiệu quả môn Địa lí để đạt kết quả tốt nhất trong Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2025 sắp tới.
Hiểu vai trò của sơ đồ tư duy
Trao đổi với Báo Giáo dục và Thời đại, cô Mã Thị Tới - giáo viên Địa lí, Trường THPT Trương Định (quận Hoàng Mai, Hà Nội) cho rằng, để đạt hiệu quả thì học sinh cần ôn tập kiến thức theo chủ đề bằng hệ thống sơ đồ tư duy. Tổng hợp kiến thức bằng bảng biểu so sánh những nội dung, đối tượng địa lí có sự giống và khác nhau.
Theo quy chế thi mới, học sinh không được sử dụng Atlat Địa lí trong phòng thi. Tuy nhiên, ở bài thi ĐGNL của ĐHQG Hà Nội vẫn có các câu hỏi sử dụng nguồn tư liệu từ Atlat Địa lí. Các em nên tận dụng kênh hình trên Atlat giúp cho việc học Địa lí thêm phần trực quan và có thể mã hóa thông tin lý thuyết bằng hình ảnh từ Atlat, hạn chế được việc học thuộc.
Một bí quyết khác cô Tới muốn truyền đạt lại cho học trò, đó là "Câu chuyện hóa" những nội dung khó. Ví dụ như khi học về gió – một trong những nội dung khó nhất trong phần địa lí tự nhiên, cô đã viết chuyện tình của gió cho các em dễ học về gió hơn. Qua đó, các em không chỉ dễ hình dung về nội dung bài học mà còn giàu hình ảnh liên tưởng.
Cô Mã Thị Tới có nhiều năm giảng dạy môn Địa lí tại Trường THPT Trương Định. Ảnh: NVCC.
Việc rèn luyện cho học sinh thành thạo kỹ năng chinh phục các câu hỏi liên quan đến bảng số liệu, biểu đồ, tính toán cũng vô cùng quan trọng. Đối với câu hỏi nhận dạng biểu đồ, chọn nội dung thể hiện của biểu đồ thì dùng bảng từ khóa dấu hiệu, điều kiện để lựa chọn hoặc loại trừ.
Với câu hỏi nhận xét bảng số liệu, chú ý về cách diễn đạt trong từng vế của đáp án, có xu hướng tăng không đồng nghĩa là liên tục tăng, tăng nhiều không đồng nghĩa là tăng nhanh… Đối với câu hỏi tính toán, thí sinh cần nắm vững các công thức tính toán thường gặp trong môn Địa lí, chú ý đến đơn vị và yêu cầu làm tròn số liệu của đối tượng cần tính.
Đa dạng hóa nguồn tài liệu ôn tập
Học sinh lớp 12 Trường THPT Trương Định, Hà Nội. Ảnh: Đình Tuệ.
Theo cô Mã Thị Tới, thí sinh nên đa dạng hóa nguồn tài liệu để ôn tập. Các em phải chủ động đọc SGK và tài liệu tham khảo để hiểu rõ về các khái niệm, quy luật và cơ sở lí thuyết trong môn Địa lí. Địa lí được xếp vào lĩnh vực Khoa học xã hội và nhân văn, nhưng có mối liên hệ mật thiết với lĩnh vực khoa học tự nhiên thông qua phần Địa lí tự nhiên, Địa lí kinh tế.
Các em không nên giới hạn mình trong SGK mà hãy tìm kiếm các nguồn tài liệu bổ sung như sách tham khảo, bài giảng trực tuyến, video giáo dục, các bài báo liên quan đến môn Địa lí để hiểu sâu hơn về các chủ đề, từ đó dễ dàng lưu lại và mở rộng thêm kiến thức mình được học. Nhiều kiến thức lý thuyết có tính thực tiễn cao sẽ giúp các em mở mang kiến thức xã hội cho bản thân.
Học sinh có thể áp dụng phương pháp teach back – Dạy lại cho người khác. Phương pháp này giúp học sinh hiểu sâu, ghi nhớ lâu hơn nhờ hệ thống hóa và truyền đạt kiến thức. Điều này giúp học sinh phát triển kỹ năng mềm như giao tiếp, tự tin và tư duy phản biện; thúc đẩy học tập chủ động, nhận diện lỗ hổng và tự cải thiện. Về hình thức có thể thảo luận nhóm, trình bày, sáng tạo nội dung và ứng dụng công nghệ.
Đặc biệt, cũng giống như các môn khác, khi làm bài thí sinh phải tuyệt đối tuân thủ theo quy chế thi để tránh mất điểm oan. Ngay từ cách điền thông tin vào tờ giấy thi, tô đáp án phải thật rõ ràng, chuẩn xác; học sinh phải phân chia thời gian hợp lý cho các câu hỏi, ưu tiên trả lời câu dễ trước, câu khó sau tránh mất thời gian. Trước khi hết giờ cần đọc qua một lượt để đảm bảo rằng, không được bỏ sót câu hỏi nào.
"Các em cần nắm thật vững cấu trúc đề thi, rèn luyện thêm các câu hỏi ở dạng thức mới. Tăng cường luyện đề để biết rõ lỗ hổng kiến thức nằm ở đâu thì tập trung nhiều hơn thời gian để rèn luyện nhiều bài tập ở nội dung, dạng thức đó. Để ôn tập đạt hiệu quả tốt, học sinh nên học theo tổng hợp kiến thức bằng sơ đồ tư duy, bảng biểu so sánh nhằm tránh sự nhầm lẫn" - cô Mã Thị Tới lưu ý.
Học sinh lớp 12 Trường THPT Trương Định, Hà Nội trong giờ học trên lớp. Ảnh: Đình Tuệ.
Hiểu vai trò của sơ đồ tư duy
Trao đổi với Báo Giáo dục và Thời đại, cô Mã Thị Tới - giáo viên Địa lí, Trường THPT Trương Định (quận Hoàng Mai, Hà Nội) cho rằng, để đạt hiệu quả thì học sinh cần ôn tập kiến thức theo chủ đề bằng hệ thống sơ đồ tư duy. Tổng hợp kiến thức bằng bảng biểu so sánh những nội dung, đối tượng địa lí có sự giống và khác nhau.
Theo quy chế thi mới, học sinh không được sử dụng Atlat Địa lí trong phòng thi. Tuy nhiên, ở bài thi ĐGNL của ĐHQG Hà Nội vẫn có các câu hỏi sử dụng nguồn tư liệu từ Atlat Địa lí. Các em nên tận dụng kênh hình trên Atlat giúp cho việc học Địa lí thêm phần trực quan và có thể mã hóa thông tin lý thuyết bằng hình ảnh từ Atlat, hạn chế được việc học thuộc.
Một bí quyết khác cô Tới muốn truyền đạt lại cho học trò, đó là "Câu chuyện hóa" những nội dung khó. Ví dụ như khi học về gió – một trong những nội dung khó nhất trong phần địa lí tự nhiên, cô đã viết chuyện tình của gió cho các em dễ học về gió hơn. Qua đó, các em không chỉ dễ hình dung về nội dung bài học mà còn giàu hình ảnh liên tưởng.
Cô Mã Thị Tới có nhiều năm giảng dạy môn Địa lí tại Trường THPT Trương Định. Ảnh: NVCC.
Việc rèn luyện cho học sinh thành thạo kỹ năng chinh phục các câu hỏi liên quan đến bảng số liệu, biểu đồ, tính toán cũng vô cùng quan trọng. Đối với câu hỏi nhận dạng biểu đồ, chọn nội dung thể hiện của biểu đồ thì dùng bảng từ khóa dấu hiệu, điều kiện để lựa chọn hoặc loại trừ.
Với câu hỏi nhận xét bảng số liệu, chú ý về cách diễn đạt trong từng vế của đáp án, có xu hướng tăng không đồng nghĩa là liên tục tăng, tăng nhiều không đồng nghĩa là tăng nhanh… Đối với câu hỏi tính toán, thí sinh cần nắm vững các công thức tính toán thường gặp trong môn Địa lí, chú ý đến đơn vị và yêu cầu làm tròn số liệu của đối tượng cần tính.
Đa dạng hóa nguồn tài liệu ôn tập
Học sinh lớp 12 Trường THPT Trương Định, Hà Nội. Ảnh: Đình Tuệ.
Theo cô Mã Thị Tới, thí sinh nên đa dạng hóa nguồn tài liệu để ôn tập. Các em phải chủ động đọc SGK và tài liệu tham khảo để hiểu rõ về các khái niệm, quy luật và cơ sở lí thuyết trong môn Địa lí. Địa lí được xếp vào lĩnh vực Khoa học xã hội và nhân văn, nhưng có mối liên hệ mật thiết với lĩnh vực khoa học tự nhiên thông qua phần Địa lí tự nhiên, Địa lí kinh tế.
Các em không nên giới hạn mình trong SGK mà hãy tìm kiếm các nguồn tài liệu bổ sung như sách tham khảo, bài giảng trực tuyến, video giáo dục, các bài báo liên quan đến môn Địa lí để hiểu sâu hơn về các chủ đề, từ đó dễ dàng lưu lại và mở rộng thêm kiến thức mình được học. Nhiều kiến thức lý thuyết có tính thực tiễn cao sẽ giúp các em mở mang kiến thức xã hội cho bản thân.
Học sinh có thể áp dụng phương pháp teach back – Dạy lại cho người khác. Phương pháp này giúp học sinh hiểu sâu, ghi nhớ lâu hơn nhờ hệ thống hóa và truyền đạt kiến thức. Điều này giúp học sinh phát triển kỹ năng mềm như giao tiếp, tự tin và tư duy phản biện; thúc đẩy học tập chủ động, nhận diện lỗ hổng và tự cải thiện. Về hình thức có thể thảo luận nhóm, trình bày, sáng tạo nội dung và ứng dụng công nghệ.
Đặc biệt, cũng giống như các môn khác, khi làm bài thí sinh phải tuyệt đối tuân thủ theo quy chế thi để tránh mất điểm oan. Ngay từ cách điền thông tin vào tờ giấy thi, tô đáp án phải thật rõ ràng, chuẩn xác; học sinh phải phân chia thời gian hợp lý cho các câu hỏi, ưu tiên trả lời câu dễ trước, câu khó sau tránh mất thời gian. Trước khi hết giờ cần đọc qua một lượt để đảm bảo rằng, không được bỏ sót câu hỏi nào.
"Các em cần nắm thật vững cấu trúc đề thi, rèn luyện thêm các câu hỏi ở dạng thức mới. Tăng cường luyện đề để biết rõ lỗ hổng kiến thức nằm ở đâu thì tập trung nhiều hơn thời gian để rèn luyện nhiều bài tập ở nội dung, dạng thức đó. Để ôn tập đạt hiệu quả tốt, học sinh nên học theo tổng hợp kiến thức bằng sơ đồ tư duy, bảng biểu so sánh nhằm tránh sự nhầm lẫn" - cô Mã Thị Tới lưu ý.
Tuổi trẻ Trường ĐH Mở Hà Nội làm chủ công nghệ và sẵn sàng hội nhập
GD&TĐ - Ngày 26/3, Trường Đại học Mở Hà Nội tổ chức chuỗi sự kiện nhân dịp kỷ niệm 95 năm ngày thành lập Đoàn TNCS Hồ Chí Minh (26/3/1931 – 26/3/2026).
2026-03-28 03:46
Chủ động đổi mới, lấy người bệnh là trung tâm
GD&TĐ - PGS.TS.BS Tăng Chí Thượng – Giám đốc Sở Y tế TPHCM khẳng định các cơ sở y tế cần chủ động đổi mới, nâng cao chất lượng phục vụ người bệnh.
2026-03-28 03:45
Hai dự án của học sinh Phú Thọ vào chung kết SV-STARTUP lần VIII
GD&TĐ - Hai dự án tiêu biểu của học sinh Phú Thọ được chọn vào vòng chung kết cuộc thi SV-STARTUP, khẳng định tinh thần đổi mới sáng tạo trong nhà trường.
2026-03-28 03:44
Lộ trình học tập quyết định thành công khi theo đuổi ngành bán dẫn
GD&TĐ - Ngành bán dẫn đòi hỏi không chỉ nền tảng mà còn một lộ trình học tập phù hợp và gắn với thực tiễn.
2026-03-28 03:44
Ứng dụng STEAM góp phần phát triển toàn diện trẻ mầm non ở Phú Thọ
GD&TĐ - Hội nghị tập huấn STEAM tại Phú Thọ giúp giáo viên mầm non nâng cao năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm, hướng tới phát triển toàn diện cho trẻ.
2026-03-28 03:42
Khai mạc lễ hội 'Thai Festival 2026' tại Hoàng thành Thăng Long
(CLO) Tối 27/3, Lễ hội “Thai Festival 2026 - Nhịp đập Thái Lan tại Hà Nội 2026” do Đại sứ quán Vương quốc Thái Lan tại Việt Nam tổ chức chính thức khai mạc tại Hoàng thành Thăng Long (Hà Nội), mở đầu chuỗi hoạt động kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa hai nước (1976 - 2026).
2026-03-28 03:41
'Hào khí Thăng Long - Linh thiêng Tây Trấn' diễn ra tối nay 28/3
(CLO) Nhằm tôn vinh những giá trị lịch sử, văn hóa ngàn năm của Hà Nội, tối nay 28/3, phường Giảng Võ sẽ tổ chức chương trình nghệ thuật đặc biệt “Hào khí Thăng Long - Linh thiêng Tây Trấn” tại Di tích Quốc gia đặc biệt Đền Voi Phục.
2026-03-28 03:41
Xây dựng trường học không khói thuốc: Chung tay xây dựng môi trường an toàn
GD&TĐ - Tuyên truyền phòng, chống tác hại thuốc lá trong trường học có ý nghĩa quan trọng trong việc hình thành thói quen sống tích cực cho học sinh.
2026-03-28 03:40
Hà Nội: Thí sinh đứng trước nguy cơ ‘trượt' trường chuyên vì trùng lịch thi
(CLO) Hàng loạt trường chuyên, trường chất lượng cao tại Hà Nội đồng loạt công bố lịch thi lớp 10 năm học 2026–2027, nhưng điều đáng chú ý là nhiều mốc thi “đụng nhau” hoặc diễn ra sát ngày.
2026-03-28 03:40
Mở rộng cơ hội học tập suốt đời
GD&TĐ - 30 năm hình thành và phát triển, Trung tâm Đào tạo Thường xuyên - ĐH Đà Nẵng (CCE) khẳng định vị thế trong đào tạo từ xa và đào tạo trực tuyến.
