Tháng cuối năm, công việc bận rộn, Đan đang lúi húi sắp xếp, ghi chép lại các mặt hàng trong cửa hàng thuốc của mình thì một giọng nói dè dặt cất lên:
- Cô ơi, bán cho tôi vỉ thuốc.
Đan ngước nhìn, trước mặt Đan là bà lão tay dắt theo thằng bé gầy gò, chừng năm, sáu tuổi. Trông hai bà cháu có vẻ lạ lẫm với phố phường.
- Bà mua cho ai? Đan nhiệt tình hỏi lại.
- Tôi mua cho cháu đây. Nói rồi, bà lão kéo tay thằng bé tiến lên trước mặt Đan. Thấy thằng bé có biểu hiện bị sốt, cặp môi ửng đỏ, toàn thân nó khẽ run, Đan đưa tay sờ trán thằng bé, nóng rẫy. Đan hốt hoảng:
- Cháu bé bị sốt rồi. Bà đã đưa bé đi khám bác sĩ chưa?
- Chưa cô ạ. Bà lão trả lời trong lo lắng.
Đan dắt thằng bé ngồi xuống chiếc ghế gần nhất, đồng thời với tay lấy nhiệt kế đo thân nhiệt cho thằng bé. Chừng vài phút sau, Đan rút nhiệt kế ra khỏi cơ thể thằng bé và nói to cho cả bà lão nghe. “Sốt cao. Cháu sẽ pha thuốc hạ sốt cho bé uống”.
Cho thằng bé uống thuốc xong, Đan vội vào nhà tắm lấy chiếc khăn sạch thấm nước ấm hướng dẫn bà lão lau người cho thằng bé để nó nhanh hạ nhiệt. Đan cũng không hiểu tại sao mình lại lo lắng cho thằng bé đến thế. Trong đầu cô lúc này chỉ sợ thằng bé sốt cao quá sẽ bị co giật.
Cuối cùng thì thằng bé cũng hạ cơn sốt. Lúc này, Đan mới bình tĩnh quay sang bảo bà lão: “Cháu không biết bé bị bệnh gì nên không thể bán thuốc một cách tùy tiện. Bà phải đưa bé đi khám để bác sĩ kê đơn thuốc”. Nhìn thằng bé yếu ớt, Đan cảm thấy xót xa, cô buột miệng hỏi bà lão, giọng có vẻ trách móc: “Bố mẹ bé đâu hả bà?”.
Từ nãy, bà lão cũng tất bật vì lo hạ sốt cho cháu mình, bây giờ nghe Đan nhắc đến bố mẹ thằng bé thì bà buồn rầu đưa ống tay áo lên chấm mắt, giọng bà nghẹn ngào: “Mẹ nó mất khi mới sinh nó ra, còn bố nó tôi cũng không biết là ai. Chỉ có hai bà cháu tôi nương tựa vào nhau thôi cô ạ”. Nói rồi, như không muốn phiền thêm đến Đan, bà đứng dậy quả quyết:
- Tôi sẽ đưa thằng bé đi khám bác sĩ. Cảm ơn cô đã giúp bà cháu tôi lúc nguy nan. Cô cho tôi gửi tiền gói thuốc vừa rồi.
Đan thấy ái ngại trước hoàn cảnh éo le của hai bà cháu, cô nhẹ nhàng nói để bà lão an lòng: Bà đừng lo lắng quá. Tạm thời cháu bé đã hạ sốt. Còn gói thuốc cháu không lấy tiền bà ạ.
- Cô tốt quá! Bà cháu tôi cảm ơn cô. Bà lão cầm tay cháu khẽ cúi đầu để thể hiện sự biết ơn rồi toan bước đi nhưng ra đến cửa bà ngoảnh lại bảo Đan: Cô làm ơn chỉ giúp tôi chỗ khám cho thằng bé. Bà cháu tôi ở xa đến không thông thuộc cô ạ.
- Bà đi thẳng, cách một đoạn có biển đề phòng khám nhi. Đan vừa chỉ vừa kéo bà lão ngó ra phía xa nơi phòng khám nhi luôn mở cửa.
Bà lão chào Đan, dắt thằng bé quay lưng rời đi, mắt Đan chạm vào bóng lưng gầy của bà lão mà thấy thương cảm. Nhưng công việc bộn bề, cô cũng chẳng có thời gian nghĩ ngợi nhiều, cô quay vào làm nốt công việc đang dang dở của mình.
Bẵng đi vài hôm, Đan lại thấy bà cháu thằng bé. Lần này, thằng bé đi trước dắt bà lão. Thằng bé đã khỏe và nhanh nhẹn hẳn nhưng bà lão có vẻ mệt mỏi hơn hôm trước. Đan tò mò dõi theo, thì ra hai bà cháu thằng bé đến chỗ ngã tư đèn xanh đèn đỏ cách cửa hàng thuốc của Đan không xa.
Bà lão để ngửa chiếc ca nhựa, thỉnh thoảng có người qua đường dừng đèn đỏ, thả những đồng tiền lẻ vào chiếc ca của bà. Đan thấy chạnh lòng xót xa cho hai con người một già, một trẻ đang bươn chải giữa phố đông. Không hiểu vì lý do gì mà bà cháu thằng bé ra nông nỗi ấy. Nhớ lại lời của bà lão hôm trước: “Chỉ có hai bà cháu tôi nương tựa vào nhau”, tự nhiên Đan thấy đồng cảm và nhớ đến tuổi thơ của mình.
Đan từng sinh ra trong một gia đình có đầy đủ bà nội, bố mẹ và anh trai nhưng rồi bố mẹ ly hôn khi Đan mới được năm tháng tuổi còn anh trai Đan mới tròn hai tuổi. Vì cả hai anh em còn nhỏ, tòa xử hai anh em ở với mẹ, bố có nghĩa vụ trợ cấp tiền nuôi con. Nhưng sau biến cố ly hôn không lâu, mẹ đem hai con đến trả cho bà nội rồi đi biệt tích từ đó.
Bố Đan chán nản lao vào rượu chè, say xỉn tối ngày và qua đời khi ông vẫn chưa tỉnh cơn say. Hai anh em Đan lớn lên trong vòng tay bao bọc của bà nội. Bà nội cần mẫn làm việc để nuôi hai đứa cháu côi cút khôn lớn. Công việc của bà là bán hàng cháo. Gánh cháo của bà ai ăn cũng tấm tắc khen ngon.
Anh em Đan lớn lên nhờ vào những nồi cháo bà nấu hết năm này qua năm khác như thế. Nhiều lần, bà bảo anh em Đan: “Đừng buồn vì số phận. Mỗi người sinh ra đều có số phận riêng, thái độ sống tích cực mới là yếu tố quyết định tương lai của mình”. Mỗi lần nói xong những lời đó, bà lại buông tiếng thở dài: “Chả biết mẹ chúng mày có hiểu được điều đó không mà cứ biền biệt mãi”.
Đan nhớ vào ngày rằm, mùng một hàng tháng, bà hay cho Đan đi theo lên chùa làng để thắp hương khấn vái đức Phật. Không biết có phải từ nhỏ do thường xuyên theo bà lên chùa, được nghe những bài kinh kệ của sư trụ trì mà tâm Đan bình yên.
Đan biết chấp nhận hoàn cảnh và chấp nhận được cả những nỗi đau tưởng chừng không thể gượng dậy khi lần lượt anh trai, bà nội bỏ Đan lại để sang thế giới bên kia. Cái năm đau thương ấy, Đan chỉ có một mình và mới ngoài hai mươi tuổi. Giờ thì Đan đã có gia đình riêng, có nghề nghiệp ổn định. Mỗi khi nhớ bà và anh trai, Đan thì thầm: “Con sẽ sống thật tốt để bà và anh an lòng”.
Trời bỗng đổ mưa, cơn mưa giông bất thường đến vào đầu tháng Chạp, khiến người xe qua lại chủ quan, vội vã, chẳng ai quan tâm đến bà cháu thằng bé ngồi trên vỉa hè. Từ cửa hàng, Đan lo lắng dõi về phía ấy. Hai bà cháu thằng bé đã trú vào mái hiên rộng gần đó.
Nhưng gió càng ngày càng mạnh thổi tung cả mái tôn, biển hiệu rơi ngả ngốn xuống đường. Gió rít lên, quất liên hồi, cây cối nghiêng ngả, cành nhỏ, cành to kêu lắc rắc. Những hạt mưa theo gió táp mạnh vào không khí trước khi chịu rơi xuống nhập vào dòng nước xối xả. Trong cơn giông vần vũ chẳng có vỉa hè nào đủ rộng để che chở cho hai bà cháu thằng bé.
Ngoài đường, xe cộ vắng tanh. Dọc dãy phố, nhà nhà hạ cửa im lìm. Đan không thể đứng yên nhìn hai bà cháu thằng bé co ro đầy hiểm nguy trong cơn mưa giông bất thường. Cô cầm vội hai chiếc áo mưa chạy ra đưa cho bà cháu nọ mặc rồi vừa dắt, vừa dìu họ vào nhà mình trú mưa.
Vào trong nhà, bà lão nhận ra Đan và vẫn giọng dè dặt, bà nói: “Hôm đó, thằng Đơn được bác sĩ khám, bắt đúng bệnh, được bù nước nên nhanh khỏi cô ạ”. Nghe bà lão nói, Đan buột miệng hỏi lại: “Thằng bé tên Đơn hả bà?”.
Thấy Đan nhắc đến tên của thằng bé thì bà lão giải thích: “Đơn là tên tôi đặt cho nó, nó là cháu ngoại của tôi”.
- Nhà hai bà cháu ở đâu? Đan hỏi khi cơn giông đã lắng, mưa cũng dứt và trời sầm sập tối.
Bà lão chậm rãi: Hiện tại bà cháu tôi đang ở tạm chỗ trọ bình dân cách đây không xa. Còn nhà tôi ở mãi Sơn La, bà cháu tôi đi chuyến xe khách từ vài hôm trước xuống đây tìm bố cho thằng cháu Đơn. Cái hôm thằng bé sốt cao, gặp được cô, đấy là cái hôm bà cháu tôi vừa đặt chân đến đây cô ạ.
Thằng Đơn ngồi cạnh bà, ngước cặp mắt nhìn Đan. Hôm nay, không còn sốt, ánh mắt của nó trong veo. Có gì đó thân thuộc, ánh mắt ấy khiến Đan nhớ đến ánh mắt của anh trai mình hồi bé khi hai anh em còn quấn quýt bên nhau.
Bà lão tiếp tục nói: Tôi xuống đây là đi theo cái địa chỉ viết trong cuốn sổ nhỏ này, của con gái tôi để lại từ gần chục năm trước. Thằng Đơn là con trai nó. Tám năm trước, con gái tôi làm công nhân dưới thành phố này, khi về chơi có dẫn theo người đàn ông và bảo với tôi đó là người yêu nó.
Vậy mà sau đó chỉ có con gái tôi trở về với cái thai trong bụng. Tôi hỏi gì nó cũng lắc đầu, hỏi người đàn ông kia đâu thì nó bảo “chết rồi”. Tôi hoang mang nhưng thấy con gái buồn, chưa muốn nói thì định bụng để sau khi mẹ tròn con vuông hãy tỉ tê hỏi chuyện. Chẳng ngờ hôm nó sinh cũng là ngày nó rời xa tôi mãi mãi.
Ca sinh khó, bác sĩ đã cố gắng hết sức cũng chỉ cứu được đứa con. Con gái tôi trút hơi thở cuối khi bác sĩ áp thằng bé vào ngực nó. Tôi đau đớn lắm, tôi chỉ có mình nó cứ tưởng về già sẽ dựa dẫm vậy mà… Nhưng rồi tôi vẫn phải gắng gượng vượt qua để nuôi thằng bé. Gần đây sức khỏe tôi sa sút.
Tôi biết ngày tôi rời xa cháu cũng chả còn mấy nên tôi quyết định đi theo địa chỉ này, tìm gốc tích cho thằng Đơn. Con người ai chẳng có tổ, có tông phải không cô? Mấy ngày nay tôi đã đi tìm mà chưa ra cô ạ. Số tiền ít ỏi tôi đem theo bị trộm lấy mất khi để ở phòng trọ. Không thể lay lắt ở đây mãi, bà cháu tôi đành trầy mặt ra xin tiền của người qua đường mong sao đủ mua được cái vé xe khách trở về.
Bỗng bà lão ngừng lại, đưa quyển sổ nhỏ cho Đan:
- Cô là người ở đây, cô xem giúp tôi cái địa chỉ này?
Đan đưa cuốn sổ ra hướng sáng nhìn cho rõ: Nguyễn Văn Đ, địa chỉ: Số nhà… đường… phường…
Đan giật mình, đưa tay lên dụi mắt để nhìn cho rõ. Không thể nào, Đan nghĩ thầm. Đây chẳng phải là địa chỉ cũ của nhà bà nội Đan, nơi ba bà cháu Đan từng ở, nơi đó căn nhà của bà vẫn được Đan dọn dẹp hằng ngày cho bớt lạnh lẽo. Mặt Đan nóng ran, tay Đan run run.
Nguyễn Văn Đ có lẽ nào là... Nguyễn Văn Đức, anh trai Đan, người đã mất cách đây gần bảy năm vì một tai nạn bất ngờ? Đúng rồi… ánh mắt thằng bé, ánh mắt anh trai cô… Đan sà xuống ôm thằng bé trong niềm xúc động, nghẹn ngào: “Cô biết địa chỉ này, cô sẽ đưa cháu đến”.
Mặc cho bà lão ngơ ngác trước sự xúc động của Đan, cô vẫn ôm ghì lấy thằng bé vào lòng và thốt ra những lời luýnh quýnh như để xác nhận: “Gần bảy năm trước anh trai cháu, Nguyễn Văn Đức bị tai nạn giao thông và ra đi đột ngột. Cháu biết anh yêu một cô gái ở vùng cao xuống làm công ty dưới thành phố này. Nhưng trong đám tang cũng như sau đó không có tin tức gì về cô gái ấy. Thằng bé… Anh Đức ơi, phải chăng thằng bé...”. Lời nói của Đan ngắt quãng, nước mắt Đan lăn dài.
Chồng Đan có ý định xét nghiệm mẫu ADN giữa Đan và thằng Đơn để chắc chắn hơn về mối quan hệ huyết thống. Còn Đan chẳng cần tờ giấy ấy, cô đã tin và hiểu vì sao ngay từ lần đầu gặp, cô lại lo lắng cho thằng bé đến thế.
Vậy là, từ nay ngôi nhà của bà nội Đan không còn lạnh lẽo. Đứng trang nghiêm trước bàn thờ có hai tấm di ảnh một già một trẻ, bà lão thì thầm: “Tôi đã đưa cháu Đơn về được với cội rễ. Bà cụ và bố thằng Đơn thác thiêng hãy phù hộ cho nó khỏe mạnh, sống lễ nghĩa...”.
Cơn gió nhẹ lướt qua, bát nhang bỗng bùng cháy, tàn lửa theo gió xoay vòng cuốn lên cao như sự chứng giám của hai con người ở thế giới bên kia về sự đoàn tụ bất ngờ của gia đình. Đan ôm bé Đơn vào lòng ánh mắt ngập tràn hạnh phúc.
Cô nói với thằng bé mà như an ủi chính mình: “Số phận gắn cho chúng ta cái tên Đơn nhưng cuộc sống của chúng ta sẽ không đơn độc cháu ạ”. Đan áp mặt vào má thằng bé và mỉm cười nghĩ đến người chồng của mình, người đã đến bên cô lúc cô tuyệt vọng nhất, người đã gọi cô là Đan thay cho cái tên Đơn trên giấy khai sinh để cô không mặc cảm về số phận đơn độc. Trong ngôi nhà vừa có hơi ấm trở lại, thằng bé sáu tuổi tựa vào Đan đầy tin cậy. Ánh mắt nó trong veo nhìn ra khoảng sân rộng đầy nắng ấm.
