4 dấu ấn quan trọng
NGƯT.TS Phạm Xuân Khánh - Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội nhận định: Trong nhiệm kỳ 2021- 2025, Đảng và Nhà nước thể hiện sự quan tâm đặc biệt tới giáo dục nghề nghiệp thông qua nhiều chủ trương, chính sách lớn đã được ban hành.
Thứ nhất, Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị đã thống nhất đưa ra nhiều chủ trương, quyết sách chiến lược về giáo dục và đào tạo. Đây là Nghị quyết tạo ra những thay đổi căn bản nhất cho giáo dục Việt Nam; trong đó giáo dục nghề nghiệp sẽ được cải cách, hiện đại hóa, tạo đột phá phát triển nguồn nhân lực có kỹ năng nghề cao.
Thứ hai, đột phá về xây dựng thể chế giáo dục, với số lượng luật, nghị quyết, nghị định, thông tư được ban hành trong một năm lớn nhất từ trước đến nay.
Năm 2025 được coi là một năm đột phá về xây dựng thể chế giáo dục với 99 văn bản luật, nghị quyết, nghị định, thông tư được ban hành, trình ban hành, cho thấy nỗ lực và quyết tâm lớn của Bộ GD&ĐT.
Tiêu biểu phải kể đến: Luật Nhà giáo; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục; Luật Giáo dục nghề nghiệp (sửa đổi), Nghị quyết về miễn, hỗ trợ học phí đối với người học chương trình giáo dục phổ thông trong cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân; Nghị quyết về một số cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội để thực hiện đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; Nghị quyết về chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo giai đoạn 2026-2035.
Đây là những nền tảng pháp lý quan trọng, toàn diện để Giáo dục nghề nghiệp phát triển đồng bộ, hiện đại và hiệu quả trong thời gian tới.
Thứ 3, sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy. Thực hiện Kế hoạch của Ban Chỉ đạo về tổng kết thực hiện Nghị quyết số 18-NQ/TW về sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, Bộ GD&ĐT đã hoàn thành việc tiếp nhận chức năng quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp từ Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội.
Hệ thống giáo dục nghề nghiệp trong cả nước từng bước được sắp xếp tinh gọn, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động. Năm 2025, 100% các Bộ, ngành, địa phương đã có phương án rà soát, tổ chức lại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập trực thuộc, bước đầu việc sắp xếp, tổ chức lại đã giảm mạnh số lượng các đơn vị sự nghiệp công lập hoạt động không hiệu quả (đặc biệt là các trường trung cấp). Qua đó, giảm sự trùng lắp về chức năng; tăng cường khả năng tự chủ; tinh giản biên chế gắn với cơ cấu lại, nâng cao chất lượng đội ngũ viên chức; khắc phục việc đầu tư dàn trải...
Thứ tư, kết quả cụ thể thể hiện rõ nét nhất là tỷ lệ tuyển sinh hàng năm đều đạt và vượt chỉ tiêu. Chất lượng đào tạo có nhiều chuyển biến tích cực, chương trình đào tạo luôn được đổi mới theo hướng thực tiễn và hội nhập, gắn kết chặt chẽ với doanh nghiệp, đảm bảo đầu ra đáp ứng yêu cầu tuyển dụng, giúp người học nghề dễ dàng có việc làm sau khi tốt nghiệp...
Tỷ lệ học sinh, sinh viên tốt nghiệp có việc làm cao, đặc biệt một số nghề tỷ lệ có việc làm đạt gần 100%. Nhiều ngành nghề khi học sinh, sinh viên ra trường không đủ cho nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp. Tỷ lệ lao động qua đào tạo liên tục tăng trong những năm gần đây.
Mạng lưới giáo dục nghề nghiệp đa dạng, linh hoạt và được xã hội hóa mạnh mẽ. Đội ngũ nhà giáo được nâng cao cả về kỹ năng nghề và sư phạm, cơ sở vật chất được tăng cường, cơ bản đáp ứng được nhu cầu đào tạo theo yêu cầu của thị trường và người sử dụng lao động; đội ngũ cán bộ quản lý, công tác quản trị nhà trường được đổi mới và hiệu quả.
Tiếp tục đổi mới, phát triển, nâng cao chất lượng giáo dục nghề nghiệp
Mặc dù đạt được những thành tựu quan trọng, NGƯT.TS Phạm Xuân Khánh cũng cho rằng, giáo dục nghề nghiệp vẫn còn tồn tại các hạn chế.
Theo đó, hiện chưa có cơ sở đào tạo chất lượng cao, phần lớn các trường đều có diện tích nhỏ, manh mún. Quy mô đào tạo chính quy (cao đẳng, trung cấp) còn thấp so với tiềm năng và nhu cầu sử dụng lao động. Chính sách hỗ trợ học nghề chưa đáng kể, chưa xây dựng được cơ chế đặc thù đủ mạnh, đủ hấp dẫn cả người học và người dạy.
Các hoạt động khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo chưa rõ nét, chỉ tập trung được ở một số trường. Các chương trình hợp tác với doanh nghiệp vẫn chưa mang lại hiệu quả.
Mạng lưới các cơ sở đào tạo phân bố chưa đồng đều và tập trung ở trung tâm. Cơ sở vật chất, trang thiết bị chậm đổi mới theo sự phát triển của khoa học công nghệ. Đội ngũ nhà giáo thiếu, yếu, nhất là đối với các ngành nghề mới, chất lượng cao. Ít trường có thể hoạt động tự chủ tài chính.
Do đó, trong nhiệm kỳ tới, theo NGƯT.TS Phạm Xuân Khánh, giáo dục nghề nghiệp cần tiếp tục đổi mới, phát triển và nâng cao chất lượng giáo dục nghề nghiệp. Căn cứ nội dung của các chỉ thị, nghị quyết đã được ban hành và chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, đặc điểm, tình hình cụ thể của địa phương, ngành Giáo dục nghề nghiệp cần chủ động xây dựng chương trình, kế hoạch hành động phù hợp với thực tiễn của từng cấp, ngành, địa phương.
Một số nội dung quan trọng, cấp thiết cần tập trung liên quan đến thay đổi nhận thức về giáo dục nghề nghiệp; hoàn thiện các quy định pháp luật để kịp thời tháo gỡ các điểm nghẽn, nút thắt về thể chế, cơ chế, chính sách; tăng cường nguồn lực và các điều kiện bảo đảm chất lượng; đổi mới quản trị và đẩy mạnh chuyển đổi số trong giáo dục nghề nghiệp…
