Nghị quyết 57 và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo: Liên kết '3 nhà' kiến tạo - tự chủ - đầu tư
2026/02/04 16:41
GD&TĐ - Theo các chuyên gia, nhà khoa học, hiện thực hóa liên kết “3 nhà” cần tăng quyền tự chủ đại học, phát triển trung tâm đổi mới sáng tạo liên ngành và cơ chế đầu tư chung cho nghiên cứu ứng dụng.
Ông Nguyễn Minh Tường - Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Phú Thọ: Chuyển từ “kêu gọi, vận động” sang “ràng buộc lợi ích, chia sẻ rủi ro”
Để hình thành sự hợp lực thực chất giữa “3 nhà”: Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp, qua đó góp phần hiện thực hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW trên địa bàn tỉnh Phú Thọ, tôi đề xuất 4 nhóm giải pháp như sau:
Một là, tăng quyền tự chủ thực chất cho nhà trường, trọng tâm là các trường đại học và cơ sở giáo dục nghề nghiệp. Nhà trường cần được xác lập không chỉ là nơi đào tạo mà còn là một chủ thể nghiên cứu mạnh. Quyền tự chủ này phải được Nhà nước kiến tạo và doanh nghiệp hỗ trợ, cụ thể:
Tự chủ về tổ chức và tài chính cho hoạt động nghiên cứu. Địa phương cần cụ thể hóa chính sách giao quyền tự chủ chi thường xuyên và chi đầu tư cho các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn; cho phép các trường sử dụng ngân sách Nhà nước để thuê chuyên gia, sử dụng tài sản công và tài sản trí tuệ để góp vốn, liên kết với doanh nghiệp.
Đồng thời, triển khai mô hình “Giáo dục đại học số” trong nhà trường; khuyến khích các cơ sở tiên phong thí điểm mô hình đại học số, quản trị minh bạch trên nền tảng số nhằm tối ưu hóa nguồn lực.
Tự chủ chương trình đào tạo gắn với cơ chế “đặt hàng”. Nhà trường được quyền linh hoạt điều chỉnh chương trình, đưa các mô-đun “Học từ làm việc thực tế” vào giảng dạy. Doanh nghiệp tham gia thiết kế chương trình và cam kết chuẩn đầu ra. Trong năm 2026, cần triển khai cơ chế “Luồng xanh số” trong đào tạo, cho phép các doanh nghiệp công nghệ lớn trực tiếp đào tạo, cấp chứng chỉ kỹ năng tại trường và được tỉnh công nhận tương đương tín chỉ.
Hai là, hình thành các trung tâm đổi mới sáng tạo liên ngành, tạo không gian hợp lực cho “3 nhà”. Theo dự thảo quy hoạch điều chỉnh tỉnh, Phú Thọ sẽ hình thành các thiết chế đổi mới sáng tạo. Để các trung tâm này hoạt động thực chất, tránh hình thức và kém hiệu quả, cần:
Thành lập trung tâm đổi mới sáng tạo tại ICD Bình Xuyên làm mô hình điểm. Trung tâm này không chỉ là trung tâm logistics mà là trung tâm đổi mới sáng tạo liên ngành, kết hợp logistics thông minh, công nghệ sản xuất và thương mại điện tử.
Nhà nước cấp đất, hạ tầng số (5G, trung tâm dữ liệu) và áp dụng cơ chế thử nghiệm (sandbox) cho công nghệ mới; doanh nghiệp đầu tư vốn, công nghệ lõi và vận hành thị trường; nhà trường bố trí các phòng thí nghiệm vệ tinh để giảng viên, sinh viên trực tiếp giải quyết các bài toán thực tế của doanh nghiệp logistics tại hiện trường.
Thiết lập mô hình trung tâm đổi mới sáng tạo trong khu công nghiệp. Theo đó, các khu công nghiệp mới (khu công nghiệp công nghệ cao, khu công nghiệp sinh thái dự kiến thành lập giai đoạn 2027-2029) phải dành quỹ đất và hạ tầng cho không gian khởi nghiệp và R&D dùng chung cho “3 nhà”.
Ba là, xây dựng cơ chế đầu tư chung cho nghiên cứu ứng dụng, trên tinh thần chia sẻ rủi ro và lợi ích, chuyển từ cơ chế “xin - cho” sang “hợp tác đầu tư”, cụ thể:
Thiết lập cơ chế “đặt hàng kép”. Thay vì Nhà nước cấp kinh phí để nhà trường nghiên cứu rồi không được ứng dụng, hoặc doanh nghiệp nghiên cứu đơn lẻ, tỉnh chỉ phê duyệt và cấp kinh phí cho các nhiệm vụ có địa chỉ ứng dụng rõ ràng, trong đó doanh nghiệp cam kết đối ứng ít nhất 30-50% kinh phí. Mục tiêu năm 2026 là phân bổ 70% ngân sách khoa học - công nghệ của tỉnh theo cơ chế đặt hàng này, ưu tiên các nghiên cứu phục vụ trực tiếp sản xuất.
Hình thành Quỹ phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo mở. Khuyến khích thành lập và vận hành các quỹ đầu tư mạo hiểm, quỹ khởi nghiệp của tỉnh với sự tham gia góp vốn của các tập đoàn tư nhân. Nhà nước sử dụng quỹ như “vốn mồi”, chia sẻ rủi ro với doanh nghiệp khi đầu tư vào các công nghệ mới, chưa được kiểm chứng.
Ban hành chính sách miễn trừ và bảo vệ. Xây dựng quy định bảo vệ các nhà quản lý, nhà khoa học dám chấp nhận rủi ro trong các dự án đầu tư chung, với điều kiện quy trình minh bạch; chấp nhận độ trễ và rủi ro nhất định trong nghiên cứu khoa học nhằm khuyến khích sáng tạo.
Bốn là, xây dựng và triển khai ngay lộ trình hành động trọng tâm của năm 2026 - năm tăng tốc - nhằm bảo đảm hiệu lực, hiệu quả ngay sau khi sáp nhập 3 tỉnh. Cụ thể: trong quý I/2026, ban hành Bộ chỉ số đánh giá hợp tác “3 nhà”, với các tiêu chí định lượng như số hợp đồng chuyển giao công nghệ, số vốn doanh nghiệp đầu tư vào trường đại học, số sản phẩm nghiên cứu được thương mại hóa.
Trong quý II/2026, lựa chọn 3 bài toán lớn của Phú Thọ (như chuyển đổi số du lịch Đền Hùng - Tây Thiên - Hòa Bình; nông nghiệp công nghệ cao liên vùng; xử lý môi trường làng nghề) để công khai “đặt hàng” cho liên minh “3 nhà” cùng giải quyết.
Trong suốt năm 2026, tập trung nguồn lực hoàn thiện hạ tầng số và dữ liệu dùng chung cho 3 tỉnh sau sáp nhập; bảo đảm dữ liệu “đúng - đủ - sạch - sống” để các chủ thể cùng khai thác, tránh tình trạng cát cứ dữ liệu giữa các sở, ngành cũ.
GS.TSKH Nguyễn Đình Đức - Trường Đại học Công nghệ (Đại học Quốc gia Hà Nội): Đặt khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo ở vị trí trung tâm của phát triển quốc gia
Bước vào thế kỷ XXI, thế giới đang biến đổi nhanh chóng dưới tác động của Cách mạng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số và sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế tri thức.
Trong bối cảnh đó, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW, xác định chuyển đổi số, công nghệ cao và đổi mới sáng tạo là ba mũi nhọn đột phá nhằm đưa đất nước trở thành quốc gia phát triển, giàu mạnh, hùng cường trong kỷ nguyên mới. Theo tôi, trong tổng thể định hướng này, phát triển khoa học và công nghệ chính là gốc rễ, là giá trị cốt lõi.
Việc xác định khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực then chốt, nền tảng của năng lực cạnh tranh quốc gia và trụ cột của phát triển bền vững thể hiện một bước tiến quan trọng về nhận thức. Đây không chỉ là sự lựa chọn mang tính chiến lược, mà còn phản ánh tầm nhìn dài hạn và sự nhạy bén của Đảng và Nhà nước trước những xu thế phát triển nhanh chóng của thế giới hiện đại.
Cùng với Nghị quyết số 57-NQ/TW, Bộ Chính trị tiếp tục ban hành Nghị quyết số 71-NQ/TW, trong đó khẳng định giáo dục đại học là quốc sách hàng đầu, đồng thời xác định rõ vai trò then chốt của đội ngũ nhà khoa học, các trường đại học và viện nghiên cứu. Theo tôi, hai nghị quyết quan trọng này thể hiện rõ ý chí và quyết tâm chính trị trong việc đổi mới mô hình tăng trưởng, chuyển từ phát triển dựa chủ yếu vào tài nguyên và lao động sang phát triển dựa trên tri thức, khoa học và công nghệ.
Tôi đặc biệt đánh giá cao các định hướng chiến lược về phát triển khoa học - công nghệ, chuyển đổi số quốc gia, xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo; thúc đẩy nghiên cứu cơ bản gắn với ứng dụng; phát triển các công nghệ lõi, công nghệ chiến lược; cũng như chiến lược phát triển giáo dục đại học và nguồn nhân lực chất lượng cao.
Những định hướng này đã từng bước hình thành một khung chính sách ngày càng đồng bộ, rõ ràng và có chiều sâu. Đáng chú ý, vai trò của đội ngũ trí thức, nhà khoa học, giảng viên đại học và chuyên gia công nghệ được nhấn mạnh không chỉ là lực lượng thực thi, mà còn là chủ thể kiến tạo tri thức, tham gia hoạch định chính sách và dẫn dắt đổi mới.
Trong năm 2025, việc ban hành kịp thời Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo, Luật Giáo dục đại học cùng nhiều luật và nghị định liên quan đã góp phần tháo gỡ các rào cản về thể chế, tài chính và thủ tục hành chính trong quản lý khoa học.
Các quy định mới tạo điều kiện thuận lợi hơn cho cơ chế tài chính nghiên cứu, thúc đẩy tự chủ đại học và tăng cường gắn kết giữa viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp. Mặc dù quá trình triển khai còn gặp những thách thức nhất định, nhưng các chuyển động này cho thấy hướng đi đúng đắn và quyết tâm đổi mới từ gốc rễ.
Tôi cho rằng đây là tiền đề quan trọng để khoa học Việt Nam từng bước hội nhập sâu rộng với khu vực và thế giới, đồng thời nâng cao năng lực tham gia giải quyết hiệu quả các bài toán lớn, cấp thiết của đất nước trong giai đoạn phát triển mới.
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng không chỉ là dấu mốc chính trị quan trọng, mà còn là thời điểm then chốt để định hình tầm nhìn phát triển của Việt Nam trong nhiều thập niên tới.
Với đội ngũ trí thức, nhà khoa học và những người làm giáo dục, tôi kỳ vọng Nghị quyết của Đại hội sẽ tiếp tục khẳng định mạnh mẽ vai trò trung tâm của khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong chiến lược phát triển quốc gia; đồng thời đưa ra những quyết sách đột phá hơn về thể chế, cơ chế và đầu tư, trong đó có các chính sách đủ mạnh để thu hút, trọng dụng và phát huy hiệu quả đội ngũ trí thức trong và ngoài nước, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của đất nước.
GS.TS Lê Anh Tuấn - Bí thư Đảng ủy Đại học Bách khoa Hà Nội: “Chìa khóa” phát triển khoa học, công nghệ
Tại Diễn đàn Tương lai của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số do Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức, GS.TS Lê Anh Tuấn chia sẻ rằng: trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và kỷ nguyên kinh tế tri thức, không một chủ thể nào có thể tự mình đảm đương toàn bộ chuỗi đổi mới sáng tạo.
Vì vậy, việc thúc đẩy mạnh mẽ mô hình liên kết “3 nhà” - Nhà nước, nhà trường - viện nghiên cứu và doanh nghiệp trở thành chìa khóa quan trọng để phát triển khoa học, công nghệ và công nghệ cao một cách bền vững.
Thực tiễn quốc tế cho thấy mô hình hợp tác “3 nhà” đã được nhiều quốc gia phát triển triển khai hiệu quả, song mỗi nước có cách tiếp cận khác nhau, phù hợp với điều kiện kinh tế, văn hóa và thể chế chính trị của mình, điển hình là Hàn Quốc.
Tại quốc gia này, Chính phủ đầu tư mạnh mẽ cho các chương trình nghiên cứu và phát triển (R&D) quốc gia, đồng thời hỗ trợ hình thành các khu công nghệ cao. Các tập đoàn lớn như Samsung, LG, POSCO hợp tác chặt chẽ với các trường đại học và viện nghiên cứu trong phát triển sản phẩm và công nghệ mới; trong đó, các cơ sở nghiên cứu - đào tạo giữ vai trò trung tâm trong nghiên cứu ứng dụng và chuyển giao công nghệ.
Từ kinh nghiệm quốc tế, Việt Nam cần triển khai mô hình liên kết “3 nhà” phù hợp với điều kiện thực tiễn trong giai đoạn phát triển mới. Theo đó, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo thông qua xây dựng chính sách, định hướng chiến lược, đầu tư hạ tầng nghiên cứu và đặt hàng các nhiệm vụ khoa học, công nghệ.
Viện nghiên cứu và trường đại học là nơi tạo ra tri thức mới, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và phát triển các công nghệ nền tảng. Doanh nghiệp đóng vai trò “đầu kéo” thị trường, sở hữu nguồn lực tài chính, tổ chức sản xuất và đưa sản phẩm ra thị trường.
Tôi cho rằng, sản phẩm nghiên cứu sẽ khó có sức sống nếu không được thương mại hóa và ứng dụng vào thực tiễn kinh tế - xã hội. Do đó, thương mại hóa kết quả nghiên cứu cần được coi là một thước đo quan trọng của hoạt động khoa học và công nghệ. Để sản phẩm nghiên cứu có thể đi ra thị trường, không thể thiếu sự đồng hành của Nhà nước và doanh nghiệp trong đầu tư hoàn thiện, ươm tạo và thị trường hóa sản phẩm.
Để thúc đẩy gắn kết hiệu quả giữa “3 nhà”, cần hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mở, trong đó đặc biệt coi trọng vai trò của các hệ sinh thái đổi mới sáng tạo tại viện nghiên cứu và trường đại học. Các quỹ phát triển khoa học và công nghệ, quỹ đầu tư mạo hiểm cần được khuyến khích hình thành từ nguồn lực tự có của cơ sở, kết hợp với nguồn đối ứng của Nhà nước và nguồn tài chính từ hợp tác với doanh nghiệp. Khi các quỹ này được vận hành hiệu quả, sẽ tạo động lực cho nghiên cứu, phát triển sản phẩm, đồng thời thu hút và giữ chân nhân tài.
Song song với đó, cần đầu tư các fab-lab (trung tâm chế thử) dùng chung, cho phép nhà khoa học và các nhóm nghiên cứu đăng ký sử dụng, kèm theo hỗ trợ tài chính từ các quỹ để mua sắm vật tư tiêu hao phục vụ hoàn thiện sản phẩm. Các quỹ đầu tư và fab-lab cần được tổ chức ở nhiều cấp độ, không giới hạn phạm vi tài trợ, hình thành một hệ sinh thái mở có kết nối dữ liệu, tránh trùng lặp trong hỗ trợ và nâng cao hiệu quả đầu tư cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Nghị quyết số 57-NQ/TW được kỳ vọng sẽ chuyển hóa thành động lực tăng trưởng thực chất cho địa phương thông qua các giải pháp cốt lõi. Trọng tâm là chuyển đổi mối quan hệ “3 nhà” - Nhà nước, Nhà trường và Doanh nghiệp từ cơ chế “kêu gọi, vận động” sang quan hệ ràng buộc lợi ích và chia sẻ rủi ro.Theo đó, nhà trường được trao quyền tự chủ thực chất để kinh doanh tri thức và thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Doanh nghiệp tham gia đầu tư sẽ được hưởng các chính sách ưu đãi về thuế và tiếp cận nguồn nhân lực chất lượng cao. Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, hỗ trợ bằng cơ chế chính sách phù hợp và nguồn vốn mồi nhằm thúc đẩy hợp tác bền vững giữa các chủ thể. - Ông Nguyễn Minh Tường
Theo: giaoducthoidai.vn
2026/02/04 10:05 (GMT+7)
2026-02-04 09:45
Ca mổ hy hữu bóc u tiền liệt tuyến khổng lồ cho bệnh nhân 94 tuổi
(CLO) Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương vừa phẫu thuật thành công cho một bệnh nhân nam 94 tuổi (trú tại Phú Thọ) mắc phì đại tuyến tiền liệt kích thước lớn hiếm gặp, bằng phương pháp nội soi bóc tách u bằng laser.
2026-02-04 09:44
Hưng Yên quyết tâm hoàn thành phổ cập GD mầm non trẻ từ 3 đến 5 tuổi
GD&TĐ - Sáng 4/2, Sở GD&ĐT Hưng Yên tổ chức sơ kết học kỳ I và triển khai nhiệm vụ học kỳ II năm học 2025-2026 cấp học mầm non.
2026-02-04 09:44
Dược sĩ nhà thuốc Pharmacity chia sẻ bí quyết giữ gìn sức khỏe để vui chơi ngày Tết
Tết Nguyên đán là thời điểm sum vầy, nghỉ ngơi và tận hưởng sau một năm làm việc vất vả. Tuy nhiên, đây cũng là giai đoạn mà nhiều vấn đề sức khỏe dễ phát sinh do thói quen sinh hoạt, ăn uống và nhịp sống bị đảo lộn. Thực tế tại các cơ sở y tế và nhà thuốc cho thấy, số người tìm đến tư vấn và điều trị trong dịp Tết thường tăng rõ rệt, đặc biệt ở các nhóm đối tượng như trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền.
2026-02-04 09:44
Xuân ấm nơi miền biên viễn Nà Hỳ
GD&TĐ - Chuỗi hoạt động “Vui Tết các dân tộc” mang đến cái Tết sớm ấm áp, gắn kết thầy trò Trường PTDTNT THPT Nà Hỳ.
2026-02-04 09:44
Trường ĐH Cửu Long hợp tác với đối tác Hàn Quốc về GD-ĐT và nhân lực
GD&TĐ - Trường ĐH Cửu Long hợp tác với Trường ĐH Daejin về GD&ĐT và phát triển nguồn nhân lực.
2026-02-04 09:44
Cấm giáo viên ép học sinh, phụ huynh tham gia hoạt động 'tự nguyện'
(CLO) Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) chính thức cấm giáo viên ép buộc học sinh, phụ huynh tham gia các hoạt động mang tính tự nguyện dưới mọi hình thức, đồng thời nghiêm cấm việc phân biệt đối xử giữa các học sinh.
2026-02-04 09:43
Tái hiện không gian Tết xưa tại Hoàng thành Thăng Long
GD&TĐ - Tết Bính Ngọ 2026, Khu di sản Hoàng thành Thăng Long sẽ trở thành điểm đến văn hóa hấp dẫn với nhiều hoạt động trưng bày, trình diễn...
2026-02-04 09:43
Công bố biểu trưng chính thức Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ XIII
(CLO) Nhiều tác phẩm dự thi thể hiện tư duy sáng tạo mới mẻ, giàu tính biểu tượng, phản ánh khát vọng cống hiến và tinh thần tiên phong của tuổi trẻ Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.
