Triển khai đồng loạt các giải pháp điều tiết khẩn cấp gỡ 'sốt sách' cục bộ

GD&TĐ - Hiện tượng phụ huynh, học sinh tập trung xếp hàng mua SGK tại các cửa hàng bán lẻ đang làm dấy lên lo ngại về thiếu hụt nguồn sách.



Đảm bảo tổng nguồn cung trên toàn quốc

Năm học 2026 – 2027 là năm đầu tiên triển khai chủ trương thống nhất sử dụng bộ SGK “Kết nối tri thức với cuộc sống’ của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam (NXBGDVN) trên phạm vi toàn quốc.

Việc sản xuất, in ấn và cung ứng đã được đơn vị lên kế hoạch và triển khai từ rất sớm. Tính đến ngày 25/8, NXBGDVN đã in và phát hành 225 triệu bản SGK, 76 triệu bản sách bài tập, sách tham khảo và hoàn thành vượt kế hoạch đăng ký ban đầu của các địa phương.

Đồng thời, để đáp ứng nhu cầu của một số trường học và địa bàn, từ nay cho tới khai giảng chính thức, đơn vị tiếp tục phát hành bổ sung ra thị trường 10 triệu bản SGK.

Song song với đó, ngày 26/8 đơn vị chính thức phê duyệt kế hoạch in bổ sung 8 triệu bản. Mọi hành động được triển khai kịp thời, hiệu quả vì đảm bảo an ninh an toàn SGK, khắc phục thiên tai, bão lũ và các tình huống thực tiễn phát sinh đột ngột khác.

Tại TP. Hồ Chí Minh, tính đến ngày 24/8 nhà xuất bản đã chủ động cung ứng tính 25,5 triệu, vượt 2% so với kế hoạch dự kiến ban đầu (25,1 triệu bản).

Bên cạnh cung ứng đến cơ sở giáo dục theo đơn đặt hàng, đơn vị còn phân phối sách tới cửa hàng thuộc hệ thống NXBGDVN và qua kênh trực tuyến để thuận tiện cho việc phục vụ người dân.

Đơn vị cam kết cung ứng đầy đủ 100% SGK cho học sinh cả nước trong năm học 2026 – 2027.



Giải mã nguyên do “sốt sách” cục bộ

Những ngày gần khai giảng vừa qua, ở một số địa phương, đặc biệt là TP. Hồ Chí Minh xảy ra hiện tượng phụ huynh, học sinh tập trung xếp hàng mua SGK tại các điểm bán lẻ. Điều này làm dấy lên lo ngại về thiếu hụt nguồn sách.

Tuy nhiên, về phía NXBGDVN khẳng định hoàn toàn không có sự thiếu hụt SGK khi xét về mặt tổng sản lượng và nguồn cung tổng thể.

Tình trạng ùn tắc, “sốt sách” cục bộ được lý giải dựa trên 2 nguyên nhân.

Nguyên nhân thứ nhất xuất phát từ gián đoạn tạm thời trong kênh đăng ký mua sách truyền thống tại các cơ sở giáo dục.

Số liệu thống kê cho thấy trước ngày 30/7, tại TP. Hồ Chí Minh chỉ có 925/1.501 cơ sở giáo dục (chiếm 62%) gửi đơn đặt hàng và đã được đơn vị xuất bản giao sách đầy đủ.

Tính đến sau ngày 15/8, có 385 trường mới đặt hàng lần đầu (chiếm gần 26%) và 222 trường đặt bổ sung với sản lượng rất lớn.

Đặc biệt, tính đến ngày 25/8, vẫn còn 197 trường tại TP. Hồ Chí Minh không gửi đơn đặt hàng SGK.

Việc dừng hoặc chậm đặt sách dựa trên ảnh hưởng khách quan từ chính sách.

Cụ thể, ngày 19/5 và tháng 6/2026, Sở GD&ĐT TP. HCM có thông tin khẩn yêu cầu các trường dừng đặt sách để chờ chỉ đạo về đề xuất cấp phát miễn phí SGK.

Đến ngày 14/7/2026, Sở tiếp tục có Công văn 6858/SGDĐT-GDPT về khảo sát nhu cầu mượn SGK và chưa có hướng dẫn mới về việc đăng ký mua sách như hàng năm.

Từ đó, dẫn tới tình trạng đặt sách của một số trường bị nghẽn do phải chờ chỉ đạo.

Ngày 14/8, UBND TP. HCM mới chính thức ban hành Kế hoạch số 446/KH-UBND về triển khai miễn phí SGK trên địa bàn thành phố. Theo đó, năm học 2026-2027 “triển khai miễn phí SGK theo nhu cầu mượn sách thực tế của phụ huynh học sinh để đảm bảo tiết kiệm, tránh lãng phí”.

Ngay sau khi kế hoạch được ban hành, các trường bắt đầu gửi đơn đặt hàng dồn dập đến đơn vị phát hành của NXBGDVN trong bối cảnh năm học mới gần kề.

Điều này tạo ra áp lực nhu cầu kép cho nhà xuất bản. Bởi nhà trường mua SGK cho học sinh mượn, phụ huynh tự mua SGK theo nhu cầu và được thông báo từ trường là cần tự trang bị SGK cho học sinh.

Nguyên nhân thứ hai là vướng mắc về thời gian và quy trình triển khai chính sách miễn phí SGK.

NXBGDVN cho biết ngày 21/7, đơn vị đã có Công văn 1246/NXBGDVN gửi Bộ GD&ĐT cùng các Sở SD&ĐT về triển khai thực hiện miễn phí SGK phục vụ năm học 2026 – 2027 và các năm tiếp theo.

Đặc biệt, công văn nêu rõ: “Căn cứ quy định tại Khoản 3, Điều 33, Nghị định 271/2026/NĐ-CP ngày 03/7/2026, UBND tỉnh, thành phố có trách nhiệm: Phê duyệt kế hoạch dự báo nhu cầu sách giáo khoa hằng năm trước ngày 30 tháng 10 để làm căn cứ lập dự toán; bảo đảm sách giáo khoa được nhập kho thư viện các cơ sở giáo dục chậm nhất vào ngày 15 tháng 6 hằng năm”.

Như vậy, việc các địa phương có kế hoạch miễn phí SGK ngay trong năm học 2026 - 2027 là chưa phù hợp với quy định của Nghị định 271/2026/NĐ-CP về thời điểm phê duyệt kế hoạch dự báo và thời điểm nhập kho thư viện các cơ sở giáo dục.

Việc đấu thầu, in, hoàn thiện SGK cần tối thiểu 6 tháng, đặt hàng từ tháng 7/2026 thì thời gian nhận SGK tương ứng là tháng 2/2027.

Mặt khác, nếu địa phương tổ chức đấu thầu mua SGK tại thời điểm này (thời gian thực hiện còn lại rất ngắn) thì không có nguồn cung, vì SGK in trong kế hoạch đã có địa chỉ cung ứng theo đăng ký, đặt hàng của học sinh và các cơ sở giáo dục.

Qua đó, có nguy cơ dẫn đến thiếu sách và thừa sách cục bộ, gây lãng phí nguồn lực.

Ứng phó linh hoạt và chủ động

Để giải quyết tình trạng ùn cục bộ, các đơn vị phát hành của NXBGDVN đã nỗ lực triển khai linh hoạt phát hành SGK đến toàn bộ đại lý, cửa hàng sách tại địa bàn TP. HCM. Đồng thời chủ động thuyết phục các trường triển khai đặt sách.

Song song với đó, đơn vị đang phối hợp chặt chẽ với Sở GD&ĐT các tỉnh triển khai giải pháp khẩn cấp:

Thứ nhất, điều tiết nguồn hàng tức thì, đảm bảo liên tục vận chuyển, không gián đoạn nguồn cung sách từ kho trung chuyển bổ sung về nhà sách, cửa hàng bán lẻ và các đại lý để phục vụ phụ huynh.

Thứ hai, kích hoạt lại kênh đăng ký tại nhà trường. NXBGDVN đề nghị trường học tiếp tục tiếp nhận nhu cầu mua sách của phụ huynh.

Đồng thời, nhiều Công ty Sách - Thiết bị trường học cấp địa phương sẽ vận chuyển sách trực tiếp tới nhà trường, xóa bỏ tình trạng xếp hàng tại cửa hàng bán lẻ.

Thứ ba, công khai danh sách điểm bán chính thống. Phụ huynh được khuyến khích chủ động tra cứu danh sách cửa hàng cung ứng SGK chính thống thuộc hệ thống NXBGDVN tại địa chỉ website: https://nxbgd.vn/bai-viet/danh-sach-cac-cua-hang-cung-ung-sach-giao-khoa-phuc-vu-nam-hoc-2026-2027-trong-he-thong-cua-nxbgdvn.

Thứ tư, kéo dài thời gian phục vụ và bán hàng trực tuyến. Cụ thể, tăng cường nhân lực tại hệ thống nhà sách, mở rộng thời gian phục vụ trong ngày và đẩy mạnh các kênh đặt hàng online giao tận nhà.

Thứ năm, cung cấp SGK điện tử hoàn toàn miễn phí. Hiện nay, các đầu sách điện tử đã được cập nhật đầy đủ tại địa chỉ taphuan.nxbgd.vn.

Qua đó, học sinh, giáo viên tra cứu, khai thác, cập nhật và sử dụng miễn phí để chủ động học tập và giảng dạy ngay trong thời gian chờ nhận sách giấy.

Một giải pháp khác được nêu ra là tái sử dụng SGK cũ của bộ “Kết nối tri thức với cuộc sống” nhằm giảm áp lực mua sách mới và thực hành tiết kiệm.

Song song với đó, đơn vị đã chủ động mở kênh thông tin để chủ động tiếp nhận phản ánh và hỗ trợ trực tiếp cho người dân. Thông tin liên hệ chi tiết:

Email hỗ trợ: [email protected] Fanpage Facebook chính thức: https://www.facebook.com/nxbgdvn.veph

Đáng chú ý, để đảm bảo cung ứng SGK được đầy đủ theo nhu cầu của các trường, địa phương trong năm học 2027-2028, các địa phương phê duyệt kế hoạch dự báo nhu cầu sử dụng SGK để cung cấp miễn phí để làm cơ sở lập dự toán trước ngày 30/10/2026. Đăng ký, ký hợp đồng với NXBGDVN trước 1/12/2026 để cung ứng.



Đảm bảo tổng nguồn cung trên toàn quốc

Năm học 2026 – 2027 là năm đầu tiên triển khai chủ trương thống nhất sử dụng bộ SGK “Kết nối tri thức với cuộc sống’ của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam (NXBGDVN) trên phạm vi toàn quốc.

Việc sản xuất, in ấn và cung ứng đã được đơn vị lên kế hoạch và triển khai từ rất sớm. Tính đến ngày 25/8, NXBGDVN đã in và phát hành 225 triệu bản SGK, 76 triệu bản sách bài tập, sách tham khảo và hoàn thành vượt kế hoạch đăng ký ban đầu của các địa phương.

Đồng thời, để đáp ứng nhu cầu của một số trường học và địa bàn, từ nay cho tới khai giảng chính thức, đơn vị tiếp tục phát hành bổ sung ra thị trường 10 triệu bản SGK.

Song song với đó, ngày 26/8 đơn vị chính thức phê duyệt kế hoạch in bổ sung 8 triệu bản. Mọi hành động được triển khai kịp thời, hiệu quả vì đảm bảo an ninh an toàn SGK, khắc phục thiên tai, bão lũ và các tình huống thực tiễn phát sinh đột ngột khác.

Tại TP. Hồ Chí Minh, tính đến ngày 24/8 nhà xuất bản đã chủ động cung ứng tính 25,5 triệu, vượt 2% so với kế hoạch dự kiến ban đầu (25,1 triệu bản).

Bên cạnh cung ứng đến cơ sở giáo dục theo đơn đặt hàng, đơn vị còn phân phối sách tới cửa hàng thuộc hệ thống NXBGDVN và qua kênh trực tuyến để thuận tiện cho việc phục vụ người dân.

Đơn vị cam kết cung ứng đầy đủ 100% SGK cho học sinh cả nước trong năm học 2026 – 2027.



Giải mã nguyên do “sốt sách” cục bộ

Những ngày gần khai giảng vừa qua, ở một số địa phương, đặc biệt là TP. Hồ Chí Minh xảy ra hiện tượng phụ huynh, học sinh tập trung xếp hàng mua SGK tại các điểm bán lẻ. Điều này làm dấy lên lo ngại về thiếu hụt nguồn sách.

Tuy nhiên, về phía NXBGDVN khẳng định hoàn toàn không có sự thiếu hụt SGK khi xét về mặt tổng sản lượng và nguồn cung tổng thể.

Tình trạng ùn tắc, “sốt sách” cục bộ được lý giải dựa trên 2 nguyên nhân.

Nguyên nhân thứ nhất xuất phát từ gián đoạn tạm thời trong kênh đăng ký mua sách truyền thống tại các cơ sở giáo dục.

Số liệu thống kê cho thấy trước ngày 30/7, tại TP. Hồ Chí Minh chỉ có 925/1.501 cơ sở giáo dục (chiếm 62%) gửi đơn đặt hàng và đã được đơn vị xuất bản giao sách đầy đủ.

Tính đến sau ngày 15/8, có 385 trường mới đặt hàng lần đầu (chiếm gần 26%) và 222 trường đặt bổ sung với sản lượng rất lớn.

Đặc biệt, tính đến ngày 25/8, vẫn còn 197 trường tại TP. Hồ Chí Minh không gửi đơn đặt hàng SGK.

Việc dừng hoặc chậm đặt sách dựa trên ảnh hưởng khách quan từ chính sách.

Cụ thể, ngày 19/5 và tháng 6/2026, Sở GD&ĐT TP. HCM có thông tin khẩn yêu cầu các trường dừng đặt sách để chờ chỉ đạo về đề xuất cấp phát miễn phí SGK.

Đến ngày 14/7/2026, Sở tiếp tục có Công văn 6858/SGDĐT-GDPT về khảo sát nhu cầu mượn SGK và chưa có hướng dẫn mới về việc đăng ký mua sách như hàng năm.

Từ đó, dẫn tới tình trạng đặt sách của một số trường bị nghẽn do phải chờ chỉ đạo.

Ngày 14/8, UBND TP. HCM mới chính thức ban hành Kế hoạch số 446/KH-UBND về triển khai miễn phí SGK trên địa bàn thành phố. Theo đó, năm học 2026-2027 “triển khai miễn phí SGK theo nhu cầu mượn sách thực tế của phụ huynh học sinh để đảm bảo tiết kiệm, tránh lãng phí”.

Ngay sau khi kế hoạch được ban hành, các trường bắt đầu gửi đơn đặt hàng dồn dập đến đơn vị phát hành của NXBGDVN trong bối cảnh năm học mới gần kề.

Điều này tạo ra áp lực nhu cầu kép cho nhà xuất bản. Bởi nhà trường mua SGK cho học sinh mượn, phụ huynh tự mua SGK theo nhu cầu và được thông báo từ trường là cần tự trang bị SGK cho học sinh.

Nguyên nhân thứ hai là vướng mắc về thời gian và quy trình triển khai chính sách miễn phí SGK.

NXBGDVN cho biết ngày 21/7, đơn vị đã có Công văn 1246/NXBGDVN gửi Bộ GD&ĐT cùng các Sở SD&ĐT về triển khai thực hiện miễn phí SGK phục vụ năm học 2026 – 2027 và các năm tiếp theo.

Đặc biệt, công văn nêu rõ: “Căn cứ quy định tại Khoản 3, Điều 33, Nghị định 271/2026/NĐ-CP ngày 03/7/2026, UBND tỉnh, thành phố có trách nhiệm: Phê duyệt kế hoạch dự báo nhu cầu sách giáo khoa hằng năm trước ngày 30 tháng 10 để làm căn cứ lập dự toán; bảo đảm sách giáo khoa được nhập kho thư viện các cơ sở giáo dục chậm nhất vào ngày 15 tháng 6 hằng năm”.

Như vậy, việc các địa phương có kế hoạch miễn phí SGK ngay trong năm học 2026 - 2027 là chưa phù hợp với quy định của Nghị định 271/2026/NĐ-CP về thời điểm phê duyệt kế hoạch dự báo và thời điểm nhập kho thư viện các cơ sở giáo dục.

Việc đấu thầu, in, hoàn thiện SGK cần tối thiểu 6 tháng, đặt hàng từ tháng 7/2026 thì thời gian nhận SGK tương ứng là tháng 2/2027.

Mặt khác, nếu địa phương tổ chức đấu thầu mua SGK tại thời điểm này (thời gian thực hiện còn lại rất ngắn) thì không có nguồn cung, vì SGK in trong kế hoạch đã có địa chỉ cung ứng theo đăng ký, đặt hàng của học sinh và các cơ sở giáo dục.

Qua đó, có nguy cơ dẫn đến thiếu sách và thừa sách cục bộ, gây lãng phí nguồn lực.

Ứng phó linh hoạt và chủ động

Để giải quyết tình trạng ùn cục bộ, các đơn vị phát hành của NXBGDVN đã nỗ lực triển khai linh hoạt phát hành SGK đến toàn bộ đại lý, cửa hàng sách tại địa bàn TP. HCM. Đồng thời chủ động thuyết phục các trường triển khai đặt sách.

Song song với đó, đơn vị đang phối hợp chặt chẽ với Sở GD&ĐT các tỉnh triển khai giải pháp khẩn cấp:

Thứ nhất, điều tiết nguồn hàng tức thì, đảm bảo liên tục vận chuyển, không gián đoạn nguồn cung sách từ kho trung chuyển bổ sung về nhà sách, cửa hàng bán lẻ và các đại lý để phục vụ phụ huynh.

Thứ hai, kích hoạt lại kênh đăng ký tại nhà trường. NXBGDVN đề nghị trường học tiếp tục tiếp nhận nhu cầu mua sách của phụ huynh.

Đồng thời, nhiều Công ty Sách - Thiết bị trường học cấp địa phương sẽ vận chuyển sách trực tiếp tới nhà trường, xóa bỏ tình trạng xếp hàng tại cửa hàng bán lẻ.

Thứ ba, công khai danh sách điểm bán chính thống. Phụ huynh được khuyến khích chủ động tra cứu danh sách cửa hàng cung ứng SGK chính thống thuộc hệ thống NXBGDVN tại địa chỉ website: https://nxbgd.vn/bai-viet/danh-sach-cac-cua-hang-cung-ung-sach-giao-khoa-phuc-vu-nam-hoc-2026-2027-trong-he-thong-cua-nxbgdvn.

Thứ tư, kéo dài thời gian phục vụ và bán hàng trực tuyến. Cụ thể, tăng cường nhân lực tại hệ thống nhà sách, mở rộng thời gian phục vụ trong ngày và đẩy mạnh các kênh đặt hàng online giao tận nhà.

Thứ năm, cung cấp SGK điện tử hoàn toàn miễn phí. Hiện nay, các đầu sách điện tử đã được cập nhật đầy đủ tại địa chỉ taphuan.nxbgd.vn.

Qua đó, học sinh, giáo viên tra cứu, khai thác, cập nhật và sử dụng miễn phí để chủ động học tập và giảng dạy ngay trong thời gian chờ nhận sách giấy.

Một giải pháp khác được nêu ra là tái sử dụng SGK cũ của bộ “Kết nối tri thức với cuộc sống” nhằm giảm áp lực mua sách mới và thực hành tiết kiệm.

Song song với đó, đơn vị đã chủ động mở kênh thông tin để chủ động tiếp nhận phản ánh và hỗ trợ trực tiếp cho người dân. Thông tin liên hệ chi tiết:

Email hỗ trợ: [email protected] Fanpage Facebook chính thức: https://www.facebook.com/nxbgdvn.veph

Đáng chú ý, để đảm bảo cung ứng SGK được đầy đủ theo nhu cầu của các trường, địa phương trong năm học 2027-2028, các địa phương phê duyệt kế hoạch dự báo nhu cầu sử dụng SGK để cung cấp miễn phí để làm cơ sở lập dự toán trước ngày 30/10/2026. Đăng ký, ký hợp đồng với NXBGDVN trước 1/12/2026 để cung ứng.